Archeologische vondsten uit ijzertijd bij grote opgraving in Steenwijk: ''Dit is spectaculair''

Urnen met menselijke resten en crematieplekken van waarschijnlijk zo’n drieduizend jaar oud. In Steenwijk is het afwachten wat er vandaag weer ontdekt wordt. Op een braakliggend terrein waar een nieuwbouwwijk moet verrijzen zijn archeologen een uitgebreid onderzoek gestart. Dat gebeurt naar aanleiding van veelbelovende eerdere vondsten in het gebied.

Geconcentreerd kijken Anne Wind (73) en Annemiek Engwerda (67) naar een verhoging in de bodem. Met een speciaal schepje, een troffel genaamd, halen ze plakjes grond weg. Beetje bij beetje wordt meer zichtbaar van wat misschien wel de volgende archeologische ontdekking gaat worden. Wind glundert van oor tot oor: "Je weet niet wat je gaat vinden, dat maakt het zo spannend."

Van akker tot begraafplaats

De twee zijn lid bij de Werkgroep Archeologie Steenwijk (WAS) en helpen vrijwillig mee bij opgravingen. "Al wel twintig jaar", vertelt Wind. "Het mooiste dat ik vond was een klopsteen, een stuk handgereedschap uit het stenen tijdperk, maar ook dit is bijzonder. Van akker tot begraafplaats!" Engwerda vindt het belangrijk werk. "Om historie boven te krijgen en erfgoed te bewaren voor de volgende generaties."

Tot en met volgende week dinsdag zal er nog worden gezocht naar overblijfselen van vroegere bewoners. (Foto: RTV Oost/ Janine Renes)
Tot en met volgende week dinsdag zal er nog worden gezocht naar overblijfselen van vroegere bewoners. (Foto: RTV Oost/ Janine Renes)

Aan de andere kant van de geul zit contactpersoon Zwaan Beijk. Helaas, geen urn bij haar. "Dat is wat je wil vinden natuurlijk." Voor Beijk is het een hobby waar ze veel tijd in stopt. "Ik zoek wekelijks hier in de buurt, heb een heuse geluks-akker. Je haalt naar boven waar mensen zoveel jaar geleden mee bezig zijn geweest." De archeologische werkgroep moedigde verder onderzoek op deze plek aan. "Uit een studie uit 2010 en eerdere vondsten bleek al dat het gebied een hoge archeologische verwachting heeft."

Proefsleuven

Wanneer er iets wordt gevonden, komt Menno van den Berg aangesneld. Hij is archeoloog en projectleider voor het bedrijf Synthegra en houdt alles nauwlettend in de gaten. "Nadat een machine dit heeft uitgegraven, loop ik rond om te kijken naar donkere verkleuringen in de bodem. Een stuk waarvan ik denk: wie weet zit er wat, markeren we met een nummer. Om dat te kunnen herkennen, heb je ervaring nodig."

Zorgvuldig worden potentiële vindplaatsen genummerd. (Foto: RTV Oost/ Janine Renes)
Zorgvuldig worden potentiële vindplaatsen genummerd. (Foto: RTV Oost/ Janine Renes)

Voor het onderzoek worden 24 proefsleuven gegraven. "Daar begint het mee, omdat we niet meteen het complete terrein van drie hectare open kunnen leggen. We kijken eerst wat we in de sleuven aantreffen. Dan hebben we tien procent van de grond onderzocht." Vorige week maandag werd het startsein gegeven. "Achter die bomenrij lag niks. Pas afgelopen vrijdag vonden we aan deze kant de archeologische resten en ook menselijke overblijfselen."

We kijken eerst wat we in de sleuven aantreffen. Dan hebben we tien procent van de grond onderzocht
Menno van den Berg, archeoloog en projectleider

Gisteren was een intacte urn met menselijke resten de vondst van de dag. "Tot nu toe hebben we drie van dit soort urnen gevonden, plus zeven crematies zonder urn. In dat geval zijn na verbranding op een brandstapel de resten van lichamen in doeken of zakken gedaan."

Uniek

Regio-archeoloog Albert Vissinga is vanuit de gemeente betrokken bij het project. Hij noemt de ontdekkingen uniek voor de provincie Overijssel. "Het is een grote opgraving op een leeg perceel. De omvang, de schaal waarop dit gebeurt, dat komt niet vaak meer voor. Dit is spectaculair.’’

Het is een grote opgraving op een leeg perceel. De omvang, de schaal waarop dit gebeurt, dat komt niet vaak meer voor
Albert Vissinga, regio-archeoloog

De archeoloog legt uit dat zulke opgravingen het gebied een eigen identiteit kunnen geven. "Dit blijft altijd een verhaal, ook wanneer mensen er later gaan wonen. Je zou het mee kunnen nemen in de educatie door een tocht voor scholen in elkaar te zetten over het ontstaan van Steenwijk."

Een reconstructie van een boerderij uit de ijzertijd. (Foto: Ingrid Dolfing, IJzertijdboerderij Orvelte)
Een reconstructie van een boerderij uit de ijzertijd. (Foto: Ingrid Dolfing, IJzertijdboerderij Orvelte)

IJzertijd

Wat gevonden is komt hoogstwaarschijnlijk uit de ijzertijd. Vissinga: "Het opgegraven aardewerk is kenmerkend voor deze periode. Men leefde in boerderijen op de hoge gedeeltes van het land. In de buurt, op de overgang van hoog naar laag, werden de overledenen begraven. Dit was een markante plek in het landschap." Volgens hem is het dus aannemelijk dat er meer gevonden gaat worden. "Het is goed mogelijk dat er op hogere delen van het perceel resten van een nederzetting verstopt zitten."

De urnen en andere overblijfselen gaan naar een laboratorium. "Dan komen we achter de precieze tijd en of het om een man of vrouw gaat. Daarna wordt het naar het Provinciaal Depot in Deventer gebracht." Hoe zit het met de nieuwbouw? "We zijn vroeg genoeg begonnen om de planning niet in de war te schoppen. Op basis van wat we vinden, wordt gekeken naar de archeologische waarde: wie weet gaan we in september door met de opgraving."

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via een WhatsApp-bericht: 06 - 57 03 33 33.
Meer over dit onderwerp:
STEENWIJK KOP VAN OVERIJSSEL
Deel dit artikel: