Broekers-Knol: asielaanwijzing voor gemeente Enschede had geen juridische basis

Het kabinet kon de gemeente Enschede niet dwingen om vijfhonderd vluchtelingen op te vangen. Dat schrijft de inmiddels opgevolgde staatssecretaris Ankie Broekers-Knol in antwoord op Kamervragen van het onafhankelijke Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt. Het kabinet had geen juridische grondslag om gemeenten op te dragen om asielzoekers op te vangen.

Broekers-Knol koos voor de aanwijzing vanwege "een acute noodsituatie in de opvanglocaties". Er moest snel plek gevonden worden voor 2000 mensen om te voorkomen dat zij "in tenten en gymzalen" opgevangen zouden moeten worden. Daar is Nederland internationaal toe verplicht, merkt ze op. De gemeenten hadden uit zichzelf onvoldoende opvang beschikbaar gesteld.

Volgens de Leidse hoogleraar decentrale overheden Geerten Boogaard heeft Broekers-Knol gedaan alsof ze een bevoegdheid heeft die ze eigenlijk niet heeft. Dat zal één keer werken, zegt hij in Trouw, dat als eerste over de antwoorden op de Kamervragen berichtte. "Maar daarna is het vertrouwen beschaamd."

Broekers-Knol stuurde haar antwoorden vlak voordat ze werd afgelost als staatssecretaris. Later maandag werd VVD'er Eric van den Burg op die post beëdigd.

Niet alleen Enschede werd verplicht om noodopvang te regelen, ook Gorinchem en Venray en de regio Rotterdam-Rijnmond kregen zo'n aanwijzing.

Meteen al vroegen de gemeenten zich af, of hen dit wel verplicht mocht worden. Ook waren partijen in de Enschedese raad niet blij. "Een antidemocratische beslissing. Dit is onbehoorlijk bestuur", zei CDA-fractieleider Ayfer Koç. Ook de lokale PVV was niet over de aanwijzing te spreken.

Desondanks wilde Bovens zich niet met ‘hand en tand’ verzetten. "Ik weet dat knappe bestuurskundigen en juristen wellicht in de formele aanwijzingsgronden gaten kunnen schieten en dat ik procedureel de uitvoering van de aanwijzing misschien nog een paar dagen of weken kan uitstellen, maar zeker niet kan afstellen."

Bekijk hoe de opvanglocatie op het vliegveld eruit ziet:

Ook de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) stond achter de gemeenten. "Een juridische grondslag voor de gegeven aanwijzing aan gemeenten zien wij niet”, zei een VNG-woordvoerder. Een procedure lijkt dus kansrijk, maar ook tijdrovend. “We kunnen echter niet om de verdere toename van asielzoekers heen. Daar worden we allemaal mee geconfronteerd en we kunnen onze collega’s in Ter Apel niet alleen laten staan.”

De gemeenteraad van Enschede verzette zich uiteindelijk niet tegen de noodopvang. Afgelopen woensdag kwamen de eerste mensen aan. Het is de bedoeling dat eind juni de opvang weer dichtgaat.

'Lastige boodschap'

Broekers-Knol heeft wel begrip voor de klachten vanuit de gemeenteraad van Enschede. "Het kabinet is zich ervan bewust dat de brief met de aanwijzing een lastige boodschap kan betekenen voor de desbetreffende gemeenten, maar ziet tegelijkertijd het noodzakelijke draagvlak in de samenleving en bij de gemeenten voor opvang van asielzoekers", schrijft ze ook aan de Tweede Kamer.

De gemaakte kosten door de gemeente Enschede voor de opvang, worden wel door Den Haag vergoed.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via een WhatsApp-bericht: 06 - 57 03 33 33.
Meer over dit onderwerp:
ENSCHEDE
Deel dit artikel: