Nieuws

Instituut De Nieuwe Denktank: "Stikstofbeleid gebouwd op wankel fundament"

Stikstofbeleid gebaseerd op 'wankel fundament'
Stikstofbeleid gebaseerd op 'wankel fundament' © RTV Oost / Wouter de Wilde
"De aanpak van de stikstofcrisis door de overheid heeft onherstelbare sociale en economische gevolgen. De crisis moet niet worden aangepakt op basis van modellen en theorieën." De nog vrij nieuwe organisatie van bezorgde burgers, De Nieuwe Denktank, vindt dat het debat over stikstof weer op inhoud moet worden gevoerd.
Het rapport is aangeboden aan onder meer Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt en wetenschapper Leen Hordijk. Hordijk schreef eerder mee aan een adviesrapport voor de regering over de aanpak van de stikstofcrisis. De Nieuwe Denktank is opgericht om mee te denken over verschillende maatschappelijke vraagstukken, zoals de stikstofcrisis, maar ook de hervorming van de pensioenen is een van die vraagstukken.
De denktank wil het politieke debat aanjagen en nodigt mensen uit om mee te denken en te discussiëren. "Wij willen het debat terugbrengen naar het politieke midden. Een aantal partijen staat van oudsher bekend als politieke middenpartijen, maar eigenlijk is dat 'midden' in de samenleving ver te zoeken."

Wankel fundament

Het stikstofbeleid van de regering is volgens een van de oprichters, geoloog Marinus den Hartogh uit Wierden, gebouwd op een wankel fundament. Medeschrijvers aan het stikstofrapport zijn jurist Quinten Pluymakers en bestuurskundige Sander Smit. De denktank wil alternatieven bespreken en de polarisatie uit het debat halen.
Kernpunten uit hun eigen rapport zijn kritiek op het star vasthouden aan bijvoorbeeld de KDW in de wet, de kritische depositiewaarde (de hoeveelheid stikstof die mag neerdalen op een natuurgebied) en dat in het huidige beleid niet wordt gekeken naar de werkelijke staat van de natuur. Volgens de schrijvers wordt Nederland onherstelbaar 'beschadigd' door het huidige stikstofbeleid. Het zou juist averechts werken op dat wat de politiek voor ogen heeft; kleine familiebedrijven die meewerken aan agrarisch natuurbeheer. "Alleen de grote stallen, met gesloten systemen, zullen overblijven als we niet uitkijken."
De schrijvers ontkennen niet dat er minder stikstofuitstoot nodig is, maar dat de Nederlandse aanpak verstrekkende gevolgen heeft. "Ook het Planbureau voor de Leefomgeving waarschuwt hiervoor. Als Nederland zo 'technisch' doorgaat met de stikstofaanpak heeft het enorme gevolgen voor ons land. En daar wordt aan voorbij gegaan. Daarom staan wij als bezorgde burgers op en hopen dat de politiek mee wil gaan in dit debat."

Reactie Omtzigt

Omtzigt is enthousiast over De Nieuwe Denktank. "Ik juich initiatieven als De Nieuwe Denktank toe. Je ziet in omringende landen dat denktanks een veel grotere rol spelen bij zowel de overheid als politieke partijen. In Nederland kunnen wij daar echt nog een stap in zetten."
Pieter Omtzigt neemt rapport De Nieuwe Denktank in ontvangst
Pieter Omtzigt neemt rapport De Nieuwe Denktank in ontvangst © eigen foto
Het onafhankelijk Kamerlid vindt het positief dat breder wordt gekeken naar natuur. "De kritische depositiewaarde wordt in het rapport niet gezien als enige beleidsdoelstelling, maar als een risico indicator. De politiek wordt aangemoedigd om keuzes te durven maken. Hier ben ik het zeer mee eens. Ik hoop dat dit rapport breed wordt omarmd, omdat het aanzet tot nadenken hoe we tot een beter en realistisch natuur- en stikstofbeleid kunnen komen."
Omtzigt vindt dat er een bredere visie moet komen over hoe het land er over dertig a veertig jaar uitziet.

Reactie Hordijk

Het rapport is ook aangeboden aan wetenschapper Leen Hordijk. Hij vindt het een duidelijk geschreven rapport en kan zich vinden in de kritiek van De Nieuwe Denktank over op het opnemen van de KDW (kritische depositiewaarde) in de wet. "Je hoeft in mijn ogen de KDW niet weg te gooien, maar zoals hij nu wordt ingezet is het onverstandig. Het in de wet zetten en gebruiken voor vergunningverlening is vragen om moeilijkheden. En dat blijkt. Ik vind het te drastisch om het een nutteloos instrument te noemen, maar zet het wel op de juiste manier in."
Hordijk geeft aan dat het om meer belangen gaat dan alleen stikstof. "Het gaat ook over klimaat, water, lucht en gezondheid." Als kritiekpunt vindt hij dat in het rapport een onderzoek wordt aangehaald die de stikstofdiscussie vertroebelt. "Dat is dan een fabel die terugkeert, een studie die is gedaan tientallen jaren geleden, onder heel andere omstandigheden."
Ook mist de wetenschapper meer concreetheid in het rapport over het nieuwe verdienmodel voor boeren. Dat vindt Hordijk jammer, omdat dat wezenlijk onderdeel is van de discussie rondom het stikstofbeleid.
Hij herhaalt zijn standpunt over dat je modellen moet gebruiken waar ze voor bedoeld zijn. Zo is het Aerius systeem (hiermee wordt de stikstofuitstoot en neerslag op natuurgebieden berekend op basis van ingevoerde gegevens) geschikt voor berekeningen op kleine schaal, maar niet geschikt als basis voor de vergunningverlening, wat nu wel gebeurt. Hordijk heeft het rapport samen met Omtzigt in ontvangst genomen.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.