Groen Overijssel

Vissen vertellen dankzij zendertje precies welke obstakels ze tegenkomen op de Vecht

Kwabaal in de Vecht
Kwabaal in de Vecht © Arthur de Bruin/Ducreations
Voor vissen die zich willen voortplanten is het een heel karwei om van de Noordzee via de Vecht naar hun paaigronden in Duitsland te zwemmen. De Overijsselse waterschappen hebben samen met hun Duitse collega's onderzocht welke obstakels de vissen zoal tegenkomen. Zo'n 250 vissen zwommen daarom rond met een zendertje. Dat heeft een schat aan informatie opgeleverd.
De Overijsselse Vecht is de afgelopen eeuwen steeds meer gekanaliseerd en voorzien van stuwen en sluizen. Allemaal obstakels voor vissen die in de Vecht hun leefgebied hebben. Op veel plekken zijn wel vistrappen of nevengeulen aangelegd, maar die voldoen niet allemaal. Om te kijken wat de grote knelpunten zijn, is er een groot onderzoek uitgevoerd in het Nederlandse én Duitse deel van de Vecht.
Groot onderzoek naar de obstakels voor vissen in de Vecht

250 zenders

Voor het onderzoek zijn 250 vissen voorzien van een zender. Het onderzoek richt zich vooral op zeeforel, houting, kwabaal en schieraal De dieren zijn gevangen met hulp van Sportvisserij Nederland, die ook nauw bij het onderzoek betrokken was.
Onder verdoving is een piepklein zendertje ingebracht: "De dieren hebben daar totaal geen last van, ze zwemmen zo weer weg na de ingreep", verzekert Jan Kamman van Sportvisserij Nederland. "We hebben de dieren gevangen bij de monding van de Vecht, snel voorzien van een zendertje en direct weer losgelaten."
De zenders geven elke 90 seconden een signaal af, en zo weten de onderzoekers precies waar een vis vandaan komt, waar hij heen zwemt en hoe lang hij over de route doet. Projectleider Willem Bakker van waterschap Vechtstromen ziet zo ook ook waar het misgaat: "Als een vis tot zes keer toe probeert een vistrap te passeren bij een stuw dan functioneert die niet goed."
Projectleider Willem Bakker, Waterschap Vechtstromen
Projectleider Willem Bakker, Waterschap Vechtstromen © RTV Oost
Het project 'Swimway' van de waterschappen moet ertoe leiden dat de route op de Vecht, met alle ingewikkelde omleidingen en opbrekingen voor de vissen weer een snelweg moet worden, die de vissen ongehinderd van en naar hun paaigebied leidt.

Voortplanting bedreigd

Vooral voor vissen die heen en weer trekken tussen zout en zoet water is het belangrijk dat de migratieroute toegankelijk is, vertelt Willem: "Als het de vissen heel moeilijk wordt gemaakt kunnen ze zich niet meer voortplanten."
"De zeeforel bijvoorbeeld, leeft in zout water maar heeft om te paaien echt de zuurstofrijke snelstromende beekjes bij de bron nodig, met een stenige bodem.. Nu lukt het ze niet om daar te komen. En ook de terugweg is belangrijk, kan de vis ook stroomafwaarts de goede route terug naar zee vinden?"
De stuw in de Vecht bij Nordhorn
De stuw in de Vecht bij Nordhorn © RTV Oost

Knelpunten

Uit het onderzoek komen een paar grote knelpunten in de Vecht naar voren:
- De vispassage bij Diffelen is zo verzand dat het water niet goed meer stroomt
- De vispassage bij Vechterweerd is niet geschikt voor houting en kwabaal die stroomopwaarts willen zwemmen
- De vistrap bij Nordhorn functioneert niet, hierdoor weet de zeeforel zijn paaigronden niet te vinden
Maar niet alleen in de Vecht zijn knelpunten. Voor de zeevissen begint het al als ze vanaf de Waddenzee de sluizen in het IJsselmeer moeten passeren, ook daar valt nog veel te verbeteren. Maar dat valt niet onder het beheer van de waterschappen.
Paling in de Vecht
Paling in de Vecht © Arthur de Bruin - Ducreations

Maatregelen

Dit deel van het onderzoek is na vier jaar afgerond, het is nu aan de waterschappen en overheden om de vispassages en nevengeulen te verbeteren. De zenders van de vissen doen het voorlopig nog wel, dus als de knelpunten zijn opgelost is hopelijk te zien dat ze beter hun weg vinden op de Vecht.
"Het goede nieuws is dat de Vecht een heel goed leefgebied is voor vissen, ook voor zeldzame of kwetsbare soorten zoals bijvoorbeeld de houting en kwabaal", stelt Willem, "Dat weten we nu ook dankzij het onderzoek. Nu moeten we het nog voor elkaar krijgen dat ze ook ongehinderd kunnen migreren."

Vissenrijkdom

"Uiteindelijk willen we dat de Vecht weer een beetje teruggaat naar vroeger, toen de rivier een enorme rijkdom aan vissoorten had", vertelt Willem Bakker. "Dat is niet alleen belangrijk voor de vis zelf, en om de soorten te behouden, maar daar profiteert de hele natuur van mee. Planten, vogels en zoogdieren, ze hebben allemaal belang bij een gezonde visstand."

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.