Controversiële gouden kunst onder de hamer in Zwolle: vergulde menselijke skeletten

Een levensgroot verguld beeld, bestaande uit een menselijk skelet, dat als jockey op het skelet van een renpaard is geplaatst. Het is de beschrijving van het kunstwerk Goldcup, dat gisteren door de Engelse kunstenaar Stephen Cawston naar het veilinghuis in Zwolle is gebracht.

In Zwolle is het werk in de expositieruimte opgebouwd, zodat het voorafgaande aan de veiling bewonderd kan worden. Over twee weken gaat het onder de hamer, tegelijk met twee andere objecten van de Engelse kunstenaar. Een in goud gehuld skelet van een soldaat met mitrailleur, 'The Beautiful Art of War', en een Arabische valkenier te paard die onder de titel 'The Shahin', verkocht gaat worden. Ook deze objecten zijn deels gemaakt van vergulde menselijke skeletten.

Dat het gebruik van echte skeletten in de kunst bij sommige mensen een morele en ethische discussie losmaakt kunnen zowel veilingmeester Richard Hessink als kunstenaar Stephen Cawston begrijpen. Dat mag ook van ze, want het is kunst. Ze hebben er beide geen moeite mee.

Hessink: "Dat erover gesproken wordt, dat is juist mooi. We doen als veilinghuis graag iets aparts, we willen trendsetter zijn. Dat doen we met de Banksy’s en dat doen we ook met deze kunstwerken. Het is uniek, je vindt ze nergens anders op de wereld."

Morele discussie

"Die ethische discussie, daarvan denk ik: waar hebben we het over?", stelt Hessink. "Als je naar Frankrijk gaat zie je in de catacomben van de kerken en kathedralen dat er allemaal graven geruimd zijn, daar vind je zo tien tot vijftienduizend skeletten waar ze de meest leuke pilaartjes en boogjes van gemaakt hebben. De kerken hebben ook hun relikwieën van botjes van heiligen, dus we leven eigenlijk tussen de beenderen. Alleen we zijn het vandaag de dag niet meer zo gewend. Maar als je in Papoea-Nieuw-Guinea komt, dan liggen in de dorpjes nog steeds een stuk of vijf schedels voor de deur.”

Als mensen daar moeite mee hebben vanwege bijvoorbeeld geloofsovertuiging, dan kan en dan mag dat van de veilingmeester. “Mensen hoeven de kunst niet te kopen en ze hoeven het ook niet te zien als ze dat niet willen. Ze kunnen het gewoon negeren. Maar er zijn ook mensen die het wel mooi vinden." Hij vertelt dat uit een enquête bleek dat 62 procent van de ondervraagde mensen geen moeite heeft met dergelijke kunst, ongeveer 23 procent vindt het leuk en 15 procent heeft er moeite mee.”

Ook de kunstenaar zelf ziet geen probleem. “Dat het gezien wordt als controversieel is alleen maar geweldig, dat is goed. We hoeven het over kunst niet altijd me elkaar eens te zijn", zegt Cawston. "Maar ik vraag ook aan jou, wat heb je liever? Dat je in een graf verdwijnt en nooit meer gezien wordt? Of dat je restanten vereeuwigd worden in een prachtig kunstwerk? Zeg het maar”, zegt hij lachend.

Kunstenaar Stephen Cawston bij zijn kunstwerk 'The Beautiful Art of War' (Foto: Veilinghuis Hessink's)
Kunstenaar Stephen Cawston bij zijn kunstwerk 'The Beautiful Art of War' (Foto: Veilinghuis Hessink's)

Hij is trots op z’n werk en vertelt er met veel enthousiasme over. Het idee is zo’n twintig jaar geleden ontstaan. “Menselijke en dierlijke skeletten zijn prachtige objecten. Ik wilde ze op enige manier gebruiken in de kunst. Met het goud geef ik ze waarde, het goud symboliseert voor mij de waarde van het leven.”

Wat heb je liever? Dat je in een graf verdwijnt en nooit meer gezien wordt? Of dat je restanten vereeuwigd worden in een prachtig kunstwerk? Zeg het maar!
Kunstenaar Stephen Cawston

Gebruik skelet is legaal

Het is volkomen legaal om de menselijke skeletten te gebruiken. “Als ze meer dan honderd jaar oud zijn mag je ze publiekelijk tentoonstellen. Zijn ze jonger, dan mogen ze alleen in privésituaties als kunstobject opgesteld worden", zegt Cawston. Om ze te krijgen heeft hij wereldwijd contact met mensen die naar de skeletten op zoek gaan. “Met name de menselijke skeletten zijn moeilijk te vinden, ik krijg ze van oude ziekenhuizen, oude musea en antiekwinkels.”

Veilingmeester Richard Hessink en kunstenaar Stephen Cawston pakken het kunstwerk Goldcup uit (Foto: Marielle Beumer)
Veilingmeester Richard Hessink en kunstenaar Stephen Cawston pakken het kunstwerk Goldcup uit (Foto: Marielle Beumer)

Het bijzondere aan de kunstwerken is dat de skeletten levensgroot opgesteld staan, zonder dat er een constructie aan de buitenkant zichtbaar is, zoals staaldraad waaraan de botten zijn vastgemaakt.

“Het heeft jaren geduurd voordat hij daarvoor een goed systeem had”, zegt veilingmeester Hessink. Als je goed kijkt zie je een vrijstaand skelet, hij wordt niet ondersteund door ijzertjes of draadjes. Het is geheel vrijstaand, een prachtig object verguld met zo’n twee kilo goud. Dus dat is nogal wat.”

Het heeft de kunstenaar inderdaad jaren gekost om de skeletten onzichtbaar in elkaar te zetten. “Ik heb me geschoold door medische boeken te lezen. Ik heb mezelf een methode geleerd hoe ik ze in elkaar moet zetten, een methode die nog nooit ergens anders toegepast is.”

Kunstwerk Goldcup staat in Zwolle bij Hessink's  ter bezichtiging (Foto: Hessink's)
Kunstwerk Goldcup staat in Zwolle bij Hessink's ter bezichtiging (Foto: Hessink's)

Bekend worden bij brede publiek

Over twee weken gaan de drie kunstobjecten van de Engelsman onder de hamer in Zwolle. Wat ze gaan doen, is voor zowel de kunstenaar als de veilingmeester een vraag die moeilijk te beantwoorden is.

Hessink: "We gaan in eerste instantie dus drie belangrijke kunstwerken van hem veilen. Hij is als kunstenaar bij een klein publiek beroemd. Rijke mensen uit het Midden-Oosten en filmsterren uit Hollywood kopen werk van hem. Toen ik onlangs met de kunstenaar in gesprek kwam, zei hij het fantastisch te vinden om ook eens een keer via een veiling verkocht te worden, zodat hij op die manier bij een breder publiek bekendheid krijgt. Dat gaan we met deze veiling over twee weken dus doen.

Waar het pronkstuk Goldcup, dat gisteren in Zwolle arriveerde, op ingezet gaat worden? “Ik denk dat we gezien de waarde van het skelet en de twee kilo aan goud die erop zit beginnen op vijf a zes ton”, zegt de veilingmeester stellig.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via een WhatsApp-bericht: 06 - 57 03 33 33.
Meer over dit onderwerp:
ZWOLLE CULTUUR
Deel dit artikel: