Twaalf jaar Bort Koelewijn: de glimlachende burgemeester die slaapkamerverhalen deelde

Bort Koelewijn doet vanochtend voor het laatst z’n ambtsketting om. Straks neemt hij afscheid van Kampen, na twaalf jaar burgemeesterschap. De stad ziet een toegankelijke man vertrekken, die in toespraken gerust vertelde over nachtelijk ongemak. Iemand die op een flyboard stapt of z'n ambtsketting naar een 'drenkeling' gooit. Maar ook een bestuurder die vergaande maatregelen voorstelde. Een terugblik op twaalf jaar burgemeesterschap van Bort Koelewijn.

Hollandser kan bijna niet. De koffie staat op tafel en iedereen heeft een puntje appeltaart. Een zestal mannen zit in een kring, informeel met elkaar te babbelen. Allemaal in driedelig pak. Het is het college van Kampen, in de woonkamer van hun kersverse collega Bort Koelewijn, die op dat moment nog burgemeester van Rijssen-Holten is.

Van Rijssen-Holten naar Kampen

Terwijl gedeputeerde Bert Boerman - dan nog locoburgemeester van Kampen - in z'n koffie roert, staat Koelewijn voor de camera van RTV Oost. Ja, hij heeft zin in de nieuwe uitdaging. Zijn karakteristieke glimlach verdwijnt geen seconde tijdens het interview. Ook niet als het gaat over het afscheid van zijn huidige gemeente. Hij werd er zelfs op aangesproken door iemand bij de bakker. "Jammer dat je gaat, maar we gunnen het je wel."

Een paar maanden later, in oktober 2009, begint Koelewijn officieel in Kampen. Het is het jaar waarin de Postbank opgaat in ING en aan de overkant van de oceaan iemand anders wordt beëdigd: Barack Obama. Het is ook het jaar waarin zich in Kampen een drama voltrekt, als vier kinderen omkomen bij een woningbrand aan het Veenmos.

't Keldertje

Wat te doen met 't Keldertje, de coffeeshop aan de Boven Nieuwstraat? Het is een slepende kwestie die Koelewijn vrijwel direct op z'n bord krijgt. Een nipte meerderheid van de gemeenteraad stemt vóór sluiting van het pand. En dat leidt tot onrust onder de plaatselijke horeca, politie en hulpdiensten. Zij vrezen problemen in de binnenstad, als mensen hun 'wietje' op straat moeten kopen.

Rechts 't Keldertje (Foto: Google)
Rechts 't Keldertje (Foto: Google)

Koelewijn wil een onderzoek, zegt hij in februari 2010. Éérst weten wat er precies in 't Keldertje gebeurt, dán pas bepalen of sluiting de juiste optie is. Een paar maanden later, in september, is Koelewijn om. Hij is tegen sluiting.

Wat heet: in de gemeenteraad smeekt hij het pand voor ten minste vijf jaar open te houden. Koelewijn krijgt zijn zin. Tot op de dag van vandaag is 't Keldertje voor menig wietliefhebber de vaste plek om een blowtje te halen.

Carbidborden

Wie Koelewijn op tv wilde zien, moest rond de jaarwisseling inschakelen. Het is de periode waarin Kampen gaat carbidschieten, en daar is dikwijls iets om te doen. Is het wel veilig, bijvoorbeeld? Zo besloot Koelewijn in 2011 om waarschuwingsborden te plaatsen.

"De tijdelijke borden worden geplaatst omdat Kampen ook inwoners heeft die minder bekend zijn met het fenomeen carbidschieten", schrijven wij in 2011. Eerste vraag: serieus?

Ik werd badend in het zweet wakker
Bort Koelewijn had een nachtmerrie

Tweede vraag: waarom hebben we die borden sindsdien nooit meer gezien? "Ze hadden een ongewenst neveneffect", legt Koelewijn uit terwijl de borden uit de grond gaan. Passanten die de waarschuwingsborden zagen, werden nieuwsgierig en besloten een kijkje te nemen.

Binnen de kortste keren stonden grote groepen bij de melkbussen. Er waren zelfs cameraploegen onderweg, bekent Koelewijn, die zelf ook van een 'flinke knal' houdt. "Ik ken geen burgemeester die met zo veel genot bovenop een melkbus gaat zitten", zegt Commissaris van de Koning Andries Heidema over hem. Vorig jaar pleitte Koelewijn - uitgesproken tegenstander van vuurwerk - vóór behoud van de carbidtraditie.

Flyboarden

Koelewijn is trouwens best stoer. Tot die conclusie kom je toch als je onderstaande video kijkt? Het is de laatste dag van Sail Kampen en de de burgervader gaat effe flyboarden.

Jammer dat er geen beelden zijn van Koelewijn toen hij hét nieuws hoorde in april 2011. Het nieuws dat dat wrak dat vlak bij Kampen in de IJssel ligt, een heuse IJsselkogge is. Een schip uit de 15e eeuw, dat er nog perfect uit ziet. De internationale pers vloog uit om de berging van de kogge te zien.

Het gevaarte is de afgelopen jaren de trots van Kampen geworden, symbool van de rijke handelsgeschiedenis van de stad. Als het aan Koelewijn ligt, komt er een speciaal museum voor de Kamper Kogge. Maar dat kost geld. En dus lobbyt Koelewijn bij alle overheden; van de provincie, tot het Rijk en de EU. Of het museum er daadwerkelijk komt, weet niemand. Maar áls het komt, zal een andere burgemeester het lintje doorknippen.

De kogge bezorgde Koelewijn trouwens ook kopzorgen. Zo werd hij badend in het zweet wakker, bekent hij in zijn toespraak vlak voor de berging. "Ik had ademnood", aldus de burgemeester. "Hoe zou het oude schip eruit zien als het boven water wordt getakeld?"

Rivaliteit in huize Koelewijn

Koelewijn maakt ons vaker deelgenoot van wat er gebeurt in zijn slaapkamer. "Als de derby Spakenburg - IJsselmeervogels op het programma staat, slapen mijn vrouw en ik met de ruggen tegen mekaar", aldus de IJsselmeervogels-fan op Radio Oost.

En dan is er natuurlijk nog dit interview, waarbij de presentatrice 'onverwacht' in het water valt. Koelewijn twijfelt geen moment en gooit z'n ambtsketting naar de drenkeling:

Het is 2015 als de geboren Bunschotenaar aan zijn tweede termijn begint. Het wordt een periode waarin het asielzoekerscentrum in Dronten de gemoederen bezighoudt. Een aantal bewoners van het centrum komt regelmatig op bezoek in Kampen, om te shoppen. Probleem is dat een deel niet betaalt, merken winkeliers al snel.

Koelewijn begint zijn tweede termijn als burgemeester (Foto: CvdK)
Koelewijn begint zijn tweede termijn als burgemeester (Foto: CvdK)

Het blijkt een netelig dossier, waarover ook Kamervragen worden gesteld; wat te doen met stelende asielzoekers? Koelewijn houdt zich aanvankelijk aan de oppervlakte, tot het in september 2016 helemaal misgaat.

Het is zaterdagnacht als een 17-jarig meisje op de Flevoweg fietst. Ze wordt van de fiets getrokken en verkracht. De man knijpt haar keel zo hard dicht, dat ze zwaar letsel oploopt. De dader blijkt een 33-jarige asielzoeker. Het incident komt groot in het nieuws, en Kampen kijkt naar Koelewijn.

Avondklok voor asielzoekers

De burgemeester wil een avondklok voor asielzoekers, zegt hij op Twitter. "Hoe kan het dat mensen met mogelijke oorlogstrauma's 's nachts op straat kunnen rondlopen?" De tweet komt landelijk in het nieuws, en van alle kanten is er kritiek. Onder meer de burgemeester van Dronten moet niets van het 'verwerpelijke idee' weten.

Bort Koelewijn shopt voor de actie 'Samen voor de Voedselbank' (Foto: RTV Oost)
Bort Koelewijn shopt voor de actie 'Samen voor de Voedselbank' (Foto: RTV Oost)

Twee dagen later komt Koelewijn terug van zijn uitspraken, schrijft NRC. "Ik begrijp de gevoeligheid van het begrip ‘avondklok’ en de associaties die dat begrip mogelijk oproept met het verleden”, zegt hij.

De avondklok komt er niet, en de problemen met asielzoekers lijken inmiddels zo goed als opgelost. 'Als burgemeester Bort Koelewijn zijn agenda erbij pakt en een blik werpt op de komende vergadering over azc’s, ziet hij dat de gesprekken vooral gaan over het aantal plekken in opvangcentra', schrijft De Stentor begin dit jaar.

Kampen in het rood

De laatste jaren staan voor een groot deel in het teken van bezuinigen. Nu de gemeente de kosten voor het sociale domein moet betalen, duikt Kampen in de rode cijfers. De stad moet miljoenen bezuinigen en snijdt in de zorg, cultuur en groenonderhoud.

Het doet mij ongelofelijk veel pijn dat we zoveel moeten bezuinigen
Bort Koelewijn

De Rijksoverheid is de boosdoener, vindt Koelewijn. Als de stad uit geldnood de stedenband met het Hongaarse Papá moet versoberen, haal hij uit: "Dit is een aanklacht tegen de regering. Dat Den Haag daadkrachtig kán opgetreden, blijkt uit hoe de coronacrisis wordt aangepakt."

"Maar als het gaat om gemeenten, komt het Rijk onvoldoende over de brug. De grote kosten voor de zorg compenseren ze niet. Daarmee maakt deze regering heel veel kapot. Het doet mij ongelofelijk veel pijn dat we zoveel moeten schrappen."

Toegift?

Koelewijn weet al langer dat de financiële problemen niet onder zijn termijn zullen worden opgelost. Lastig, maar Kampen lijkt hem te vergeven. "In het openbaar bestuur kun je er via de zij- of achterdeur worden uitgezet", zegt hij op Radio Oost. "Dat ik zo afscheid mag nemen, is een groot voorrecht."

Voordeel is dat Kampen nu wél een hobby-theoloog/filosoof rijker is. "Theologie en filosofie interesseren mij al langer, maar het kwam er nooit van. Nu heb ik alle tijd om al die boeken te lezen waar ik nooit aan toe kwam. Er zijn ook genoeg films die ik nog moet zien. Nee, ik hoef me niet te vervelen."

Vanmiddag tussen 13.00 uur en 15.00 uur zwaait Kampen hem uit vanaf de IJsselkade. Er is een groot muziekkorps, een straattheater en verschillende optredens. Allemaal leuk, maar stiekem hopen we dat Koelewijn afzwaait met een slaapkamer-anekdote. De allerlaatste, als bedankje voor de stad.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via een WhatsApp-bericht: 06 - 57 03 33 33.
Meer over dit onderwerp:
KAMPEN
Deel dit artikel: