Gesneuvelde Canadese soldaat krijgt postuum eerbetoon voor inzet bij bevrijding van Zwolle

Zwolle herdenkt vandaag dat de stad op 14 april 1945 werd bevrijd van het juk van de Duitse bezetter. Bij verschillende oorlogsmonumenten in de stad wordt een kleine sobere herdenkingsbijeenkomst gehouden. Bij één van de monumenten krijgt de onbekende gesneuvelde Canadese soldaat Alexander Serediak , 76 jaar na dato, een speciale herdenkingsplaquette. Het kan gezien worden als een postuum eerbetoon aan hem en alle andere onbekende geallieerde soldaten naar wie geen straat of plein is vernoemd, maar die wel ver weg van huis hun leven gaven voor de vrijheid van Nederland.

De plaquette wordt vandaag bij het oorlogsmonument aan de Pilotenlaan in Zwolle-zuid onthuld door initiatiefnemer Edwin van der Wolf, vrijwilliger van de Canadese begraafplaats in Holten. Hij heeft zich de afgelopen jaren verdiept in de achtergrond van de gesneuvelde soldaat. Op het herdenkingsbord staat dat Alexander Serediak op 14 april 1945 op 24-jarige leeftijd is gesneuveld, de datum waarop Zwolle werd bevrijd door de Canadese troepen.

Vlak voordat in Zwolle de vlag uitging en feest gevierd werd omdat "The Canadian Scottish Regiment' de stad binnen reed om de Zwollenaren te bevrijden, had de 24-jarige soldaat zijn laatste adem op het slagveld uitgeblazen.

Het telegram waarin de dood van Alexander Serediak aan de familie in Canada is meegedeeld  (Foto: Eigen foto)
Het telegram waarin de dood van Alexander Serediak aan de familie in Canada is meegedeeld (Foto: Eigen foto)

Het was de dag waarop de Canadese soldaat Leo Major de geschiedenisboeken inging als de bevrijder van Zwolle, omdat hij als eerste de stad binnenliep. Over de 24-jarige Alexander Serediak die vlak daarvoor het leven liet, was in de annalen tot voor kort nauwelijks iets te vinden. Maar daarin is dankzij de intensieve zoektocht van Edwin van der Wolf die onder meer familie en archieven in Canada bezocht, recent verandering gekomen. Het resulteerde in een herdenkingsbord voor de jonge soldaat, dat vandaag onthuld wordt

Ontroerd

“Ik ben ontroerd dat de herdenkingsplaquette met daarop de naam van Alexander er is gekomen” zegt Van der Wolf, die na een speurtocht van driekwart jaar in 2019 in Canada in contact kwam met verre familie van de Canadese soldaat.

“Ik heb een achternicht van hem ontmoet”, zegt hij, "ze wisten in Canada helemaal niet wat er hier op 14 april 1945 in de buurt van Zwolle met Alexander gebeurd is. Ze zijn blij dat ze daar nu meer over weten en zijn trots op de herdenkingsplaquette.”

De herdenkings plaquette voor de Canadese soldaat Alexander Serediak (Foto: RTV Oost)
De herdenkings plaquette voor de Canadese soldaat Alexander Serediak (Foto: RTV Oost)

Over het persoonlijke leven van de jonge soldaat heeft hij uiteindelijk niet heel veel ontdekt. “Alexander was de enige zoon uit een Oekraïense familie die geëmigreerd was naar Canada, waar ze een hard bestaan hadden. Hij ging op zijn 14e van school om zijn vader mee te helpen op het land en heeft ook een nog een tijdje in de mijnen van Canada gewerkt", aldus Van der Wolf.

Vechten in Europa

"Op een gegeven moment heeft hij zich toen aangemeld bij ‘The Canadian Scottish Regiment’ om in Europa te komen vechten. Dat duurde na zijn overtocht in februari 1944 uiteindelijk slechts twee maanden, want nadat zijn regiment Deventer had bevrijd rukte de legereenheid via Olst en Wijhe op naar Zwolle, waar hij op 14 april 1945 in Zwolle Zuid is gesneuveld."

“Hoe hij om het leven is gekomen weet ik niet, maar ik wil zijn verhaal wel door vertellen aan de jeugd en de mensen in Zwolle. Dat ze blijven gedenken dat er 76 jaar geleden mensen voor ons hebben gevochten tegen de tirannie van de Duitsers, een meedogenloze dictatuur. Het is mijn persoonlijke drijfveer om daar aandacht voor te blijven vragen.”

Nauwelijks gewend

“Het sneue aan het verhaal van Alexander is natuurlijk dat hij pas heel laat, in februari 1945, naar Europa is gekomen. En dat hij twee maanden later dood was. Dat gebeurde in die tijd wel vaker, dat jonge jongens nauwelijks de tijd kregen om te wennen aan het strijdtoneel, dat ze voor de troepen uitgestuurd werden en door onervarenheid of pech om het leven kwamen.”

Alexander Serediak met zijn vader (Foto: Rtv Oost)
Alexander Serediak met zijn vader (Foto: Rtv Oost)

Als Van der Werf de foto waarop de jonge Canadese soldaat Alexander Serediak met zijn vader staat nog een keer bekijkt, moet hij moeite doen om z'n emoties de baas te blijven.

Nog nooit van gehoord

“Als ik de foto van Alexander zie dan word ik verdrietig, het grijpt me aan, zo jong en dan sneuvelen bij Zwolle, een stad waarvan je familie in Canada nog nooit gehoord heeft, ja dat vind ik heel verdrietig”

“Ik denk dan: stel je voor dat mijn kinderen zo’n tienduizend kilometer ver van huis aan het vechten zijn en ze komen niet meer thuis, wat voor gat laat je dan achter in je familie? Hoeveel verdriet heeft het daar teweeg gebracht?

Dat drijft me om dit voor hem en de familie te doen. Ik ben heel blij dat er vandaag tijdens de sobere herdenking, die vanwege corona zonder publiek gehouden wordt, met de onthulling van de plaquette op bescheiden schaal aandacht voor het verhaal is.”

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via een WhatsApp-bericht: 06 - 57 03 33 33.
Meer over dit onderwerp:
ZWOLLE TWEEDE WERELDOORLOG
Deel dit artikel: