Nieuws

Dit monumentale kerkje in Kalenberg dreigt in het water te zakken: reddingsoperatie van start

‘‘Tijd om in actie te komen!’’ Eigenaar Pieter Jongschaap sjouwt rond met verschillende materialen. Hij heeft de vaart er goed in, maar ‘‘leuk is anders’’. Samen met zijn zoons is hij deze maand begonnen aan een flink klusproject. Noodgedwongen, want de fundering van het voormalige hervormde kerkje van Kalenberg, beter bekend als ’t Lokaal, is de afgelopen jaren alsmaar verslechterd. Daardoor dreigt het gemeentelijke monument in het water te verdwijnen...
Het is misschien wel het meest charmante plekje in de Weerribben-Wieden. Daar, pal naast het bekende bruggetje over de Kalenbergergracht, onder de oude bomen en aan het water, genieten zomers niet voor niets vele toeristen van een hapje en een drankje. Blikvanger is het voormalige godshuis, dat tegenwoordig dienstdoet als horecagelegenheid en expositieruimte.
Pieter Jongschaap geeft een rondleiding:
Als we er niks aan doen, weet je zeker dat het in elkaar zakt
Pieter Jongschaap, eigenaar ’t Lokaal en recreatie- en rondvaartbedrijf Kalenberg

Familiebedrijf

‘‘Het is één van de oudste gebouwen van het dorp.’’ Pieter Jongschaap loopt naar de voorkant van het kerkje en wijst naar een opvallende gevelsteen. ‘‘Die steen werd gelegd in bouwjaar 1881, dus het gebouw is een goede 140 jaar oud. Het was de enige kerk hier.’’
Pieter en echtgenote Martha Jongschaap kopen het idyllische gebouw in 2005. Een logische keuze, want ze wonen al sinds 1981 in het huis dat er nagenoeg aan vastgeplakt zit. Na twee jaar starten ze met de verhuur van kano’s, fluisterboten, sloepen én fietsen. Een familiebedrijf is geboren: ook de zoons nemen later verschillende werkzaamheden op zich. Zo is zoon Bene onder andere schipper op een grote rondvaartboot.
Deze foto is van omstreeks 1981. Het huis achter het kerkje werd toen gekocht door Martha en Pieter Jongschaap
Deze foto is van omstreeks 1981. Het huis achter het kerkje werd toen gekocht door Martha en Pieter Jongschaap © Bron: familie Jongschaap

Preekstoel

Door de jaren heen heeft het kerkje een metamorfose ondergaan. ‘‘We zijn er aardig mee bezig geweest. Nieuwe voorgevel, nieuwe dakgoten. Wel wilden we de authentieke elementen en sfeer van vroeger bewaren.’’ Dat is bijvoorbeeld te zien aan de glas-in-lood ramen, de oorspronkelijke preekstoel en ander meubilair. ‘‘Het oogt nog steeds als een kerk.’’
In de volksmond heette het ook wel ‘het Lokaal’. ‘‘Een naam die we terug hebben laten komen. Dorpsbewoners zijn blij dat het gebouw behouden is gebleven.’’ Pieter vertelt dat het best lastig was om er een horecagelegenheid van te maken. ‘‘Het moest een sociaal, cultureel en maatschappelijk doel blijven dienen.’’
Het is een gebouw met een verhaal, het hoort bij Kalenberg
Dorpsbewoners
Vanaf de koop in 2005 worden er wisselende exposities gehouden van kunstenaars en fotografen. ‘‘Voor iedereen toegankelijk, je kunt zo binnenlopen.’’ De openingstijden zijn van april tot ongeveer half oktober. De belangstelling om kunst ten toon te stellen op deze unieke plek, is enorm. ‘‘Tot 2028 zitten we vol, dat loopt als een tierelier’’, glundert de eigenaar.

Grondwaterpeil

Pieter stapt naar binnen. In het midden staan zoons Peter en Bene in een diep, afgegraven gat. Er is net een zeil tegen alle muren gehangen, om deze goed te beschermen. Pieter: ‘‘Al met al een boel werk ja. Niet de leukste klus, want je ziet er straks niks meer van.’’
Jongschaap laat een aantal scheuren in de muren zien. ‘‘Langere tijd is het aan het verzakken. In 2004 pakten we de voorgevel aan en in 2006 de toiletten. Nu is het de beurt aan het hele gebouw.’’ Dat kan niet langer wachten, stelt hij. ‘‘De ellende wordt alleen maar groter, het is momenteel nog te overzien. De winter is voor ons bovendien een rustige periode. In maart moet alles klaar zijn.’’
De familie Jongschaap doet een groot deel van het funderingsherstel zelf. Er is zo’n 50 centimeter grond weggehaald
De familie Jongschaap doet een groot deel van het funderingsherstel zelf. Er is zo’n 50 centimeter grond weggehaald © RTV Oost/ Janine Renes
Houten paalkoppen onder de betonnen fundering zijn gaan rotten als gevolg van een laag grondwaterpeil. In Kalenberg komt dat meer voor. ‘‘Kosten zijn er nou eenmaal’, zucht Jongschaap. ‘‘De gemeente springt bij, maar het is een druppel op een gloeiende plaat.’’
Dat allemaal in tijden van corona. Is het te betalen? ‘‘Varen met de rondvaartboten ging vanwege de coronamaatregelen moeizaam. Dat heeft een hoop geld gekost. Verder mogen we als seizoenbedrijf niet klagen.’’ Maar hij ziet dat corona gevolgen heeft voor zijn dorp. ‘‘Het helpt alles naar de bliksem.’’

Belangstelling

Er is al heel wat werk verricht. De vurenhouten vloer is verwijderd en komt niet meer terug, het oorspronkelijke meubilair wel. Met behulp van Rook Bouw uit Vollenhove zullen er 34 palen worden gezet. Dorpsbewoners zijn blij dat ‘hun’ kerkje wordt gered. Jongschaap zegt er zuinig op te zijn. ‘‘Het is beeldbepalend. Sinds dat ik in Kalenberg woon, weet ik niet beter dan dat het er staat.’’
Vanuit de omgeving is volop belangstelling voor het klusproject. Het grootste deel van de verbouwing doen Pieter, Peter en Bene zelf. ‘‘Gelukkig krijgen we hulp van familie, vrienden. Dan komt er weer een buurman of buurvrouw. Dat maakt het tóch leuk!’’
Kalenberg ligt in Nationaal Park Weerribben-Wieden. Het 'Kalenberger riet' staat bekend om de topkwaliteit
Kalenberg ligt in Nationaal Park Weerribben-Wieden. Het 'Kalenberger riet' staat bekend om de topkwaliteit © RTV Oost / Janine Renes
We werken hier al bijna 40 jaar. In de zomer 7 dagen per week
Martha Jongschaap, eigenaar ’t Lokaal en recreatie- en rondvaartbedrijf Kalenberg

Hard werken

Na het geklus trekken de heren zich terug in het woonhuis, waar ze worden ontvangen door Martha en labrador Sam. ‘‘Tijd voor een bakkie.’’ Peter en Bene wonen inmiddels om de hoek, maar komen nog vaak over de vloer. Terwijl Sam bij iedereen langsgaat voor een aai over de bol, wordt er nog wat nagepraat.
Pieter en Martha werken bijna 40 jaar op deze locatie. ‘‘Geen dag is hetzelfde, vooral het contact met de mensen is mooi.’’ In de zomer is het hard werken. Ze merken dat het steeds moeilijker wordt om alles bij te benen. Helemaal met weinig personeel, dat lastig te vinden is. ‘‘We begonnen met 65 stoeltjes op het terras, afgelopen jaar waren het er 40. Misschien worden het aankomen jaar 30? Je moet het wel kunnen belopen.’’

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.