Nieuws

Advies aan kabinet: in sommige gevallen ruimte om niet te handhaven tegen PAS-melders

Advies aan kabinet: in sommige gevallen ruimte om niet te handhaven tegen PAS-melders
Advies aan kabinet: in sommige gevallen ruimte om niet te handhaven tegen PAS-melders © RTV Oost
Provincies hebben, in sommige gevallen, ruimte om niet handhavend op te treden tegen boeren die buiten hun schuld om stikstof uitstoten zonder vergunning. Dat stelt de landsadvocaat in een advies aan minister Christianne van der Wal voor Natuur en Stikstof. Helemaal stoppen met handhaven is volgens de landsadvocaat niet mogelijk. Waar het wel kan, lukt dat alleen als maatwerk wordt geleverd.
In november schreef de provincie Overijssel aan minister Van der Wal dat 'drastische maatregelen' dreigden tegen tientallen zogenoemde PAS-melders. De bedrijven waar het om ging hadden volgens de provincie nog vier tot zes maanden om de stikstofuitstoot omlaag te brengen, anders volgden dwangsommen.

Protest

Het leidde tot woede onder boeren die de provincie een ultimatum oplegden, waarin zij eisten dat de provincie zou stoppen met het opleggen van dwangsommen. Dat leidde tot een boerenprotest in Zwolle.
PAS-melders zijn boeren, die onder het oude systeem geen vergunning nodig hadden voor het uitstoten van stikstof. Maar daar kwam een einde aan toen de rechter in 2019 een streep zette door de stikstofaanpak van het kabinet. Sindsdien is de stikstofuitstoot van deze boeren illegaal, terwijl zij wel 'te goeder trouw' hebben gehandeld. Het kabinet beloofde met een oplossing te komen voor de PAS-melders. Ze zouden worden gelegaliseerd. Om dat te kunnen doen, moet er alleen wel eerst genoeg stikstofruimte zijn.
De politiek wil PAS-melders die in de problemen zitten helpen, maar stuit op vele juridische blokkades. De Kamer had om advies gevraagd van de landsadvocaat wanneer handhaving niet hoeft, en of handhaving niet überhaupt landelijk opgeschort kan worden. Dat laatste kan niet, aldus de juridisch adviseur van het kabinet. Maar de landsadvocaat ziet op kleinere schaal wel mogelijkheden.

Geen bepalende factor

Bijvoorbeeld als er "ecologische onderbouwing" is om niet te handhaven. Als stikstof bijvoorbeeld niet de bepalende factor is voor het al dan niet in stand kunnen houden van een natuurgebied, dan kan er afgezien worden van handhaving. Ook als de stikstofuitstoot maar een klein effect heeft op de natuur, is dat een argument op basis waarvan kan worden afgezien van handhaving, stelt de landsadvocaat.
Een andere optie is nog dat er "andere maatregelen" worden getroffen die leiden tot stikstofreductie. Ook dan hoeft een provincie niet in te grijpen, adviseert de landsadvocaat.

Stikstofruimte opkopen

Het door de provincie opkopen van stikstofruimte om daarmee vervolgens de PAS-melder te legaliseren, kan ook niet altijd: de Europese commissie kan dit zien als staatssteun. Wel is het volgens de landsadvocaat "in beginsel" mogelijk dat bijvoorbeeld banken een garantstelling geven, zodat de boer zelf stikstofruimte kan opkopen voor zijn of haar legalisatie.
Van der Wal schrijft dat de reactie van de landsadvocaat laat zien hoe complex de problematiek met de PAS-melders is. Dat de financiële sector ruimte ziet om te helpen, vindt ze "een hoopvol signaal". Zij gaat bekijken of dit ook daadwerkelijk oplossingen gaat bieden.

Schadeloket

Boeren die door handhaving financiële schade oplopen, kunnen hiervoor terecht bij een loket. Het kabinet komt met een onafhankelijke commissie om dit schadeloket verder vorm te geven, aldus Van der Wal.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.