Nieuws

Recherche: Enschedese ondernemer had cruciale rol in internationale bende met "asociaal smerige" drugslabs

De Enschedese ondernemer A.P. kwam naar voren als drugsverdachte na onderzoeken gekraakte Encrochat-berichten
De Enschedese ondernemer A.P. kwam naar voren als drugsverdachte na onderzoeken gekraakte Encrochat-berichten © Getty Images
Ogenschijnlijk is hij een keurige Enschedese ondernemer, maar volgens de recherche behoort Tukker A.P. tot een internationaal opererende drugsorganisatie. RTV Oost heeft inzage gehad in delen van mega-onderzoek '26Berne'. Te lezen is dat A.P. een cruciale rol vervulde in de organisatie, die verdacht wordt van het exploiteren van zeker vijf drugslabs. Twee van die labs behoren tot de grootste, maar ook meest gore, van Nederland en België.
Mega-onderzoek 26Berne naar A.P. uit Enschede en elf medeverdachten kwam eigenlijk 'bij toeval' op gang. Op 18 maart 2020 geeft het kentekenregistratiesysteem van de politie een melding: zowel in Zeeland als Utrecht rijden op dat moment twee verschillende auto's rond, met eenzelfde kenteken.

Chemische lucht

Als surveillerende agenten vervolgens een bestelbusje zien rondrijden met dat kenteken in het Utrechtse dorpje Nieuwer ter Aa, zetten ze die aan de kant. Bij controle van het chassisnummer blijkt dat het busje eerder is gestolen in Waddinxveen. De bestuurder, een man uit Overberg, wordt aangehouden.
In de laadruimte van het busje worden allerlei spullen gevonden, die gebruikt kunnen worden bij het maken van synthetische drugs. In het voertuig hangt ook ook een doordringende chemische lucht. De agenten vermoeden dat de bestuurder wel eens betroken kan zijn bij een drugslab.
Het lab was asociaal smerig.
Politieteam 26Berne
Een aantal uren later klinkt in het luchtruim van het Utrechtse Overberg het geklapwiek van een politiehelikopter. Vanuit het toestel worden beelden gemaakt van een boerderij aan de Spoorlaan. Op de grond gaan agenten de boerderij binnen. Binnen treffen ze misschien wel het grootste, maar tegelijkertijd het meeste vieze drugslab aan, dat ze ooit hebben gezien. Volgens het onderzoeksrapport is het in de boerderij "asociaal smerig". De hele vloer staat blank met centimeters aan chemische vloeistoffen. De grote vijver in de tuin lijkt gebruikt als afvoerputje van het chemisch afval.

Miljoenen aan drugs

Op het terrein staan genoeg grondstoffen om nog zeker 2000 kilo speed te produceren. Hoeveel er in de afgelopen tijds reeds gefabriceerd is, moet nog blijken. Even verder op het terrein ligt een grote berg xtc-pillen, goed voor vele miljoenen aan euro's. Agenten ontdekken een zogenoemd 'nest-cam', een kleine bewakingscamera die gericht staat op de voorraad pillen.
Om alle ketels en grondstoffen af te voeren wordt een speciale noodweg in het weiland aangelegd. Dagenlang rijden vrachtwagens af en aan om de troep op te ruimen. Het politiedossier rept over "ontiegelijk veel materiaal dat is aangetroffen”. Kosten van de opruimactie: zeker 200.000 euro.
Als de recherche vervolgens de gangen nagaat van de aangehouden bewoner, die werd gepakt in de gestolen bus vol laboratoriumspullen, ontdekken ze in een schuur in Kockengen (Utrecht) nóg een productieplaats. In de schuur worden gasflessen, vaten en tankcontainers met 10.000 liter drugsafval gevonden. Daaruit concludeert de politie dat er vele honderden, zo niet duizenden liters amfetaminepasta is gemaakt. De bewoner van het huis naast de schuur wordt aangehouden, een zeventiger.
Het drugslab in Overberg was volgens de recherche "asociaal smerig". De vloer stond blank met chemische vloeistoffen.
Het drugslab in Overberg was volgens de recherche "asociaal smerig". De vloer stond blank met chemische vloeistoffen. © Politie

Encrochat

Een hele lange tijd lijkt het voor de buitenwereld, alsof het onderzoek is gestaakt en de twee aangehouden mannen de enige verdachten zijn die worden vervolgd. Maar niets is minder waar. Begin juli maken de opsporingsdiensten bekend dat ze maandenlang hebben kunnen meelezen met berichten die werden gestuurd met het programma Encrochat. Met name criminelen gebruiken die dienst, om versleutelde berichten te versturen. Ze dachten dat het onmogelijk was dat de politie met die berichten mee kon lezen en spraken volop over criminele activiteiten.
Vele miljoenen aan chats met criminele inhoud vormen sindsdien de basis voor strafrechtelijke onderzoeken. Het blijkt dat door verschillende drugscriminelen ook berichten over de labs in Kockengen en Overberg zijn geschreven. Er komen op die manier meer verdachten in beeld, onder wie A.P. uit Enschede. Uit de chats blijkt dat ze in groepsverband nog meer labs hebben bestierd, in Hattem, Groningen en het Belgische Lendelede. Deze bevindingen uit het politieonderzoek zijn tot nu niet in de publiciteit gebracht.
Je kunt je afvragen waar A.P. al die bedrijven voor nodig had
Rechercheur team 26Berne

Aa...Pee.

Zonder de gekraakte Encrochatberichten was de recherche waarschijnlijk niet bij A.P. uitgekomen. Bij de berichtendienst stond hij volgens de recherche bekend onder de nicknames 'MistyGiant' en 'GulpTender'. Naast de gesprekken die hij voert over de drugslabs, komen er ook persoonlijke chats voorbij. Op die manier weet de politie te achterhalen dat het A.P. uit de Enschedese wijk Hogeland moet zijn.
De Enschedeër lijkt op het eerste oog een atypische verdachte. Met zijn blonde lokken en nette poloshirts kan hij prima door als keurige ondernemer. Rechercheurs spreken zijn initialen A.P. dan ook uit op een ballerige, bijna studentikoze, wijze: "Aa...Pee". Bij een eerste zoektocht op zijn naam worden ook vele vermeldingen gevonden van bedrijven waar hij directeur is geweest. Het gaat om verschillende financiële holdings en 'trading companies', overigens niet allemaal even succesvol. "Je kunt je nu afvragen waar hij al die handelsbedrijven voor nodig had", zegt een lid van rechercheteam 26 Berne tegen RTV Oost.
A.P. komt veelvuldig voor in het onderzoek. Veelal als leverancier van de grondstoffen die gebruikt worden voor de productie van speed. "Maar je moet hem niet alleen zien als grondstoffenleverancier", zegt de recherche. "Je ziet in dit dossier dat ze bijna allemaal verschillende functies vervulden. Waar ze de ene keer grondstoffen regelen, staan ze de andere keer in de potten en pannen te roeren of zijn nieuwe locaties aan het zoeken." Bij bekijken van KvK-gegevens komt naar voren dat A.P. geregistreerd staat als eigenaar van bedrijven waar mogelijk wordt witgewassen. Volgende week moet hij zich verantwoorden voor oplichten van verschillende banken in 2013.

Zzp-ers

Naast A.P. zijn er nog elf verdachten die worden vervolgd. Ze zijn allemaal tussen zomer 2020 en winter 2021 opgepakt. De verdachten zijn niet perse bekenden van elkaar, zoals je dat eerder geregeld zag. Toen werden vaak alleen familieleden of oude vrienden vertrouwd in een samenwerking. "De tijden zijn veranderd", zegt een rechercheur uit team 26Berne tegen RTV Oost. "Je ziet meer fluïde samenwerkingen. De verdachten zijn een soort zzp-ers. Ze hebben elkaar gevonden via Encrochat. De ene persoon weet een locatie, de ander regelt geld, een derde regelt grondstoffen, etcetera."
Via Encrochat vormen de verdachten in de ogen van justitie een criminele organisatie. Op het chatprogramma hebben ze gebruikersnamen als: 'Kiplekker' (een Barneveldse ondernemer in zwembad-chemicaliën) 'Obelix-Omerta' (Een Arnhemmer die wel 's heeft laten vallen dat hij 'iets' in de drugs wilde doen. Hij zou in dit dossier degene zijn geweest die drugsafval heeft doen verdwijnen) en 'Ibiza-King' ( Ook wel bekend als 'brede' of 'bolle', hij wist wel adresjes om de drugs af te zetten). Maar zo zijn er ook 'Salsycat', 'MocroRasta', 'Jaap de Jong' en 'Batman'. Een aantal van hen heeft een bedrijf geregistreerd bij de Kvk, maar staan eveneens te boek als mogelijke witwasplekken. Alle verdachten ontkennen deel uitgemaakt te hebben van een drugsorganisatie en maken verder gebruik van hun zwijgrecht.

Traantje

De Enschedese A.P. (ook wel GulfTender of MistyGiant) lijkt belangrijk te zijn voor de groep. Zijn naam komt veelvuldig in het dossier voor. De naam die nog meer voorkomt is die van de Turkse Limburger S., bijgenaamd 'Traantje'. Hij lijkt de spil in de organisatie te zijn. Uit zijn Encro-berichten is op te maken dat'ie betrokken lijkt bij alle vier de labs in Nederland: Overberg, Kockengen, Hattem en Groningen. Maar dat is niet het enige. 'Traantje', zo genoemd door zijn traanvormige tatoeage op zijn wang, is ook verdachte in een Belgische zaak.
In september werd bij onze zuiderburen het grootste drugslab tot nu toe ontdekt. In een oude varkensstal in Lendelede kon tot twee ton aan amfetaminepasta worden geproduceerd. In totaal zitten er in België negen verdachten voor vast, onder wie 'Traantje'. Daar komt mogelijk nog een Nederlandse verdachte bij, Traantjes beste vriend Batman. Uit gesprekken tussen hen blijkt "dat ze zijn gefilmd bij de locatie in België."

Strafproces

A.P. uit Enschede en tien medeverdachten uit het Nederlandse onderzoek zijn deze week onder voorwaarden op vrije voeten gekomen. Ze mogen het eindproces in vrijheid afwachten. Dat strafproces dient waarschijnlijk pas volgend jaar. 'Traantje' zit voorlopig nog wel vast in de Belgische zaak.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.