Nieuws

Strafrechtelijk onderzoek naar fouten Lelystad Airport is 'mijlpaal' voor HoogOverijssel

Lelystad Airport.
Lelystad Airport. © ANP / Marco Okhuizen
Het vakantievliegveld in de Flevopolder beheerst sinds 2017 een groot deel van zijn vrije tijd. Hoe meer hij te weten kwam, hoe dieper het hem raakte. "Dit kan toch niet waar zijn, dacht ik toen vaak." Hoe Leon Adegeest uit Dalfsen de luis in de pels werd van de Schiphol Group. "De drang werd steeds groter om de waarheid boven tafel te halen."
Adegeest had de tijd zich volledig op Lelystad Airport te storten, omdat hij net zijn bedrijf had verkocht. Hij las over de laagvliegroutes pal boven zijn dorp en verbaasde zich erover dat dat zomaar kon.
Adegeest beet zich vast in de wirwar van cijfers, talloze rapporten en wetenschappelijke formules en berekeningen over het nieuwe vliegveld. Hoe meer hij ontdekte, hoe meer hij zich verbaasde en zich nog verder ingroef.

'Achterdocht werd groter'

HoogOverijssel roerde de trom en zo werd voor Overijsselse inwoners duidelijk dat er mogelijk veel vliegtuigoverlast onderweg was. Adegeest en actiecomité HoogOverijssel werden gesprekspartners van de ambtenaren van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. "Maar door de manier waarop we daar behandeld werden, werd bij mij de achterdocht groter. En daarmee de drang naar de waarheid."
Adegeest kijkt terug op een bijzondere tijd. "Ergens in die periode zei de toenmalige minister Cora van Nieuwenhuizen dat 'de bewonersdelegatie mocht meekijken naar de reparatie van geconstateerde fouten'. Dat ging toen alleen over de geluidsberekeningen maar ik dacht meteen: Zouden er dan nóg meer fouten in zitten dan we tot nu toe geconstateerd hebben?"
Terugkijkend heeft Leon Adegeest in de afgelopen jaren veel geleerd over de politiek en hoe de dingen gaan in Den Haag. Dankzij zijn uitvoerige onderzoek stelt het Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek in. Er wordt gekeken of er sprake is van moedwilligheid, van kwade opzet bij het opstellen van de cijfers over de te verwachten stikstofdepositie door de opening van Lelystad Airport als internationaal vakantievliegveld.

Veel kritiek en weerstand

Al sinds de uitbreiding van Lelystad Airport op de politieke agenda kwam, ging men er in Den Haag steeds vanuit dat het vliegveld er ook zou komen. Meermaals stond de opening van het vliegveld letterlijk beschreven in het regeerakkoord. Rutte bemoeide zich er soms persoonlijk mee: "Lelystad moet open om Schiphol te ontlasten."
In Den Haag was niet gerekend op zoveel weerstand. Door het effect van laagvliegroutes op de grond zoveel mogelijk uit de publiciteit te houden, hoopte men erop dat Lelystad Airport een hamerstuk zou worden. Maar er was geen rekening gehouden met de kritiek uit de provincies die door deze routes met Lelystad te maken zouden krijgen.
Leon Adegeest en zijn opponent bij het ministerie van I&W, secretaris-generaal Hendrik Jan Dronkers
Leon Adegeest en zijn opponent bij het ministerie van I&W, secretaris-generaal Hendrik Jan Dronkers © RTV Oost, Oscar Siep
Her en der ontstonden actiegroepen die protesteerden, er kwamen kritische brieven van talloze gemeenten en van de provincies Friesland, Gelderland en Overijssel. En toen Adegeest kon aantonen dat de geluidsberekeningen van het vliegveld meer op lucht gebaseerd waren dan op enige serieuze wetenschappelijke onderbouwing, was het hek helemaal van de dam.

'Niets wetenschappelijks meer aan'

"De fouten in de geluidsberekeningen waren nog maar het begin. We zagen dat de manier van stikstofdepositie berekenen in de loop der jaren steeds verder werd aangepast. Conclusies klopten totaal niet meer. Maar ze moesten wel, om te laten lijken alsof de extra stikstofdepositie marginaal was."
Adegeest zag dat het ministerie onder invloed van Schiphol in een tunnelvisie zat. "Er was niets wetenschappelijks meer aan, invoergegevens en berekeningen werden steeds verder aangepast aan de gewenste uitkomst." Adegeest werd steeds meer achterdochtig en vertrouwde niets meer.
"Zij hebben de middelen om dat te doen, wij moesten via de Tweede Kamer en via Wob-procedures de feiten boven tafel zien te krijgen. We werden steeds vaker letterlijk voorgelogen. Dat ging zelfs zover dat de minister in de Tweede Kamer het bestaan van een rapport ontkende waar notabene in een brief van het ministerie naar Schiphol aan gerefereerd werd."
'Tot mijn stomme verbazing staan ze het nog steeds te verdedigen. Echt ongelofelijk.'
Leon Adegeest
Onthullingen over foute rapportages, over verkeerde geluidsberekeningen, over de vermeende noodzaak van uitbreiding van het vliegverkeer in Nederland, over vergunningen, het leidde al vier keer tot uitstel van de opening.
En nu de stikstofproblematiek het hele land in zijn greep houdt is het voor de regering helemaal ondoenlijk geworden om het vliegveld te openen. Eind vorige maand liet minister Harbers weten dat in de komende twee jaar zeker geen beslissing wordt genomen.

Strafrechtelijk onderzoek

Het OM onderzoekt onder meer de werkwijze en beweegredenen van veertien betrokken personen. Zij zijn of waren werkzaam bij het ministerie van Infrastructuur, bij de Schiphol Group, bij één van de adviesbureaus die het ministerie van Infrastructuur hielpen bij het opstellen van rapporten.
Het is niet bekend of de aangifte tegen deze veertien mensen bij het OM een concreet vervolg krijgt. Met de feiten uit de aangifte lijkt wel vast te staan dat deze veertien mensen hebben meegewerkt aan manipulatie van de uitkomsten, in de veronderstelling dat Lelystad Airport toch echt een toegevoegde waarde zou hebben.
Ingenieur Leon Adegeest ontdekte eerder ook al grove fouten in dossier Lelystad Airport
Ingenieur Leon Adegeest ontdekte eerder ook al grove fouten in dossier Lelystad Airport © RTV Oost, Oscar Siep

"Gerechtigheid."

Adegeest voelt nu dat het allemaal niet voor niets is geweest. "Het is de bevestiging dat we goed zitten met onze vermoedens." Als voorzitter van de Samenwerkende Actiegroepen Tegen Laagvliegen. “Steeds als we nieuwe informatie kregen, hebben we dat doorgestuurd aan het Openbaar Ministerie, in de hoop en verwachting dat het OM dit complexe dossier zou oppakken.”
Hoe lang het strafrechtelijk onderzoek gaat duren is niet bekend. Dat maakt voor HoogOverijssel en voor Leon Adegeest ook niet veel uit. "Ik heb de indruk gekregen dat het OM wel aanleiding ziet voor een grondig onderzoek. Voor mij voelt dat als gerechtigheid en daar vertrouw ik op."

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.