Middelbare scholen: ook niet-kwetsbare leerling lijdt onder thuisonderwijs

Niet alleen kwetsbare leerlingen in het voortgezet onderwijs hebben te maken met de negatieve kanten van thuisonderwijs. Een groeiend aantal leerlingen dat onder normale omstandigheden goed presteert lijdt ook onder de situatie. “Er zijn allerlei manier om de online lessen leuker en interactief te maken, maar feit blijft dat je als leerling alleen in je kamer zit, achter dat scherm. Dat verandert niet”, zegt Hetty Vissers van het Deventer Etty Hillesum Lyceum.

Waar het gros van de leerlingen thuis aan het werk is, brengt Vissers haar dagen wel door op school. “Ik heb twintig leerlingen onder mijn hoede, die ik om verschillende redenen begeleid. Dat kan zijn vanwege psychische problemen, maar ook omdat de situatie thuis niet goed is. Los van corona is dat het grootste deel van mijn werk.”

Inmiddels ziet ze naast haar ‘eigen leerlingen’ ook steeds meer kinderen op school die het thuis niet trekken. “Voor hen hebben wij op alle locaties een extra lokaal geopend. Ze volgen er de online lessen, zien andere leerlingen en krijgen een beetje begeleiding. Het zijn kinderen van wie we merken dat ze wegzakken, die het huiswerk niet maken.”

Hetty Vissers werkt op de vmbo-locatie De Marke in Deventer (Foto: RTV Oost)
Hetty Vissers werkt op de vmbo-locatie De Marke in Deventer (Foto: RTV Oost)

Er zijn ook dagen dat Vissers wordt gebeld door leerlingen. “Die vertellen dat ze het niet meer zien zitten. Dat ze de hele dag alleen op hun kamer zitten, achter de laptop. Die kinderen verpieteren gewoon. Heel triest om dat te horen. We laten ze naar school komen. De één komt twee dagen en een ander bijvoorbeeld drie.”

Toch naar school

“Er zitten leerlingen tussen die thuis niets doen. Ouders hebben dat soms helemaal niet in de gaten. Hun kind is online aanwezig, maar doet vervolgens niets.” Bij de laatste leerlingbespreking zagen Vissers en haar collega’s dat er een aantal kinderen is dat opvallend slecht werk inlevert of helemaal niets inlevert. “Die laten we dus naar school komen. De kinderen vinden het fijn. Hebben ze weer wat structuur in de dag en het gaat eenzaamheid tegen.”

Twee jongens die op school volop kletsen kijken nu glazig naar het scherm
Marieke Semmenkrot, Twickel College

Dat de sluiting van de scholen niet alleen de kwetsbare leerlingen treft, ziet ook Marieke Semmenkrot, mentor van een havo/atheneum brugklas op het Twickel College in Hengelo. “Ik heb twee jongens die op school altijd gezellig kletsten en grapjes maakten. Nu kijken ze glazig naar het scherm en zijn ze stil. Ook hun schoolwerk ging achteruit. In overleg met de ouders gaan de jongens nu naar school.”

Slecht slapen

Scholen gebruiken de mentorlessen om te achterhalen hoe het met de leerlingen gaat. Semmenkrot stelt tijdens haar mentorles gericht vragen aan de leerlingen en geeft ze tips. “Ik vraag bijvoorbeeld welk cijfer ze hun leven nu zouden geven.”

Nu de scholen langer dicht zijn, hoort ze vaker dat leerlingen zeggen dat ze slaapproblemen hebben en dat ze vooral in de ochtend heel moe zijn. “Ik geef als tips dat ze in de avond hun telefoon moeten wegleggen en overdag veel naar buiten moeten gaan.” Haar eerstvolgende mentorles zal gaan over een goed slaapritme.

Passief gedrag

“Als jongeren passief worden, is dat vaak een teken dat er iets aan de hand is”, zegt Roos Mak. Zij is mentor van een vmbo-brugklas op Het Noordik in Almelo. Mak ziet dat het thuisonderwijs problemen van leerlingen versterkt. “Degene die al problemen hadden, die voelen zich nu nog ellendiger. Maar ik zie over het algemeen meer leerlingen die een dip hebben en zich somber voelen.”

Bij Het Noordik hebben Mak en haar collega’s sinds de lockdown extra aandacht voor eventuele problemen. Zo starten de mentoren elke dag met een checklist voor hun leerlingen, waarin ze bijhouden hoe het met ze gaat. Mak hield een enquête onder 89 brugklassers van haar school. Daaruit bleek dat dertig leerlingen zich vaker moe voelden en meer stress ervoeren. Meer dan de helft van de leerlingen gaf aan niet met elkaar te praten over hun gevoel tijdens de coronaperiode.

Uit een klein onderzoeker van Het Noordik in Almelo blijkt dat leerlingen nauwelijks met elkaar praten over hun gevoelens in deze coronaperiode.  (Foto: Roos Mak/Het Noordik)
Uit een klein onderzoeker van Het Noordik in Almelo blijkt dat leerlingen nauwelijks met elkaar praten over hun gevoelens in deze coronaperiode. (Foto: Roos Mak/Het Noordik)

Weerbaarheidslessen

In Zwolle is Marieke Snel een organisatie gestart die emotionele weerbaarheidslessen geeft op middelbare scholen. Snel werkte jarenlang bij Jeugdzorg en wil met haar lessen voorkomen dat leerlingen in de problemen raken. "Leerlingen moeten leren dat je niet altijd gelukkig kunt zijn in het leven. Ons doel is is om elke leerling sterker en weerbaar te maken. Zodat ze het leven aankunnen. Ongeacht wie hun ouders zijn, of welke docent er voor de klas staat.”

"Klas valt uit elkaar"

Sander Salakory is docent biologie en mentor aan het Erasmus in Almelo. Hij merkt dat klassen uit elkaar vallen. “Leerlingen hebben steeds minder contact met elkaar. In de klassenapp, een app-groep waar leerlingen elkaar vragen kunnen stellen over het schoolwerk, is het stil. Vragen over het schoolwerk stellen ze aan hun ouders of de docent, waar ze voorheen elkaar om hulp vroegen. De onderlinge interactie verdwijnt.”

Docent Sander Salokory voelt mee met de leerlingen van zijn school. (Foto: RTV Oost)
Docent Sander Salokory voelt mee met de leerlingen van zijn school. (Foto: RTV Oost)

Het thuisonderwijs eist een te grote tol van de leerlingen, vindt hij. School hoort een leuke tijd te zijn voor kinderen en dat is het nu niet of in elk geval veel minder. De maatregelen raken iedereen. Ook de examenleerlingen die wel naar school mogen. Zij moeten anderhalve meter afstand houden van elkaar en leuke vooruitzichten, zoals een spetterend eindexamenfeest, zijn er niet of nauwelijks.

"Jeugd is veerkrachtig"

Aan de andere kant ziet Salakory ook hoe ontzettend veerkrachtig de jongeren zijn. "In gesprekken die ik vandaag had met verschillende klassen zeiden leerlingen dat ze na schooltijd nog steeds met elkaar omgaan. Ze zoeken elkaar bijvoorbeeld op via Teams. Een vriendengroepje vertelde dat ze elke dag na de online lessen met elkaar bellen om te ouwehoeren en een meisje zei dat ze met vriendinnen leuke Kahoots zoekt om samen de quizvragen beantwoorden. Sommige leerlingen komen bij elkaar thuis, vanwege de maatregelen spreken ze steeds met één vriend of vriendin af."

De situatie buiten schooltijd is volgens de docent vergelijkbaar met hoe het er voor corona aan toe ging. "Het sociale binnen een school speelt zich vaak af in de pauzes, tussenuren en na het laatste lesuur van de dag."

Supersaai

Het gebrek aan leuke vooruitzichten speelt volgens Hetty Visser van het Etty Hillesum Lyceum ook een grote rol. “Ik geef maatschappijleer. Voor corona gingen we naar Den Haag of met de hele klas naar de rechtbank. We maakten allerlei uitjes en nodigen mensen uit in de les. Dat kan allemaal niet. Het is echt supersaai voor de kinderen. Ze hebben geen gezellig eindexamenfeest of een leuke introductie bij een vervolgopleiding in het vooruitzicht. Alles bij elkaar opgeteld hebben ze het best heel zwaar.”

Meer over dit onderwerp:
ALMELO HENGELO DEVENTER ZWOLLE
Deel dit artikel: