Nieuws

Hoe een handschoen van een gesneuvelde Britse soldaat een vriendschap nieuw leven inblaast

De boven Kloosterhaar neergehaalde George Edward Lewis.
De boven Kloosterhaar neergehaalde George Edward Lewis. © Streekmuseum Kloosterhaar-Baalderhaar.
Jarenlang onderhoudt de familie Biewenga uit Kloosterhaar een hechte vriendschap met de Engelse familie Lewis. Nadat dit contact na het overlijden van de ouders verwatert, is het dochter Edy (82) die zich afvraagt hoe het toch eigenlijk met die Engelse familie is. Freddie Ekkel van het Kloosterhaarse streekmuseum is er recent in geslaagd nazaten van de gesneuvelde Britse soldaat op te sporen. Met de handschoen van de omgekomen piloot als rode draad in het wonderbaarlijke verhaal hoe een aloude vriendschap nu nieuw leven is ingeblazen. Vandaag is het 77 jaar geleden dat Kloosterhaar werd bevrijd.
De kiem voor de vriendschappelijke relatie tussen de families Biewenga en Lewis wordt feitelijk gelegd als George Edward Lewis met zijn toestel uit de lucht wordt gehaald.

460-squadron

Lewis maakt deel uit van het 460-squadron, dat met een Lancaster bommenwerper (toestelnummer W4327) op weg is naar Münster om daar de dodelijke lading te droppen als het op 30 maart 1943 door de Duitse Luftwaffe uit de lucht wordt geschoten. Alle zeven bemanningsleden komen om, onder wie boordwerktuigkundige Lewis, een prille twintiger nog maar.
Vlak voor hun fatale crash weet de geallieerde bemanning nog wel de Duitse Messerschmitt te raken, die enkele kilometers verderop crasht.

Leren handschoen

Als boer Siewert Biewenga kort na de oorlog zijn akkers bij Kloosterhaar ploegt, vindt hij een leren handschoen. "Of er nu een nummer in stond of de naam van Lewis weet ik niet", zegt Freddie Ekkel van het streekmuseum Kloosterhaar-Balderhaar. "Maar via een plaatselijke schoolmeester, die in de oorlog tevens hoofd was van de Luchtbescherming, slaagde de boer erin om de familie in Engeland op te sporen. Waarop hij afreisde naar het Britse Potters Bar om hoogstpersoonlijk de handschoen van hun gesneuvelde zoon aan de ouders te overhandigen."
Dat is het begin van een decennialange vriendschap. Ekkel: "Die moet al vlak na de oorlog zijn begonnen, want op een ansichtkaart kon ik het jaartal 1947 ontwaren. De Lewissen zijn naar verluidt een keer of vier, vijf in Nederland geweest. En bij die eerste keer hebben ze een stenen kruis meegenomen voor hun zoon, die samen met de anderen in Hardenberg ligt begraven."
Maar als de ouders van George Edward Lewis in de zestiger jaren overlijden, verwateren de contacten.
Edy, de dochter van de Biewenga's, helpt als vrijwilligster in het Kloosterhaarse streekmuseum. Als ze om medische redenen moet verhuizen en haar huis wordt opgeruimd, komen er weer allerlei tastbare herinneringen van de familie Lewis boven. "Onder andere cadeautjes die ze als kinderen kregen - een theeserviesje en een blikken dubbeldekker voor haar broer - maar ook andere spullen en ansichtkaarten die de Biewenga's hadden bewaard. Waarop Edy zich afvroeg hoe het eigenlijk zit met de familie Lewis. Of er überhaupt nog mensen in leven zijn."
Tekst gaat verder onder foto
Freddie Ekkel en Edy Biewenga bij het tekstbord, waarop de gesneuvelde bemanning van de Lancaster wordt herdacht.
Freddie Ekkel en Edy Biewenga bij het tekstbord, waarop de gesneuvelde bemanning van de Lancaster wordt herdacht. © Melvin Chambers

Nieuwe details bekend

Voor Freddie Ekkel aanleiding om op onderzoek uit te gaan. Hij verspreidt een oproep via social media en schrijft Engelse kranten aan. "Nadat het verhaal in Britse kranten werd gepubliceerd met mijn e-mailadres erbij kreeg ik meerdere reacties. We wisten nooit exact hoe het zat met de familie Lewis, maar intussen weten we nu dat ze negen kinderen hadden. De gesneuvelde George Edward had nog een tweelingbroer. En juist op de dag dat hij uit de lucht werd geschoten, was wrang genoeg net zijn vader jarig. De familie had in totaal negen kinderen. Twee van hen sneuvelden in de oorlog."
Volgens Ekkel reageerden de nazaten van de familie Lewis erg enthousiast. "Twee zonen van George's jongste broer Stanley lieten al weten dat ze naar Nederland willen komen. George had ook nog een oudere broer, Charles. Diens zoon Robert leeft niet meer, maar zijn weduwe heeft ook contact met ons gezocht en onze speurtocht onder de aandacht gebracht bij twee zussen en een broer van Robert. Daar verwachten we ook zeker nog een reactie van."

Is handschoen er nog?

Waar het allemaal toe gaat leiden, zegt Ekkel niet te weten. "Maar vooralsnog is het al heel wat dat we die nabestaanden hebben weten te vinden. En hoe het zit met die leren handschoen? Of die er nog is? Dat weten we niet. Het is allemaal nog heel pril. Maar uiteraard is dat ook iets wat we graag willen weten. Is die handschoen bewaard gebleven? En dan hopen we dat ze straks een keer een bezoek aan Kloosterhaar brengen. Daarmee zou de cirkel rond zijn."
Tekst gaat verder onder foto
Een bedankkaartje dat de familie Lewis in 1947 vanuit Engeland naar Kloosterhaar stuurde.
Een bedankkaartje dat de familie Lewis in 1947 vanuit Engeland naar Kloosterhaar stuurde. © Dorpsarchief Kloosterhaar
Het opzienbarende verhaal van de familie Biewenga is een van de hoogtepunten in Ekkels jarenlange carrière als amateur-historicus. Al sinds 1977 is de 58-jarige Kloosterhaarder bezig om om voor het dorpsarchief de geschiedenis van zijn dorp in kaart te brengen. In 2013 kreeg dit dorpsarchief een boerderij aan de Verlengde Broekdijk in bruikleen, waarop werd besloten er het streekmuseum van te maken.
Tussen Kloosterhaar en Sibculo staat een monument ter nagedachtenis aan de bemanning van de neergehaalde Lancaster. Dit museum herbergt volgens Ekkel echter nog meer bijzondere verhalen.

Van Gogh in Kloosterhaar

"Wat veel mensen niet weten is dat er in de oorlog twee Joodse werkkampen waren. En dan is er nog het verhaal rond Johan van Gogh, vader van de vermoorde cineast Theo en een kleinzoon van Theo, broer van de wereldberoemde schilder Vincent. Deze Theo verkocht ook de schilderijen namens Vincent. Die Johan op zijn beurt zat in de oorlog ondergedoken op de boerderij van de familie Biewenga. Dezelfde familie dus die contact had met de familie Lewis. Deze Johan heeft nadien nog drie keer ons museum bezocht. En in november 2013 heb ik samen met Edy een bezoek gebracht aan Johan, die toen 92 was."

Erfenis

Van Johan van Gogh was bekend dat hij bepaald niet scheutig was met complimentjes. "Daar was ik vooraf voor gewaarschuwd toen hij ons museum bezocht", vertelt Freddie Ekkel. "Toen hij zich echter op een bepaald moment liet ontvallen dat hij "het mooi" vond, dacht ik: ha, die heb ik mooi binnen. Na zijn overlijden in 2019 werden we tot onze verrassing gebeld. Hij bleek 20.000 euro aan ons museum te hebben nagelaten. Dat geld staat nu geparkeerd. Dat willen we gebruiken voor een speciaal project. En daar willen we dan de naam van Van Gogh aan koppelen. Want dat de naam van Van Gogh aan Kloosterhaar is verbonden, is toch wel heel bijzonder."

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.