Nieuws

Oud-burgemeester Gabor van Haaksbergen kwam 65 jaar geleden als vluchteling naar Nederland: 'Vrijheid!'

Dzsingisz Gabor terug in hotel de Wyllandrie, waar hij ooit als zestienjarige Hongaarse vluchteling werd opgevangen.
Dzsingisz Gabor terug in hotel de Wyllandrie, waar hij ooit als zestienjarige Hongaarse vluchteling werd opgevangen. © NTR
Hij is oud-burgemeester van Haaksbergen en schopte het later tot staatssecretaris op het ministerie van Landbouw. Het is dit jaar exact 65 jaar geleden dat Dzsingisz Gabor vanuit vaderland Hongarije naar Nederland vluchtte. Wat hem misschien wel het meeste bij is gebleven? "Die begroeting in het Hongaars door toenmalig koningin Juliana en het uiterst hartelijke welkom in Ootmarsum."
Speciaal voor een documentaire van de NTR over de Koude Oorlog, die vrijdag 26 november wordt uitgezonden, haalde CDA'er Dzsingisz Gabor (81) herinneringen op hoe hij ooit als zestienjarige puber naar Nederland kwam. En daar samen met tientallen lotgenoten werd opgevangen in het toenmalig PTT-hotel De Wyllandrie, bovenop de Kuiperberg met uitzicht over de omgeving.

Leven op de kop

Hij weet nog exact hoe die dag zijn leven overhoop werd gehaald. Als zoon van een dissidente vader, die ageerde tegen de communisten, die vastbesloten waren de Hongaarse Opstand de kop in te drukken. En daarvoor werd heel veel geweld gebruikt.
Het was Dzsingisz' vader die die dag thuiskwam met een boodschap, die aan duidelijkheid niets te wensen overliet: "En nu moeten jullie weg. Het was 4 november, rond half elf, net na de mis."
Tekst gaat verder onder foto
Dzsingisz Gabor blikt terug op zijn vlucht vanuit Hongarije naar Nederland.
Dzsingisz Gabor blikt terug op zijn vlucht vanuit Hongarije naar Nederland. © NTR

Wil is wet

En vaders wil was wet binnen het gezin Gabor. "Al wilde ik eigenlijk helemaal niet weg. Maar mijn vader wilde niet dat we in dit conflict betrokken zouden raken. Het liefst zou ik echter vechten. Maar ja, wat je vader zei dat deed je."
Dus meldde hij zich samen met zijn moeder en de rest van het gezin op een verzamelplek, van waaruit de vrachtwagens naar Oostenrijk vertrokken. "Je springt erop en met je koffertje kom je dan in Oostenrijk aan."
Daar werden de Hongaren - op de vlucht voor de communisten - gehuisvest in een militaire kazerne uit de keizerlijke tijd. Vervolgens moesten ze aangeven in welk land ze een nieuwe toekomst wilden opbouwen. Ondanks dat zijn moeder perfect Duits sprak, viel de keus verrassend op een ander land.

Verhalen over Nederland

Voor Gabor was er echter maar één optie: Nederland. Vanwege zijn lerares geschiedenis en aardrijkskunde die enkele jaren in Nederland heeft gewoond. "Ze had er zoveel fantastische verhalen over verteld, dat het niet anders kon dan dat ik zou kiezen voor Nederland." Waarop zijn moeder zei: 'Die jongen wil graag naar Nederland. Laten we daar naartoe gaan'.
Vader bleef achter in Hongarije om tegen het Sovjet-regime te vechten. Pas vele jaren later zouden de twee elkaar weer in de armen sluiten.

Warm welkom

Wat vooral indruk maakte bij zijn komst in Nederland? Het warme welkom. En de begroeting in de Jaarbeurs in Utrecht door toenmalig vorstin Juliana in hun moedertaal. De koningin beëindigde haar welkomstboodschap namelijk met de woorden. 'Isten, áldd meg a magyart'.
"God zegen de Hongaren, de eerste strofe van het Hongaars volkslied."
Tekst gaat verder onder foto
Dszingisz Gabor was voor de NTR-documentaire terug in Ootmarsum om herinneringen op te halen.
Dszingisz Gabor was voor de NTR-documentaire terug in Ootmarsum om herinneringen op te halen. © NTR
Daarna ging de reis naar Ootmarsum. "Waar we werden ondergebracht in een vakantieoord van de vroegere PTT, dat beschikbaar was gesteld voor vluchtelingen."

Vrijheid

Het was vooral die rust op het Twentse platteland waar de kleine Gabor met volle teugen van genoot. Hij verbleef er slechts circa een week, maar de herinnering staat tot op de dag van vandaag in zijn geheugen gegrift.
"Dat gebouw... geweldig. En ook de omgeving. Het terras waar ik graag buiten zat, was rustgevend. Dat was denk ik ook wel de bedoeling. De omgeving was perfect daarvoor. Hier zal 's avonds niemand mij uit bed lichten. Hier hoef ik geen Russisch te leren. Hier mag ik zeggen wat ik wil. Vrijheid!"

Val van Sovjet-Unie

Ter herdenking van de val van de Sovjet-Unie in 1991 worden in een vijfdelige serie, gemaakt door de redactie van Andere Tijden, onbekende Nederlandse verhalen uit de Koude Oorlog opgediept. Verhalen van ‘gewone’ mannen en vrouwen die in hun leven te maken krijgen met de spanningen rond Het IJzeren Gordijn.
De aflevering met daarin Dzsingisz Gabor wordt vrijdag 26 november uitgezonden, om 22.15 uur bij de NTR op NPO 2.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.