Instelling Zorgstal, die 'kerstmoordenaar' Wim V. begeleidde, had volgens hoogleraar zorgplicht

De zorginstelling die Wim V. begeleidde, de man die werd veroordeeld voor de moord op de Almelose Chantal de Vries, had een zorgplicht richting deze psychiatrisch patiënt. Dat zegt hoogleraar Gezondheidsrecht Martin Buijsen. "Je kunt als zorginstelling niet zomaar zeggen: 'We verhuren je voortaan alleen nog maar woonruimte, maar je krijgt geen zorg meer'. Zo werkt het niet in de gezondheidszorg."

Prof. mr. dr. Buijsen, gezaghebbend hoogleraar Gezondheidsrecht en docent aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, reageert daarmee op de nieuwste ontwikkelingen in de spraakmakende affaire rond zorginstelling De Zorgstal in Radewijk.

De Zorgstal beroept zich er nu namelijk op dat ze slechts woonruimte verhuurde aan Wim V. en dat de psychiatrisch patiënt te verstaan was gegeven dat hij op zoek moest naar een andere zorginstelling. V. zag dat echter niet zitten.

Klip en klaar

Als een zorginstelling af wil van een bepaalde cliënt is ze wettelijk verplicht deze patiënt bij een andere organisatie onder te brengen, aldus hoogleraar Buijsen. Totdat deze overdracht formeel correct is afgewikkeld, blijft de oorspronkelijke zorgaanbieder juridisch eindverantwoordelijk.
"De wetgeving en jurisprudentie zijn daar heel duidelijk over. Daar kan ook geen discussie over zijn", aldus Buijsen.

Tekst gaat verder onder foto

Volgens hoogleraar Martin Buijsen had De Zorgstal een zorgplicht richting cliënt Wim V. (Foto: 1Vandaag)
Volgens hoogleraar Martin Buijsen had De Zorgstal een zorgplicht richting cliënt Wim V. (Foto: 1Vandaag)

Onderzoek inspectie

Zoals gemeld doet de Inspectie Gezondheidszorg momenteel onderzoek naar De Zorgstal. Aanleiding vormt een melding door justitie, dat tijdens het moordonderzoek grote twijfels had gekregen over de manier waarop Wim V. werd begeleid.

Messen-tic

Van Wim V. was bekend dat hij bij bepaalde prikkels agressief kan reageren, een fetisj heeft voor messen en seksueel geobsedeerd is. Oud-begeleiders van V. verklaarden eerder al tegenover RTV Oost dat V. om die redenen nooit zelfstandig had mogen wonen.

Voordat V. met grote tegenzin en met veel stress naar Hengelo verhuisde, stond hij jarenlang onder toezicht van Menz.nu. Daar kreeg hij 24/7-begeleiding. Nadat Menz.nu failliet ging, werd V. ondergebracht in een appartement van De Zorgstal in de Hengelose binnenstad.

Uit een bericht op de website van De Zorgstal blijkt overigens dat dit wooncomplex speciaal bedoeld was voor begeleid wonen-cliënten. Nadat de zorglocatie per 1 maart werd geopend, waren er aanvankelijk nog enkele appartementen beschikbaar, zo vermeldt het bericht. Na de moord is de zorglocatie intussen echter weer opgeheven.

Tekst gaat verder onder afbeelding

De Zorgstal opende per 1 maart een begeleid wonen-zorglocatie in het centrum van Hengelo. Na de kerstmoord is de locatie weer opgedoekt. (Foto: Website De Zorgstal)
De Zorgstal opende per 1 maart een begeleid wonen-zorglocatie in het centrum van Hengelo. Na de kerstmoord is de locatie weer opgedoekt. (Foto: Website De Zorgstal)

Wel of niet begeleid?

Er is nu een juridische discussie losgebarsten over de begeleiding van Wim V.

Advocaat Jaap-Willem Roozemond van De Zorgstal heeft deze week laten weten dat V. helemaal geen cliënt was bij De Zorgstal. De gemeente Hengelo had namelijk in november 2019 - enkele maanden nadat V. al op zichzelf was gaan wonen - beslist dat de psychiatrisch patiënt geen zorg mocht inkopen bij De Zorgstal. Dit omdat De Zorgstal helemaal geen contract had met Hengelo.

Volgens de raadsman was V. om die reden aangewezen op andere zorgaanbieders dan De Zorgstal, zo laat hij door het ANP optekenen.

Dat er af en toe toch begeleiders van De Zorgstal met Wim V. spraken, gebeurde volgens advocaat Roozemond wanneer deze medewerkers in het wooncomplex waren voor de begeleiding van gecontracteerde cliënten. Uit menselijk oogpunt maakten ze dan ook even een praatje met V.

Reactie hoogleraar

Hoogleraar prof. mr. dr. Buijsen laat weten dat een zorginstelling echter niet zomaar eenzijdig een zorgovereenkomst kan opzeggen. "Dat kan al niet met reguliere contracten, maar in de zorg luistert dit allemaal nog veel nauwer."
Volgens de professor Gezondheidsrecht is dit niet alleen om te voorkomen dat patiënten aan hun lot worden overgelaten, maar ook ter bescherming van de maatschappij. "Eenzijdig een zorgovereenkomst opzeggen kan eigenlijk uitsluitend als daar hele gewichtige redenen voor zijn. En als een zorginstelling daartoe besluit, rust op haar de plicht de patiënt bij een andere instelling onder te brengen. Een faillissement neemt die plicht niet weg."

Tekst gaat verder onder foto

De locatie van De Zorgstal in Hengelo, waar Wim V. tot aan de kerstmoord woonde. (Foto: Google Streetview)
De locatie van De Zorgstal in Hengelo, waar Wim V. tot aan de kerstmoord woonde. (Foto: Google Streetview)

Zorgplicht

Wim V. werd na het bankroet van Menz.nu ondergebracht in een appartement van De Zorgstal. Beide zorginstellingen vallen onder Betgen Holding, vernoemd naar directeur Matthijs Betgen. Volgens de hoogleraar had deze zorgdirecteur een zorgplicht richting Wim V.

"Vanuit de holding was er een zorgplicht richting de cliënten. En als je als organisatie eigenlijk niet gekwalificeerd bent om bepaalde cliënten te begeleiden dan heb je óf in de oude óf in de nieuwe situatie hele grote steken laten vallen."

De begeleiding van V. stokte vooral vanaf het moment dat duidelijk werd dat hij helemaal geen zorg mocht inkopen bij De Zorgstal. De psychiatrisch patiënt kreeg daarop te horen dat hij elders zijn heil moest zoeken. V. weigerde dit. "Hij had behoefte aan een vast contactpersoon", zo verklaarde zijn vaste begeleidster daarover na de moord tegenover de recherche.

Juridisch verantwoordelijk

Wanneer een zorgorganisatie af wil van een bepaalde cliënt heeft ze volgens de hoogleraar de wettelijke verplichting deze persoon onder te brengen bij een andere zorginstelling, die bovendien over de juiste kwalificaties moet beschikken. "Zeker bij patiënten met psychische hulpvragen. Totdat de overdracht aan een andere instelling helemaal goed is geregeld, blijft de zorgorganisatie waar de cliënt oorspronkelijk onder contract stond juridisch eindverantwoordelijk."

Dat De Zorgstal nu stelt dat ze 'slechts' woonruimte aan Wim V. verhuurde, is volgens de professor juridisch niet steekhoudend. "Zo eenvoudig gaat dat niet. Als zorgorganisatie kun je tegen je cliënt niet zomaar zeggen: vanaf nu verhuren we je alleen nog maar woonruimte, maar krijg je geen zorgbegeleiding meer. Zo werkt het niet in de gezondheidszorg."

Merkwaardig

De moeder van Wim V. zegt het merkwaardig te vinden dat De Zorgstal claimt dat haar zoon ten tijde van de moord helemaal niet door deze zorginstelling werd begeleid: "Er was helemaal geen andere zorgaanbieder in beeld. Ik heb nadat Menz.nu failliet ging met geen enkele andere zorgaanbieder contact gehad dan De Zorgstal."

Messen gevonden

Zoals eerder deze week gemeld, blijkt dat een begeleider van Wim V. enige tijd voor de kerstmoord meerder keren een aantal messen in V.'s appartementje had aangetroffen. Dit blijkt uit een vertrouwelijk rapport, deels in het bezit van RTV Oost.

Bij onderzoeken door de Inspectie Gezondheidszorg wordt onder meer nagegaan of begeleiders alarmerende berichten wel of niet - zoals de protocollen dat voorschrijven - schriftelijk hebben vastgelegd. En ook of de leiding eventuele signalen daadkrachtig heeft opgepikt, of juist niet.

Zorgstal doorgelicht

Een woordvoerder van de inspectie meldt dat in het nu gestarte onderzoek niet alleen naar de zaak-Wim V. wordt gekeken, maar dat De Zorgstal als gehele organisatie wordt doorgelicht. Ook al omdat de zorglocatie in Hengelo, waar V. woonde, intussen is opgedoekt.

Tekst gaat verder onder foto

De ouders van de vermoorde Chantal de Vries hebben de letselschadejurist Yme Drost in de arm genomen, die De Zorgstal juridisch aansprakelijk gaat stellen. (Foto: RTV Oost)
De ouders van de vermoorde Chantal de Vries hebben de letselschadejurist Yme Drost in de arm genomen, die De Zorgstal juridisch aansprakelijk gaat stellen. (Foto: RTV Oost)

De ouders van Chantal de Vries hebben de Hengelose letselschadespecialist Yme Drost in de arm genomen. Deze jurist heeft aangekondigd dat hij De Zorgstal juridisch aansprakelijk gaat stellen.

'Maatschappij beschermen'

Wim V. werd vorige maand veroordeeld tot achttien jaar cel en tbs met dwangverpleging. Hoewel er geen psychiatrische rapportage over hem kon worden opgemaakt, oordeelde de rechtbank dat de maatschappij tegen V. beschermd diende te worden.