Nieuws

Kerken komen in opstand tegen kardinaal Wim Eijk: "Zijn beleid zorgt voor onrust"

Louis Lansink, Anny Masselink en Gerard Oude Avenhuis
Louis Lansink, Anny Masselink en Gerard Oude Avenhuis © Ina Brouwer
Verontruste parochianen uit Overijssel en Gelderland willen kardinaal Wim Eijk een petitie aanbieden waarin ze hem vragen om terug te komen van zijn voornemen, woord- en communievieringen in het weekend te verbieden. "Dit beleid zorgt voor veel onrust onder gelovigen en bestuurders. Bovendien tast het de vitaliteit van de plaatselijke geloofsgemeenschappen aan", staat in de petitie. De parochianen voelen zich niet gehoord door de bisschop.
In woord- en communievieringen is de priester afwezig. Het zijn de pastoraal werkers en vrijwilligers die dan de geheiligde hostie uitreiken. Deze maatregel is toegestaan vanwege het priestertekort in Nederland, maar is de kardinaal een doorn in het oog.
Hij ziet het liefst een kleine priesterkerk, gecentreerd rondom de eucharistische centra. Lees: grotere plaatsen, waar bijvoorbeeld een basiliek staat. Voor kleine dorpskerken is in zijn visie geen plaats.
De petitie is een initiatief van de werkgroep Samen Kerk, Samen Sterk, waar zich inmiddels een groot aantal verontruste parochianen en bestuurders uit Salland, Twente en Gelderland bij heeft aangesloten. De geloofsgemeenschappen waar deze parochianen aan verbonden zijn, hebben vaak al te horen gekregen dat hun dorpskerk op termijn aan de eredienst wordt onttrokken.
Vrijwilligers zijn de basis van de kerk. Zonder hen gebeurt er niets
Louis Lansink, parochiaan in Vasse.
Zoals de geloofsgemeenschap in Vasse. Louis Lansink: "Veel kerken hebben al een werkgroep die zich bezighoudt met herbestemming van het kerkgebouw. Wij kijken naar de achterliggende problemen waar alle geloofsgemeenschappen mee te maken hebben." Want herbestemming van het kerkgebouw op een wijze dat het dorp er ook iets aan heeft, blijkt nog niet zo eenvoudig.
De kerk in Vasse
De kerk in Vasse © eigen foto RTV oost / Ina Brouwer

Valkuilen bij herbestemming

Want hoe je het ook went of keert, zegt Anny Masselink uit Rossum, op enig moment gaat er iets gebeuren in de dorpen. "Wij zien hoe het in de andere geloofsgemeenschappen gaat." Zoals bekend, worden in de periode tot 2025 minstens 20 rooms-katholieke dorpskerken aan de eredienst onttrokken.
De kerk in Rossum hangt nog niet direct sluiting boven het hoofd maar het is beter om goed voorbereid te zijn. Masselink: "We zien welke valkuilen er zijn als het gaat om herbestemming van de gebouwen."

Reutum als voorbeeld

Ze noemt de kerk in Reutum als voorbeeld. Deze kerk, in het bezit van de Pancratiusparochie met Tubbergen als centrum, zal ook aan de eredienst worden onttrokken. Het dorp wil het kerkelijk onroerend goed graag een goede maatschappelijke bestemming geven, maar krijgt de plannen alleen rond als ook de pastorie daarbij wordt betrokken.
de kerk in Reutum
de kerk in Reutum © eigen foto rtvoost
Terwijl de pastorie eerst een maatschappelijke bestemming had, werd het in opdracht van het aartsbisdom Utrecht opnieuw getaxeerd, nu met de bestemming woonhuis. De waarde kwam daarmee vele malen hoger uit. Nu is het maar de vraag of de dorpsgemeenschap de plannen kan uitvoeren. Samen Kerk, Samen Sterk wil de onderhandelingspositie van de dorpelingen, vaak parochianen, verbeteren.

Afspraken bij de fusie

Belangrijk voor de werkgroep is ook dat parochiebesturen erkennen dat afspraken die in 2010 zijn gemaakt bij de fusies, worden nagekomen. Daarin werd vastgelegd dat een plaatselijke geloofsgemeenschap zelfstandig kan blijven functioneren als er werd voldaan aan drie voorwaarden: voldoende vrijwilligers en kader, voldoende kerkbezoek en zwarte cijfers.
In de praktijk blijkt nu dat ook gezonde geloofsgemeenschappen de deuren moeten sluiten. Gerard Oude Avenhuis van de geloofsgemeenschap in Langeveen: "We konden destijds altijd onze eigen broek ophouden. Nu krijgen we geen inzicht meer in de cijfers. Ik hoop dat het met de komst van de nieuwe pastoor, Hans Hermens, beter gaat."

Van het kastje naar de muur

Het stoort Oude Avenhuis ook dat je bij een meningsverschil met het parochiebestuur eigenlijk niet terechtkunt bij het bisdom. "Die verwijst je weer terug naar het parochiebestuur. Dat zegt vervolgens dat ze zich houden aan de regels van het bisdom. En zo ga je van het kastje naar de muur."
Anny Masselink: "Het bisdom is niet geïnteresseerd in de dorpsgemeenschappen." Ten onrechte, vindt ook Louis Lansink, "want het zijn de vrijwilligers die de basis van de kerk vormen. Zonder hen gebeurt er niets. Voor de lokale gemeenschap heeft men heel veel over, of dat nu de kerk of de sportvereniging is."

Alleen de eucharistie

Daarom stoort het hen nu ook zo dat kardinaal Eijk met een verbod komt op woord- en communievieringen. Deze worden gedaan door vrijwilligers en door pastoraal werkers. Masselink wijst er op dat deze de vieringen verzorgen omdat er te weinig priesters zijn.
Ze hebben allemaal een opleiding gehad en nu zijn ze niet meer nodig. Dat demotiveert mensen. Masselink: "We krijgen straks de roosters niet meer rond en dan staat de kerk in het weekend leeg. En de mensen willen juist in het weekend wel naar de kerk."
Straks staat de kerk in het weekend leeg. En juist dan willen de mensen naar de kerk
Anny Masselink, parochiaan in Rossum
Ze benadrukt dat de eucharistie het hart is van het christelijk geloof. Maar de manier waarop kardinaal Eijk nu de mensen dwingt om naar de eucharistische centra te gaan, gaat volgens haar niet werken. Oude Avenhuis en Lansink vallen haar bij: "De mensen gaan niet naar een andere kerk. Ze zetten zich in voor hun eigen kerk en geven daar geld voor."

Een feest van vrede en hoop

Masselink voegt eraan toe dat kerstmis het feest van vrede en hoop is. "We zetten ons hiervoor in omdat er altijd hoop is. Die blijkt uit de bereidheid van de parochianen om in actie te komen voor de petitie. Je staat versteld van de grote betrokkenheid en samenhorigheid aan de basis. We willen de hoop niet laten varen dat we ooit in contact komen met de bisschop over het behoud van kleine geloofsgemeenschappen en van al het religieus erfgoed. Wij voelen het als onze plicht om het christelijke verhaal door te blijven geven."
Zondag 18 december in Hoogtij een gesprek met Anny Masselink, Gerard Oude Avenhuis en Louis Lansink. Meer info: samenkerk.samensterk@outlook.com

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.