Reconstructie V1-bom tentoongesteld in Deventer: 'Honderden uren werk'

Het is zo groot als een vliegtuig en het heeft wel wat weg van een vliegtuig. De V1-bom die in maart werd ontmanteld naast de A1 bij Wilp is nu te zien in Deventer. De bom is grotendeels gereconstrueerd door vrijwilliger Dick van der Wal van Archeologie Deventer, die er honderden uren aan besteedde.

Op 8 maart werd de V1 door de Explosieven Opruimingsdienst (EOD) ontmanteld. De niet-explosieve delen van de bom werden door Archeologie Deventer geborgen en op basis van die onderdelen is nu een reconstructie gemaakt op ware grootte.

'Honderden uren werk'

De bom pronkt in de grote hal van de Athenaeumbibliotheek in Deventer en vrijwilliger Dick van der Wal is er maar al te blij mee. "Het heeft mij honderden uren gekost om dit te ontwerpen en te maken. Allemaal thuis in mijn schuur gedaan. Tot in detail is de reconstructie nagemaakt."

De bom is 'open', wat wil zeggen dat je er in kan kijken. "Zo heeft het een educatief doel. Je kan precies zien wat er allemaal in de bom zat en hoe het werkte", legt Van der Wal uit.

'Wonderwapen'

Eind 1944 moesten in de gehele provincie Overijssel en een deel van Gelderland grote groepen mensen van de Duitse bezetter hun woning verlaten. Kort daarna werden met donderend geraas de eerste V1's afgeschoten. Het Duitse 'wonderwapen' was verre van perfect. De V1 maakte niet alleen in het doelgebied Antwerpen slachtoffers, maar overal langs de route van Oost-Nederland naar België.

Ook bij Wilp kwam een V1 vroegtijdig naar beneden. De bom ging niet af en werd ook niet door de bezetter opgeruimd. Meer dan 75 jaar bleef de V1 onopgemerkt in de bodem achter.

Sabotage

"Ik denk dat deze V1 gesaboteerd was", vervolgt Van der Wal. "Deze komt namelijk uit 1944 en toen werkten de Duitsers al jaren met deze bommen. Het kan dus niet zo zijn dat ze zelf een fout hebben gemaakt in de constructie. Het feit dat de bom al in Wilp naar beneden kwam, lijkt er op te duiden dat de dwangarbeiders (die deze bommen gedurende de jaren maakten, red.) 'm gesaboteerd hebben."

De bommen werden afgeschoten met een lanceerbrug van zo'n zestig meter lang. "De Duitsers konden precies instellen hoe ver de bom moest vliegen en vanaf hoeveel kilometer de bom op scherp gezet moest worden. Aangezien Wilp nog buiten het bereik lag van het scherpstellen, is de bom niet ontploft. Grote kans dat de dwangarbeiders bewust een verkeerde afstand ingesteld hebben."

Technische snufjes

De bom zat vol technische snufjes, maar werd dus wel in elkaar gezet door dwangarbeiders. "Er werden aan de lopende band van deze bommen gemaakt. Zo'n zestig procent haalde het doel, Antwerpen of Londen, maar de overige veertig procent kwam nooit aan of ontplofte niet. De technische snufjes maakten de bom complex, waardoor deze gemakkelijk te saboteren was."

Nu de bom op ware grootte is nagemaakt en tentoongesteld, kan iedereen 'm bezichtigen. "Ik verwacht de komende maanden nog wel bezoekers. Een mooi stukje geschiedenis, met een zwart randje", sluit Van der Wal af.

Bekijk in de onderstaande video hoe de bom eruit ziet.

Meer over dit onderwerp:
DEVENTER CULTUUR
Deel dit artikel: