Nieuws

Vergeten standbeeld blijkt 1,5 ton waard: rechter moet oordelen wie eigenaar is

Het vergeten kunstwerk voor hotel Bad Boekelo dat anderhalve ton waard blijkt
Het vergeten kunstwerk voor hotel Bad Boekelo dat anderhalve ton waard blijkt © Henk Dekker
Eigenlijk was het standbeeld al min of meer vergeten. Het stond decennialang in een uithoekje voor de ingang van hotel Bad Boekelo en keek vrijwel niemand er naar om. Totdat een identiek exemplaar in Parijs 1,5 ton opleverde. De huidige hoteleigenaar wil de sculptuur eveneens onder de hamer brengen, maar de gemeente Enschede stapt nu naar de rechter in een ultieme poging dit te voorkomen.
De kortgedingrechter vindt het zichtbaar een juridisch interessante casus. Fijntjes schetst hij beide partijen een voorbeeld. Hoe zit het als iemand een huis met vijver en fontein verkoopt en die persoon klopt twintig jaar later bij de koper aan dat-ie toch wel gehecht is aan die fontein, moet de koper die fontein dan teruggeven?

Appels met peren

De gemeente Enschede vindt van wel: omdat het een cadeau was voor het dorp Boekelo, dat valt onder Enschede. Al vindt de gemeente dat de vergelijking zoals de rechter die maakt, mank gaat; appels met peren zeg maar.
Hoteleigenaar Guus Brandriet denkt er vanzelfsprekend heel anders over. Hij heeft het beeld in 2004 tegelijk met het hotel en de omliggende grond gekocht en vindt zichzelf daarmee de rechtmatige eigenaar. En is daarmee dus in de positie dat hij het standbeeld mag verkopen.
Sterker, hij heeft het sculptuur al laten uitgraven en over laten brengen naar Parijs, waar kandidaten van 23 november tot 6 december de tijd krijgen om als hoogste bieder de nieuwe eigenaar te worden.

Beeld met historie

Wat beide partijen niet betwisten, is dat het een sculptuur is met een geschiedenis. Het was juni 1968 dat Le Grand Couple van de Franse beeldhouwer Henri Étienne-Martin op de huidige plek met veel ceremonieel vertoon werd onthuld. Een geschenk van de Koninklijke Nederlandsche Zoutindustrie (KNZ) aan de dorpsgemeenschap Boekelo. Ter gelegenheid van de vijftigste verjaardag van de KNZ.
Dat gebeurde onder de goedkeurende blikken van tal van hoogwaardigheidsbekleders, onder wie de burgemeesters van Enschede en Hengelo. Jarenlang diende het huidige hotel als golfslagbad en kuuroord, maar de laatste decennia is het een hotel met een appartementencomplex.
André de Boer van de Dorpsraad Boekelo over het betwiste vergeten standbeeld.
Het is Henk Dekker, eigenaar van een van de appartementen, die er - in al zijn onschuld overigens - verantwoordelijk voor is dat beide partijen deze donderdag in de rechtszaal lijnrecht tegenover elkaar staan.

Onder de hamer

Nadat de kunstliefhebber in een beeldentuin in Zwitserland bij toeval op een beeld stuitte van de Franse kunstenaar Martin legde hij meteen de link met 'zijn' Boekelo en dook in de geschiedenis. "Het heeft me heel wat uurtjes gekost", zegt hij in de wandelgangen van de rechtbank. Maar uiteindelijk weet Dekker te achterhalen dat het Boekelose object deel uitmaakt van een serie van zes sculpturen.
En belangrijker, zo traceert hij: een van deze exemplaren is in oktober 2020 bij het gerenommeerde veilinghuis Christie's in Parijs geveild. Waar de opbrengst werd geschat op 30 tot 40 mille loopt de teller uiteindelijk op tot 150.000 euro.

Lyrisch

Henk Dekker is lyrisch over zijn ontdekking. "Ik vind het een prachtig beeld. Heb het talloze keren gefotografeerd. In de zomer, in de winter." Zijn foto's en het hele verhaal bundelt hij in een brochure en deelt die enthousiast uit. Niet alleen aan de Dorpsraad Boekelo, maar ook aan hoteleigenaar Guus Brandriet, een goede bekende van hem.
Het beeld weegt zo'n 500 kilo
Het beeld weegt zo'n 500 kilo © Guus Brandriet
Als Brandriet juli dit jaar in het boekwerkje leest over de veiling en de opbrengst, onderneemt hij actie. Vooral ook omdat in Boekelo zich eigenlijk maar weinigen om het kunstwerk lijken te bekommeren. Het staat ver van de openbare weg en slechts een enkeling kent het.
Als de dorpsraad dit ter ore komt, slaat ze alarm bij de gemeente Enschede. "Het is immers een cadeau aan ons als gemeenschap. Aan de arbeiders die hebben meegewerkt aan het dorp Boekelo zoals het nu is", zegt André de Boer, voorzitter van de dorpsraad. "Het staat symbool voor de link die Boekelo van oudsher met zout heeft. Daarmee behoort dit beeld tot ons immaterieel erfgoed."

Eens gegeven...

Dat veel Boekeloërs het niet eens kennen, doet daaraan geen afbreuk. Ook wat de gemeente Enschede betreft niet. "De gemeente draagt kunst en cultuur hoog in het vaandel. En daar behoort ook zeker dit toe", zegt advocaat Jan Schutrups. Bovendien was het een geschenk en eens gegeven, blijft gegeven, zo luidt de strekking.
Daarbovenop: juridisch gezien is het beeld ook nog eens 'roerend goed'. Met andere woorden het is verplaatsbaar en valt zodoende niet onder het onroerend goed, zoals het ooit is gekocht.
Daar denkt hoteleigenaar Guus Brandriet heel anders over. Los van het feit dat slechts een enkeling oog had voor het kunstwerk, hij kocht het hotel destijds met grond met daarop ook het kunstwerk. En dat was verre van mobiel. Er was zelfs een halve beeldenstorm voor nodig om het van z'n plek te krijgen.
Drie ingehuurde krachten werkten zich urenlang in het zweet om niet alleen het 500 kilo zware beeld, maar ook de sokkel en het betonblok waarop alles was verankerd, uit te graven. "Het was duurzaam in de grond vereeuwigd", bepleit advocaat Eddy Kolkman, die de rechter een heel scala aan wetsartikelen voorhoudt op grond waarvan hij meent dat de hoteleigenaar de rechtmatige eigenaar is van het kunstwerk.

Te goeder trouw

En zijn cliënt heeft ter goeder trouw gehandeld, benadrukt hij nog eens. Bovendien meent de raadsman dat een dergelijk juridisch vraagstuk niet zomaar in een kort geding kan worden afgehandeld. Dat zou eigenlijk in een bodemprocedure moeten.
De gemeente Enschede meent de eigenaar te zijn en eist in het kort geding dat de hoteleigenaar het kunstwerk terughaalt. Op straffe van een dwangsom van 25.000 euro per dag tot een maximum van 750.000 euro. Maar terughalen uit Parijs is simpelweg onmogelijk, stelt advocaat Kolkman. "Er ligt immers een veilingcontract."
De kortgedingrechter doet nog een poging en stuurt beide partijen de gang op met de boodschap te proberen het onderling eens te worden. Advocaat Schutrups zegt dat hij nu op korte termijn met de verantwoordelijk wethouder rond de tafel gaat om na te gaan of er toch nog wat te schikken valt. Lukt dat niet, dan wijst de rechter op 1 december vonnis.
Kunstliefhebber Henk Dekker ziet het allemaal met lede ogen aan. En hij was was nog wel zo enthousiast over zijn ontdekking van dit verborgen pareltje. "Dat het dan op zo'n manier eindigt, daar baal ik van."

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.