Nieuws

Verkiezingen in Duitsland: wat hebben we daar in Overijssel eigenlijk mee te maken?

Zondag gaat Duitsland naar de stembus om een nieuwe Bondsdag te kiezen. Na het tijdperk Angela Merkel, zij was zestien jaar lang Bondskanselier, is er nu een aantal partijleiders in de race om Merkel op te volgen. De belangstelling in Overijssel voor de verkiezingen lijkt nogal klein. Hoe komt dat en is dat terecht?
Vanuit het uiterste puntje van Overijssel is het slechts één uur en een kwartier rijden om in Duitsland te komen. Het is dan ook logisch om te denken dat Overijssel op Duitsland georiënteerd is. Toch lijkt er hier weinig belangstelling voor de Duitse verkiezingen te zijn. Maar de uitkomst van de verkiezingen kan wel degelijk invloed hebben op de leefbaarheid hier.
Duitsland is de belangrijkste handelspartner van Nederland. In 2020 bedroeg het handelsoverschot €21,8 miljard. "Het zijn onze buren, letterlijk. We delen de grens met Nordrhein-Westfalen en Neder-Saksen. We zijn verbonden met universiteiten, ondernemingen, maar ook op het gebied van waterbeheer", zegt Commissaris van de Koning Andries Heidema.
Handelsoverschot vooral met EU-landen
Handelsoverschot vooral met EU-landen © RTV Oost / Pixabay

Nek-aan-nek

Op dit moment heeft Duitsland een overwegend rechtse coalitie van CDU/CSU (de partij van Merkel) en SPD. Maar zoals de peilingen er nu uitzien gaat het CDU/CSU van Armin Laschet flink verliezen. Andere (linkse en liberale) partijen zitten op het vinkentouw om een sleutelrol te spelen bij de vorming van een coalitie.
Op dit moment is het een nek-aan-nek race tussen de SPD en CDU/CSU. Maar de vraag is of ze samen een meerderheid kunnen vormen. De meer linkse SPD heeft al laten weten het wel te zien zitten om te regeren met de linkse Die Grünen van Annalena Baerbock. Dat zou een duurzamer en socialer beleid gaan betekenen.
De CDU/CSU staat voor het eerst achter in de peilingen
De CDU/CSU staat voor het eerst achter in de peilingen © bewerking RTV Oost / foto Pixabay

?Windmolens in grensstreek

Eén van de grote thema's bij de Duitse verkiezingen dit jaar is het klimaat. De mening van vooral jongere kiezers is dat rigoureus ingrijpen onvermijdbaar is. En stel dat de linkse partijen SPD en Die Grünen winnen, dan kunnen wij in Overijssel de gevolgen daarvan ook merken.
Want als Duitsland haar klimaatdoelen wil halen zal het massaal op wind- en zonne-energie overgaan. Niemand wil deze hoge molens in de achtertuin, ook in Duitsland niet. De kans dat Duitsland er voor kiest om massaal windmolens in de grensstreek, of nog extremer, langs de grens wil plaatsen is aanwezig.
Niet voor niets heeft Oost-Nederland zich aangesloten bij de grensoverschrijdende waterstofalliantie.
Commissaris van de Koning Andries Heidema

Kennis delen

"Als Overijssel willen we ook op dit onderwerp graag samenwerken. Wij hebben veel ervaring met het sluiten van steenkolencentrales en kunnen de kennis delen om samen sterker te worden", zegt Commissaris van de Koning Heidema.
Het kan tevens een bedreiging vormen. "Wanneer je om wat voor rare reden zegt: 'dit kunnen we beter zelf doen, dit hoeven we niet samen op te pakken en ieder doet zijn eigen klusje', dat zou de dood in de pot zijn", zegt Heidema.

Energieprijzen stijgen

Een gevolg van een linkse coalitie en hun gewenste energietransitie kan zijn dat de energieprijzen in Duitsland stijgen. Bedrijven uit Overijssel met een Duitse vestiging zullen dat merken, maar ook Overijsselaars die in Duitsland wonen. De kans dat ook brandstofprijzen zullen stijgen is groot wanneer er een linkse coalitie komt. Zij zetten in op minder autoverkeer en meer op openbaar vervoer.
Aan de andere kant zijn er kansen. Een alternatief voor wind- en zonne-energie is waterstof. En in tegenstelling tot wind- en zonne-energie mag dit gewoon uitgewisseld worden tussen de landsgrenzen. "Niet voor niets heeft Oost-Nederland zich aangesloten bij de grensoverschrijdende waterstofalliantie, die door Bezirk Münster geïnitieerd is”. zegt Andries Heidema hierover.
Wij zetten in op een goede treinverbinding van Zwolle via Enschede naar Münster.
Commissaris van de Koning Andries Heidema

Vervoer

Gaat de coalitie straks over rechts dan zal het accent meer op economie komen te liggen dan op duurzaam en sociaal.
Op het gebied van transport en personenvervoer ziet de provincie Overijssel kansen. "Wij zetten in op een goede treinverbinding van Zwolle via Enschede naar Münster, dat is potentieel heel kansrijk", zegt Heidema.
De Spitzenkandidaten Armin Laschet (l) van CDU/CSU en Olaf Scholz (r) van de SPD
De Spitzenkandidaten Armin Laschet (l) van CDU/CSU en Olaf Scholz (r) van de SPD © ANP

Lashet vs Scholz

Hoe dan ook, Overijssel is gebaat bij een goede samenwerking met Duitsland. Wanneer Armin Laschet de nieuwe Bondskanselier zou worden kan dat gunstig uitpakken. Laschet is op dit moment minister-president van de deelstaat Nordhrein-Westfalen en pro-Nederland. Overijssel en Nordrhein-Westfalen werken al veel samen en in die hoedanigheid kennen de politici elkaar goed.
Aan de andere kant is Olaf Scholz van de SPD een goede kanshebber om Merkel op te volgen. Hij is geboren in Osnabrück, niet ver van de Overijsselse grens. Voor beide partijleiders geldt dat ze geen extreme ideeën hebben, maar echte Duitse degelijkheid uitstralen. "Wat de uitkomst ook is, de accenten zullen op details anders liggen. Maar de basishouding is wat ons betreft cruciaal: wij gaan voor samenwerking", zegt Andries Heidema.
Het Duitse kiesstelsel verschilt op een aantal punten sterk van het Nederlandse. Duitsland heeft een mengvorm van een districtenstelsel zoals de Britten en de Amerikanen dat kennen en het principe van evenredige vertegenwoordiging zoals dat ook in Nederland geldt. Daarnaast heeft Duitsland een kiesdrempel. Duitsland heeft een kiesdrempel van 5 procent. Dat betekent dat alleen partijen die 5 procent van de stemmen of meer hebben gehaald, in de Bondsdag - de Duitse Tweede Kamer - komen. De kiesdrempel is na de Tweede Wereldoorlog ingevoerd om versplintering van het parlement in vele kleine partijen te voorkomen. Een uitzondering geldt voor partijen die minder dan 5 procent van de stemmen hebben gekregen, maar wel drie direct gekozen vertegenwoordigers, Direktmandate, hebben gehaald. Zo’n partij mag dan niet als fractie maar als Gruppe (groep) zitting nemen in het parlement, waardoor ze minder rechten heeft dan de partijen die de kiesdrempel wel hebben gehaald. De PDS, de voorganger van Die Linke, vormde in de jaren negentig en tussen 2002 en 2005 zo’n Gruppe.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.