Nieuws

Mogelijk toch weer afvalwater in de bodem van Twente?

Olieleiding door het Schoonebeekse land, het afvalwater wordt in de bodem van Twente gepompt
Olieleiding door het Schoonebeekse land, het afvalwater wordt in de bodem van Twente gepompt © RTV Oost (Oscar Siep)
Mogelijk wordt er toch weer afvalwater in de Twentse bodem gepompt. In het debat hierover vanmiddag in de Tweede Kamer wilde staatssecretaris Vijlbrief geen garanties geven om dat te voorkomen. "Want als ik dat doe, dan kost dat de staat heel veel geld." Hans Vijlbrief zei wel dat de kans afneemt dat de kraan in Twente nog open gaat omdat de toezichthouder daar eerst toestemming voor moet geven. Dat Staatstoezicht op de Mijnen liet deze week weten dat het oordeel pas in augustus verwacht mag worden.
Het is nu nog niet zover dat de NAM weer afvalwater in oude gasvelden onder Twente mag injecteren. Er zijn volgens de toezichthouder nog veel vragen die moeten worden beantwoord voordat de veiligheid gewaarborgd kan worden. Als dat wel het geval is, staat er feitelijk niets in de weg om opnieuw afvalwater in de Twentse bodem te pompen. De staatssecretaris wil niet zeggen dat het Twentse afvalwater verleden tijd is omdat hij nog niet zeker is.
In het debat vanmiddag in de Tweede Kamer zei Hans Vijlbrief: "Er is tijd nodig om te kijken of injectie in Twente hervat kan worden en die tijd wordt inderdaad steeds korter. Maar in Drenthe moet het echt veilig en schoner. Kan dat niet, dan kan de injectie in Drenthe ook niet open."
In dat geval zal het voor de Nederlandse Aardolie Maatschappij lucratief kunnen zijn om het afvalwater van de oliewinning toch weer in Twente weg te pompen. Want iedere dag dat de oliewinning in Schoonebeek stil staat, kost dat het bedrijf honderdduizenden euro's.
Als de vergunningen in Drenthe niet op tijd rond zijn en in Twente draait alles intussen naar behoren, dan kan de NAM daar gewoon door blijven pompen.

Nu weer pekelwater

Afgelopen dinsdag werd duidelijk dat de toezichthouder nog niet toestaat dat de injectie van afvalwater ook de komende maanden nog niet kan worden opgestart. Niet de gescheurde injectieput ROW-2 in Rossum gooit roet in het eten, maar er is weer een nieuw mogelijk probleem ontdekt.
Naast de buizen van injectieput ROW-4 op ongeveer een kilometer diepte onder Rossum, is een hoeveelheid pekelwater gevonden die niet kan worden verklaard. Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) wil dat de NAM eerst onderzoekt om hoeveel water het gaat en waar dat vandaan komt.
Als het afvalwater in contact komt met de zoutlaag waarin het gasveld ligt, dan kan dat zout oplossen. Ongecontroleerde holtes in het zoutpakket in de bodem kunnen een risico vormen voor het maaiveld.

Chemische overschrijdingen

De NAM legde de afvalwaterinjectie afgelopen december uit eigen initiatief stil. Als het bedrijf door zou gaan met pompen, riskeerde het op zijn minst schorsing van de vergunningen. In het afvalwater werden stelselmatig overschrijdingen aangetroffen, onder meer van de giftige stof tolueen.
Inmiddels wordt in Schoonebeek gebouwd aan een zuiveringsinstallatie om tolueen te verdampen en de vergunningsaanvraag daarvoor is in behandeling.
Oliewinning in Schoonebeek Drenthe
Oliewinning in Schoonebeek Drenthe © RTV Oost

Toestemming?

Als het ministerie van Economische Zaken die vergunning snel verleent, en de NAM vind een mogelijke verklaring voor het pekelwater in de diepe bodem onder de Bentertsteeg bij ROW-4, dan staat niets meer in de weg om de omstreden oliewinning op te starten.
Mogelijk komt er pas eind van de zomer duidelijkheid over het aangetroffen pekelwater rond ROW-4. Pieter van den Bergen, directeur bij Staatstoezicht op de Mijnen, liet afgelopen dinsdag weten dat daar op z'n vroegst half augustus op gerekend mag worden.
Als Van den Bergen toestemming geeft om weer te starten, dan geeft dat de NAM de mogelijkheid om ook in 2023 door te blijven injecteren.

Schoon en circulair

Staatssecretaris Hans Vijlbrief heeft eerder toegezegd dat hij de injectie van het afvalwater uit de oliewinning in Schoonebeek ook weer in Schoonebeek terug in de bodem wil pompen. Uiterlijk in januari 2023 zou dat het geval moeten zijn. Voorwaarde is voor hem dat het dan wel veilig kan en vooral ook schoner dan in Twente.
Nu moeten er nog extra chemicaliën aan het afvalwater worden toegevoegd. Dat is vooral om te voorkomen dat bacteriën en corrosie invreten op de transportleiding naar de Twentse injectieputten. Door het transport niet meer langs die leidingen te voeren, wordt het water al schoner. Vijlbrief wil dat het afvalwater snel daarna ook circulair wordt gebruikt.

'Bemoedigend'

Maar eerst het draagvlak en de vergunningen in Drenthe. De staatssecretaris heeft goede hoop dat dat voor het einde van het jaar kan worden afgerond. "Ik heb echt goede gesprekken gehad met de inwoners rondom Schoonebeek. Ze waren goed geïnformeerd dus het ziet er heel bemoedigend uit."
Toch erkent Vijlbrief dat de tijd steeds korter wordt om alles geregeld te krijgen. Mogelijk is hij te optimistisch.
Het is een ingewikkelde kwestie volgens de staatssecretaris, ook voor de NAM. Want als het bedrijf voor korte tijd in Twente verder wil, dan kost dat ook geld. "Aan het opstarten van de oliewinning zijn kosten verbonden", zegt Vijlbrief, "en of dat ook voor kortere tijd financieel uit kan, is aan de NAM zelf."
Staatssecretaris Hans Vijlbrief tijdens een werkbezoek aan de afvalwaterlocaties in Twente
Staatssecretaris Hans Vijlbrief tijdens een werkbezoek aan de afvalwaterlocaties in Twente © RTV Oost

'Alleen toezicht op naleven'

Behalve die economische afweging staat er dus niets in de weg. Volgens SodM-directeur toezicht Pieter van den Bergen, blijft de vergunning voor de Twentse waterinjectie geldig, ook als het project niet naar Drenthe kan worden verplaatst.
Als de NAM de veiligheid op orde heeft en alle zorgen over het aangetroffen pekelwater bij injectieput ROW-4 zijn opgelost, dan kan SodM hervatting van de injectie niet tegen houden. "Voor de vergunningen zelf moet u bij het ministerie van Economische Zaken zijn, wij houden alleen toezicht op de veiligheid en het naleven van de vergunningen."

'Geen garanties'

Kamerlid Suzanne Kröger van GroenLinks vraagt de staatssecretaris om garanties, maar die wil hij niet geven. Vijlbrief: "Ik ga niet garanderen dat de injectie in Twente wordt gesloten want dan kost dat de staat heel veel geld. Als we dat doen, komt de NAM met een claim. Dus ik ga niks garanderen."
Volgens de staatssecretaris is de veiligheid het belangrijkste en of we daarover kunnen spreken is volgens hem aan de toezichthouder. "We weten, die zijn kritisch als het over veiligheid gaat dus laten we het dan ook bij hen laten."
Hans Vijlbrief (l) staatssecretaris mijnbouw en Freddy Mensink (r) voorzitter Stop Afvalwater Twente
Hans Vijlbrief (l) staatssecretaris mijnbouw en Freddy Mensink (r) voorzitter Stop Afvalwater Twente © RTV Oost

Stop Afvalwater Twente

De stichting Stop Afvalwater Twente vindt dat de vergunningen al hadden moeten worden ingetrokken. "De NAM heeft meermaals de vergunningsvoorwaarden met de voeten getreden. Er zijn onder meer grotere hoeveelheden chemicaliën in de bodem gepompt dan is toegestaan. Er gaat nog veel meer fout en daarom hebben we het Staatstoezicht meermaals gevraagd om te handhaven op de vergunningsvoorwaarden."
Het stemt stichtingsvoorzitter Freddy Mensink niet vrolijk dat de toezichthouder die handhavingsverzoeken niet uitvoert. "Op 10 augustus 2021 was er een mega-overschrijding van de maximale waarden voor tolueen. Och ja, dat werd afgedaan met een foutje in de meting. Maar in oktober 2021 stuurt de toezichthouder pas een waarschuwing naar de NAM. De injecties gingen dus gewoon door, en dat met deze enorme overschrijdingen?"
Volgens Stop Afvalwater Twente had de vergunning al veel eerder moeten worden. Mensink: "Zeg het maar. Er wordt een spel met ons gespeeld."

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.