Nieuws

Niet iedereen overtuigd van kabinetsplannen om PAS-melders te helpen: 'Geen duidelijkheid voor boeren'

Kabinetsplannen voor stikstofaanpak bekendgemaakt
Kabinetsplannen voor stikstofaanpak bekendgemaakt © RTV Oost / Wouter de Wilde
De eerste reacties op de plannen die het kabinet heeft om zogenoemde PAS-melders te helpen, zijn wisselend. Daar waar Bouwend Nederland blij is dat de focus 'eindelijk' op het terugdringen van de stikstofuitstoot ligt, vindt boerenactiegroep Agractie dat het boeren weinig duidelijkheid geeft en ziet provincie Overijssel geen snelle oplossing voor PAS-melders.
Het kabinet maakte vanmiddag bekend boeren in de buurt van beschermde natuurgebieden eenmalig een regeling aan te bieden om vrijwillig te stoppen, maar houdt de optie van gedwongen uitkoop van grote uitstoters van stikstof achter de hand. Als in het najaar van 2023 blijkt dat alle andere maatregelen niet hebben geholpen om de stikstofdoelen te halen, ziet stikstofminister Christianne van der Wal geen andere uitweg dan dwang.

LTO Nederland: 'zorg over perspectief blijvende boeren'

De plannen komen vooral neer op nieuwe beperkingen voor de boer zegt voorzitter Sjaak van der Tak van land- en tuinbouworganisatie LTO Nederland. "Ik heb ongelofelijk veel zorg over het perspectief voor blijvende boeren. Dat komt met deze brieven verder onder druk te staan."
Volgens Van der Tak is het "natuurlijk positief" dat er een goede vrijwillige stoppersregeling in het vooruitzicht wordt gesteld. "Maar de blijvers die voor ons centraal staan krijgen veel aanvullende beperkingen opgelegd. Denk aan een hoger grondwaterpeil en beperkte innovatiemogelijkheden."
De LTO-voorzitter vraagt zich af waarom er niet veel meer ruimte wordt geboden aan bijvoorbeeld de zogenoemde gebiedsprocessen. "Waarom niet gewacht op de uitkomsten van het landbouwakkoord? Dan was er gewerkt aan herstel van vertrouwen", geeft hij ook aan.
PAS-melders zijn bedrijven die voor de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) een melding deden bij de overheid, bijvoorbeeld van een uitbreiding. Zij hoefden daarvoor geen vergunning aan te vragen; de melding was genoeg. Maar in 2019 zette de Raad van State een streep door het overheidsbeleid en daarmee ging de hele Programmatische Aanpak Stikstof van tafel. Het kabinet beloofde met een oplossing te komen voor de PAS-melders. Ze zouden worden gelegaliseerd. Om dat te kunnen doen, moet er alleen wel eerst genoeg stikstofruimte zijn.

'Plannen geven geen duidelijkheid aan boeren'

Volgens boerenactiegroep Agractie geven de plannen de boeren geen duidelijkheid. Zo missen de boeren nog steeds een concrete oplossing voor de PAS-melders. Agractie vraagt zich af of het akkoord zal leiden tot stabiliteit, zoals het kabinet wil. "Hoe verdienen wij in 2040 onze boterham en wie gaat de stijging van de kosten betalen?" Ook mist de actiegroep nog steeds een snelle oplossing voor PAS-melders.
Voor biologische melkveehouder Hermen Spans uit Zwartsluis is het allemaal nog onduidelijk wat de plannen voor hem betekenen. "Ik heb de brief nog niet gelezen (hij doelt op de kamerbrief van het kabinet, red) en geen idee of wij op de lijst van piekbelasters staan. Dat is afwachten."

'Als ondernemer naar kijken'

Op de vraag of hij op een aanbod in zou gaan om te stoppen antwoord hij dat het afhangt van het aanbod. "Ik ben ondernemer en zo gaan we er als gezin ook naar kijken. Het allerliefste blijven we hier boeren. Maar het kan zijn dat de overheid zegt dat we moeten nadenken over stoppen of verhuizen. Maar dat gaan we allemaal wel bekijken als de situatie daar is."
Dat de ruimte die door het opkopen van boerenbedrijven ontstaat gebruikt wordt om PAS-melders te helpen, vindt hij goed. "Het geeft wel een dubbel gevoel, want ik vind wel dat de jongens die gaan verkopen de shit opruimen die de overheid achterlaat. Dat moet eigenlijk niet vanuit de boeren komen, maar dat gebeurt wel. En dat geldt ook voor de bouwvrijstelling, laat de overheid dat oplossen en niet de landbouw."

Provincie: plannen geen snelle oplossing voor PAS-melders

De provincie Overijssel hoopt dat de opkoopregeling de boeren die overwegen te stoppen niet alleen een financieel passend aanbod kan doen, maar dat ook de randvoorwaarden goed aansluiten bij de 'boerenpraktijk' en er voldoende ruimte zal zijn voor maatwerk. "Overijssel wil met de ministers van LNV het gesprek aan over hoe provincie en Rijk bij deze opkoopregeling in gezamenlijkheid kunnen optrekken."
"Wel benadrukt de provincie Overijssel dat de geschetste opkoopregeling geen oplossing biedt voor de PAS-melders die door handhavingstrajecten in het nauw zitten. Het resultaat van de aangekondigde opkoopregeling zal op z’n vroegst in de loop van 2023 duidelijk worden, terwijl PAS-melders in Overijssel op zeer korte termijn een oplossing nodig hebben."
De provincie blijft daarom "aandringen op een snelle openstelling van een compensatieregeling, waarmee schade als gevolg van het sneuvelen van de Programmatische Aanpak Stikstof wordt gecompenseerd. Deze financiële compensatie kan PAS-melders in een handhavingstraject helpen om zelf stikstofruimte te verwerven, wat een oplossing kan zijn waarmee Overijssel het lopende handhavingstraject kan beëindigen."

Natuur en bouw

Natuur & Milieu is blij dat het kabinet onderzoek gaat doen naar de economische gevolgen voor boeren die willen verduurzamen. Ook "de plannen voor een centraal stikstofregistratiesysteem en het aan banden leggen van ongebruikte stikstofruimte in vergunningen zijn goed", aldus de organisatie. Daar moet echter meer haast mee worden gemaakt, vindt Natuur & Milieu.
De voornemens hebben volgens Natuur & Milieu ook alleen zin als het kabinet echt regie pakt en zorgt dat de natuur op de eerste plek komt. "Het belangrijkste is nu heel snel daad bij het woord te gaan voegen, dat de aanpak van piekbelasters start en de gebiedsprocessen doorgaan. De natuur kan niet meer wachten", aldus Natuur & Milieu.
Bouwend Nederland is positief over de plannen. Volgens voorzitter Maxime Verhagen gaat het kabinet eindelijk om tafel met de genoemde piekbelasters. Daardoor zou het einde van de stikstofimpasse in de bouwwereld in zicht zijn.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.