Niet knallen vanwege vuurwerkverbod: gaat een traditie verloren?

Veel mensen keken ernaar uit om dit 'verloren' coronajaar van zich af te knallen. Maar door het afgekondigde vuurwerkverbod kan dat niet. Knalvuurwerk en vuurpijlen mochten al niet meer, en nu de zorg het al zwaar genoeg heeft met de coronacrisis kan er geen extra drukte door vuurwerkongelukken bij. Het verbod zorgt voor wisselende reacties. Maar één ding is zeker: het zal stil blijven tijdens de jaarwisseling. Gaat daarmee een traditie als een nachtkaars uit?

Vuurwerkliefhebber Pim Vriens uit Enschede had zijn vuurwerk voor oud en nieuw al in april besteld. “Hoe eerder je bestelt, hoe meer korting.” Op 29 december om twaalf uur ‘s nachts, zou hij op de stoep van de vuurwerkhandelaar staan om zijn pakketten op te halen. “Je kijkt er het hele jaar naar uit en dan wil je het ook zo snel mogelijk hebben.”

Maar dit jaar geen geknal en dat is een domper voor Vriens. “Alles gaat niet door dit jaar en dan was oud en nieuw nog het enige waar ik echt naar uitkeek." Vriens vindt het vuurwerk prachtig, maar vooral de gezelligheid ontroert hem. “Het is leuker dan mijn eigen verjaardag.”

De liefde die mensen voor vuurwerk hebben is niet gek. Volgens historicus Peter Jan Margry bestaat die fascinatie namelijk al eeuwen. “We hebben al berichten uit de 15e eeuw over de eerste vuurpijl.”

Boze geesten verjagen

Margry vervolgt: “Sinds de Germanen werd er al lawaai gemaakt tijdens de jaarwisseling. Om boze geesten te verjagen en goed het nieuwe jaar in te gaan. Ze maakten lawaai door te joelen, te schreeuwen en door met stokken tegen bomen te slaan. Later is het lawaai vervangen door kerkklokken. Toen in de 15e en 16e eeuw buskruit naar Nederland kwam, gingen we knallen met kanonnen.”

Volgens de historicus waren er zelfs mini-kanonnetjes in omloop. “Die kon je makkelijk meenemen. Met de jaarwisseling werden ze gebruikt en daarna stonden ze weer te verstoffen op zolder." In de 18e eeuw werd vuurwerk commerciëler. Rond die tijd ontstaan er ook krantenadvertenties, en dat is volgens Margry een teken dat vuurwerk door de hele bevolking gebruikt wordt.

Knalvuurwerk (Foto: Archief RTV Oost)
Knalvuurwerk (Foto: Archief RTV Oost)

Weegt afschaffen op tegen gezondheidswinst?

Maar het gebruik van vuurwerk gaat gepaard met ongelukken. Elk jaar is het weer raak en komen er vuurwerkslachtoffers op de spoedeisende hulp terecht. Arts Rein IJmker van het Medisch Spectrum Twente kan de traditie daarom wel missen. "We zien oogletsel, handletsel, aangezichtsletsel en natuurlijk verschillende soorten brandwonden die daarbij horen."

Zelf stak hij vroeger als kind ook vuurwerk af en hij snapt de vreugde die mensen uit het afsteken van vuurwerk halen. "Of het afschaffen van zo'n traditie opweegt tegen de gezondheidswinst die we daarmee behalen, dat is een hele goeie vraag. Ik als dokter denk van wel."

Belangrijke traditie

Maar volgens Margry is het wél een belangrijke traditie die verloren gaat in Nederland. Tenminste, als het verbod blijvend wordt. Grote georganiseerde vuurwerkshows kunnen een oplossing zijn, maar toch zouden we als Nederlanders iets missen. “Het gaat er bij de jaarwisseling en vuurwerk vooral om dat je het zelf afsteekt. Zelf de handeling uitvoeren. Als jij een paar rotjes hebt terwijl de buurman voor 500 euro siervuurwerk afsteekt, dan kijk je toch liever naar je eigen rotjes.”

Dat geldt ook voor Pim Vriens. Maar elk nadeel heeft z'n voordeel. Door het verbod bespaart de student dit jaar wel zijn vuurwerkbudget: maar liefst 250 euro. Maar dat maakt hem niets uit. "Ik had het liever de lucht in geschoten."

Deel dit artikel: