nieuws

Doe maar je goede been aan, opa

Hans Pen
Hans Pen
'Ich habe hier gearbeitet!' roept de opa van Mai-Lin Droste. 'Aber da war eine Bombe!' Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkt Hans Pen als 17-jarige jongen in een textielfabriek in Gronau, net over de grens. Nog iedere dag, bij elke stap die hij zet, wordt hij herinnerd aan het moment dat de oorlog te dichtbij kwam. En dat drie weken voor de bevrijding.
De opa van Mai-Lin is een bijzondere man. Hij leeft alleen in een klein huisje in Glanerbrug, in het dorp waar hij is geboren en waar hij ook zijn laatste adem uit wil blazen. Zijn gebit is niet compleet, de trui die hij draagt noemt hij schoon, maar de vlek is te duidelijk zichtbaar in het kader van mijn camera. 'Opa, heb je nog een andere trui?' vraagt zijn kleindochter. Er wordt gezocht naar vervanging. Ondertussen zet Mireille een daglichtlamp midden in de woonkamer. Buiten is het regenachtig en koud, hier in huis lijkt het wel een sauna. Pen is bang dat we het koud krijgen. Ik doe mijn trui uit. We beginnen met de opnames, iets wat fotograaf Mireille Droste nog niet vaak heeft gedaan. Filmen. Maar toch gaan we dit project helemaal samen doen. RTV Oost motiveert samenwerking en ik vind het supergaaf. 'Wil je even kijken Jauke, of het zo goed gekaderd is?' Als fotograaf weet ze natuurlijk heel goed hoe een kader gemaakt moet worden, dus ik heb geen enkele twijfel over het eindresultaat. We hebben besloten dat we filmen met spiegelreflexcamera's, een techniek die ik niet goed ken. Dat maakt het voor mij weer spannend, want dat is nieuw voor RTV Oost. Hopelijk biedt het kansen en uitdagingen voor de toekomst.

'Opa, wil je dat verhaal nog eens vertellen?' vraagt Mai-Lin, als hij in zijn gedateerde zetel plaats heeft genomen. En Hans Pen begint. 'We waren gewoon aan het werk. Totdat de rode lamp aan ging. Dat betekende dat ik moest schuilen. Maar ik hoorde het gesuis van de bom al, ik had geen tijd meer om naar de kelder te gaan. Dus ik ben onder een tafel gekropen.' Bij die aanval zijn er honderden gewonden en doden gevallen. Maar Pen had geluk. Hij had alleen maar een splinter in zijn been, dat verbonden is door zijn Duitse collega's. Het zou goed komen, het Duitse ziekenhuis zou de splinter verwijderen en hem oplappen. Maar zijn familie was bang voor de Duitsers en sleepten hem naar Nederland en toen is zijn been gaan ontsteken. Met grote gevolgen.

We rijden naar de plek in Gronau waar Pen de gebeurtenis in zijn geheugen herleeft. Het gebouw waar Pen werkte, is nooit meer opgebouwd. 'Daar gingen we altijd lunchen.'wijst hij naar een lege plek. 'Daar stond het gebouw waar de naaisters werkten. 400 vrouwen die het niet hebben overleefd.'

Het is koud. Mijn handen om de camera trillen, maar ik moet niet zeuren. Want wat deze oude man vertelt voor de camera is veel belangrijker. Ik kom tot de ontdekking dat ik inderdaad geen idee heb wat angst met een mens kan doen. En welke verkeerde beslissingen er genomen worden, door die angst. Hans Pen zal er iedere dag tot zijn dood aan worden herinnerd.
Jauke Boerdam is programmamaakster bij RTV Oost en maakt deze documentaire over oorlogsverhalen samen met De Beeldende Zussen.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.