Provinciaal plan moet bestrijding "Invasieve Exoten" verbeteren

De provincie neemt vanaf dit jaar het voortouw in de bestrijding van exotische planten en dieren in Overijssel. De zogenoemde invasieve exoten brengen schade toe aan het milieu, de omgeving en de volksgezondheid. Een effectieve aanpak is er tot nu toe nog niet. En daar moet verandering in komen als het aan de provincie ligt.

Naast een dringende oproep aan consumenten in Overijssel om te voorkomen dat schadelijke exotische dieren en planten per ongeluk in het milieu terecht komen, neemt de provincie de regie in handen als het gaat over het uitvoeren van beleid en het uitwisselen van kennis over de verschillende bestrijdingsmethodes tussen gemeenten, natuurbeheerders en waterschappen.

Het plan van aanpak ligt inmiddels klaar en wordt binnenkort voorgelegd aan Gedeputeerde Staten ter goedkeuring. De politiek moet beslissen hoeveel geld er vrijgemaakt gaat worden voor subsidies voor de bestrijding van invasieve exoten en welke schadelijke planten en dieren hoog op de bestrijdingslijst komen te staan.

Samenwerken

Het bevorderen van een goede samenwerking tussen de beheerders die verantwoordelijk zijn voor de bestrijding is volgens ecoloog Annemarie Garssen van de provincie Overijssel van cruciaal belang. "De overlast van de exoten neemt ieder jaar verder toe. Op de Overijsselse bestrijdingslijst staan inmiddels tientallen uitheemse planten en dieren die voor problemen zorgen."

De provinciale lijst is, net als de Europese Unielijst, dynamisch. Dat wil zeggen dat er doorlopend nieuwe soorten worden toegevoegd en ook weer verwijderd worden.

Overlast

In het plan van aanpak staat hoe de provincie samen met partners de verdere verspreiding en problemen van invasieve exoten wil voorkomen en verminderen.

Een overlastgevende exoot die zeker in de 'bestrijding top vijf' van de provincie staat, is de Japanse duizendknoop. Een woekerende plant waarvan het wortelgestel zich destructief door muren en funderingen heen worstelt. Daardoor veroorzaakt de plant schade aan wegen, wandelpaden, beschoeiingen en gebouwen. In Engeland zijn daardoor sommige huizen zelfs onbewoonbaar verklaard.

Japanse Duizendknoop (Foto: Marielle Beumer)
Japanse Duizendknoop (Foto: Marielle Beumer)

De plant is moeilijk te bestrijden. De beste methode daarvoor is in veel gemeenten onderwerp van onderzoek. “Op dit moment lopen er op een aantal locaties in onder meer de gemeente Zwolle experimenten om de Japanse duizendknoop uit te roeien. Zo wordt de plant vernietigd met stoom en stroom en in het buitengebied is de ROVA actief bezig met grote graafmachines om de plant met wortel en al uit te graven en in aparte afvalzakken af te voeren naar de verbrandingsoven."

Volksgezondheid

“Het is zaak dat we de kennis over de diverse bestrijdingsmethodes bundelen en uitwisselen met elkaar”, zegt Garssen. “Gemeenten en natuurbeheerders kunnen op die manier van elkaar leren.”

Annemarie Garssen ecoloog provincie Overijssel (Foto: Marielle Beumer)
Annemarie Garssen ecoloog provincie Overijssel (Foto: Marielle Beumer)

“Ook moeten we de samenwerking coördineren. Want de bestrijding van schadelijke exotische planten en dieren stopt niet bij de gemeente- of provinciegrens.”

Dat samenwerken helpt, blijkt volgens Garssen wel uit de redelijk succesvolle bestrijding van de beverrat en muskusrat. Sinds 2011 werken de waterschappen in de provincies Overijssel en Drenthe samen aan de bestrijding van de knaagdieren, die veel schade aan dijken en oevers toebrengen.

“De waterschappen hebben er hun handen vol aan, inmiddels worden er in Noord Nederland zo’n twaalfduizend per jaar gevangen. Een flink aantal, maar tegelijkertijd door het arbeidsintensieve werk ook een grote kostenpost voor de waterschappen.”

muskusrat bestrijding (Foto: RTVOost)
muskusrat bestrijding (Foto: RTVOost)

Brandblaren

Bij sommige andere invasieve exoten is de bestrijding niet alleen in economisch opzicht van belang. Ook de volksgezondheid loopt soms een risico. Zo kan het aanraken van de reuze berenklauw voor mens en dier uitermate pijnlijk uitpakken.

“Het is een sierplant die afkomstig is uit de Kaukasus, op de grens van Europa en Azië. Het sap van de plant veroorzaakt bij aanraking met de huid hele lelijke brandblaren. Dus vooral met kinderen en honden is het heel erg oppassen”, aldus Garssen.

Verwonding door Reuze bereklauw (Foto: RTVOost)
Verwonding door Reuze bereklauw (Foto: RTVOost)

"Of al die overlast gevende exotische planten en dieren nog wel beheersbaar zijn? Dat verschilt heel erg. De ene soort is invasiever, oftewel verspreidt zich sneller, dan de andere. De reuze berenklauw bijvoorbeeld is redelijk beheersbaar. Maar het blijft beheersen, want de zaden van deze plant blijven in de grond enorm kiemkrachtig, tot soms wel zes tot zeven jaar later. Het is een kwestie van de lange adem en alert blijven”.

Kreeften in Weerribben en Wieden

En voor de explosieve toename van exotische rivierkreeften in bijvoorbeeld de Weerribben en Wieden heeft de provincie nog steeds geen pasklare oplossing gevonden. "Die beesten zijn een bedreiging voor de biodiversiteit in de Natura 2000-gebieden. Ze mogen alleen door beroepsvissers gevangen worden. We zoeken nog naar een effectieve bestrijding. En dat komt er waarschijnlijk op neer dat we meer moeten inzetten op het vangen van de kreeften.”

Particulieren

Op de provinciale lijst van Invasieve Exoten staan inmiddels tientallen soorten. Ze worden in principe niet beschermd. Particulieren mogen de planten in hun tuin of vijver zelf verwijderen en met het restafval laten vernietigen.

Anders ligt dat bij invasieve exotische dieren. Die mogen niet zomaar gevangen of gedood worden. Dat mag alleen als er gebruikt gemaakt wordt van toegestane wettelijke middelen binnen de regels die daarvoor gelden.

Bestrijding Japanse Duizendknoop buitengebied Zwolle (Foto: Marielle Beumer)
Bestrijding Japanse Duizendknoop buitengebied Zwolle (Foto: Marielle Beumer)

Met het nieuwe provinciale plan “Aanpak Invasieve Exoten”, hoopt de provincie vanaf dit jaar meer grip te krijgen op de bestrijding. “Er komt straks een permanente werkgroep waarin de partners vertegenwoordigd zijn”, zegt Garssen.

”Wij als provincie zijn verantwoordelijk voor de ontwikkeling en uitvoering van het beleid. De samenwerking met de diverse partners moet door het plan van aanpak groeien. We willen met z’n allen op een effectieve manier met elkaar gaan optrekken. Een lastige, maar ook uitdagende klus.”

Deel dit artikel: