'Lekkende badkuip' Wierdense Veld wordt hersteld om het hoogveen te redden

Het is een monsterklus voor Landschap Overijssel. Op zo'n 160 plekken in het Wierdense Veld wordt de bodem onder het veen gerepareerd. De ingreep is noodzakelijk om het hoogveen en de planten en dieren die daarbij horen te behoeden voor uitsterven.

De mooiste plekjes in het Wierdense Veld zijn onbegaanbaar. Daar golft en klotst een dik matras van veenmossen onder de laarzen van ecoloog Mark Zekhuis, en kan je zo tot je middel wegzakken als je niet oppast: "Kan je nagaan dat duizenden jaren geleden één vijfde van Nederland hiermee was bedekt. Nu hebben we eigenlijk nog maar een paar snippertjes."

Lavendelhei met een groentje, typische bewoners van het hoogveenlandschap (Foto: Landschap Overijssel)
Lavendelhei met een groentje, typische bewoners van het hoogveenlandschap (Foto: Landschap Overijssel)

Natura 2000

Die snippertjes levend hoogveen mogen niet verloren gaan, heeft de Europese Unie bepaald. Het gebied heeft daarom de Natura 2000-status, en daarbij hoort de plicht de natuurwaarden te behouden en te versterken, legt Zekhuis uit. "Dit is niet vervangbaar. Wat we hier in het Wierdense Veld hebben, kunnen we niet ergens anders maken, dat moeten we hier zien te repareren. En uit allerlei onderzoeken blijkt dat het ook repareerbaar en herstelbaar is."

In het hoogveen leven allerlei planten en dieren die de natte omgeving nodig hebben. Verschillende soorten heide, kikkers, slangen, libellen en natuurlijk de vele soorten veenmossen. Als het veen verdroogt, verdwijnen ook deze soorten. "Er zijn al meerdere soorten verdwenen", zegt Zekhuis. "Zoals het veenhooibeestje en het korhoen. We hadden in de jaren zeventig hier nog zeventig paar wulpen, die zijn allemaal verdwenen. Wat er nu nog zit moeten we zien te behouden en versterken."

Heikikker in het Wierdense Veld (Foto: Landschap Overijssel)
Heikikker in het Wierdense Veld (Foto: Landschap Overijssel)

Lek veen

Het gaat slecht met het hoogveen in het Wierdense Veld. De bodem onder het veen is lek. "Je moet het veen zien als een soort badkuip, of eigenlijk een serie badkuipjes. Onder het veen zit een ondoorlaatbare oerlaag, de gliedelaag. Regenwater kan daar niet door en verzamelt zich in zo'n badkuipje, waarin de veenmossen rustig kunnen groeien. Maar die gliedelaag is op veel plaatsen lek. Het regenwater stroomt weg en het veen verdroogt en sterft af."

Zo'n 160 van die lekken in de gliedelaag worden nu gerepareerd. De veenlaag erboven wordt eerst voorzichtig afgegraven en dan wordt de gliedelaag versterkt met een pakket leemhoudend zandmengsel, dat een ondoordringbare laag vormt. Daarna gaat het veen weer terug. "De larfjes van insecten en ander bodemleven blijven dus in het veen en kunnen zich daarna weer gewoon verder ontwikkelen", weet Zekhuis.

Militaire operatie

Het Wierdense Veld is nagenoeg onbegaanbaar, het is dus een hele klus om met graafmachines en zandauto's op de goede plekken te komen. Toch gaat het plakken van 160 lekken tot nu toe voorspoedig: "Het is net een militaire operatie", lacht Zeghuis. "We leggen steeds dubbele rijplaten neer en die schuiven we telkens op. Er is nog niet één wagen weggezakt, terwijl je hier niet kunt lopen zonder drijfnat te worden."

De lekken worden gerepareerd met een laag leemhoudend zand  (Foto: Landschap Overijssel)
De lekken worden gerepareerd met een laag leemhoudend zand (Foto: Landschap Overijssel)

Landschap Overijssel heeft twee maanden uitgetrokken om het veen te repareren. Hierbij wordt veel materieel ingezet om snel en efficiënt te werken. Een kostbare klus, weet Mark Zekhuis: "Ja, natuurherstel is een kostbaar verhaal. Het zou beter zijn als we het niet hoefden te herstellen, dat we er gewoon zuinig op zijn en het in stand houden."

Omstreden grondwaterpeil

Toch is deze ingreep niet genoeg om het hoogveen op lange termijn te behouden. Ook het grondwaterpeil moet omhoog worden gebracht. Hoe lager het grondwater, hoe meer het zuigt aan het regenwater in het veen erboven. Maar de grondwaterstand verhogen is omstreden, want het kan grote gevolgen hebben voor omliggende boerenbedrijven en voor de waterwinning in de buurt. Vorige maand heeft een groep boeren het gebied zelfs een tijdje geblokkeerd.

Zekhuis begrijpt de bezwaren: "Het geeft veel onzekerheid voor mensen, al jarenlang. Dat levert ook spanning op en dat is heel vervelend. Intern zijn we nu goed op dreef, maar extern zijn we afhankelijk van wat de overheden besluiten. Ik vind dat ook wel spannend, want dat die waterstand omhoog moet, dat staat vast. Maar hoe precies, dat is nog de vraag."

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via een WhatsApp-bericht: 06 - 57 03 33 33.
Meer over dit onderwerp:
GROEN OVERIJSSEL WIERDEN REGIO ALMELO
Deel dit artikel: