Nieuws

Nieuwste truc: criminelen infiltreren als zzp'er in de zorg

Zorgcowboys verdienen tienduizende euro's, cliënten zijn de dupe
Zorgcowboys verdienen tienduizende euro's, cliënten zijn de dupe © RTV Oost
Criminelen gebruiken de zzp-constructie om te infiltreren in de zorgsector en zo de lucratieve zorggelden binnen te kunnen harken. Dat is de laatste trend die de opsporingsinstanties signaleren in hun strijd tegen de zorgfraude. Bonafide zorgaanbieders moeten daarom extra alert zijn met wie ze in zee gaan.
In de tv-uitzending Bij Oost Vandaag op TV Oost om 17.15 uur aandacht voor deze nieuwste methode van zorgfraudeurs om toe te kunnen slaan.
Nadat de zorgfraude de laatste jaren een enorme vlucht heeft genomen, raken de toezichthoudende instanties steeds meer doordrongen van een scherpe controle. De 'Almelose methode' - waarbij nieuwe zorgaanbieders vooraf worden gescreend in plaats van achteraf - geldt intussen als landelijk voorbeeld.

Kat-en-muisspel

Door die strengere controles is er de laatste jaren een kat-en-muisspel ontstaan tussen fraudeurs en de opsporende- en toezichthoudende instanties.
De controle of iemand wel deugt, schiet er vaak bij in
Eugène van Mierlo
Eerder al bleek uit onderzoek dat intussen ook de georganiseerde misdaad - met name drugscriminelen - de zorg heeft ontdekt, waarbij ze er zelfs niet voor terugdeinsden om hulpbehoevende cliënten in het kader van hun dagbesteding in te zetten als hennepknippers of in de prostitutie lieten werken.

Laatste truc

De meest recente truc die zorgfraudeurs nu toepassen: ze gebruiken de zzp-constructie om zo te infiltreren in de zorgsector.
Dat zorgfraudeurs de zzp misbruiken is overigens niet geheel nieuw, maar duikt de laatste tijd steeds vaker op. Met name het afgelopen jaar was het meermaals raak. Dat blijkt uit voorbeelden die het RIEC, het Regionale Informatie- en Expertise Centrum, dat zich bezighoudt met de bestrijding van ondermijnende criminaliteit, het afgelopen jaar voorbij zag komen.
Eugène van Mierlo en redacteur Jan Colijn over de nieuwste vorm van zorgfraude:
Eugène van Mierlo en redacteur Jan Colijn over de nieuwste vorm van zorgfraude
Dat zegt Eugène van Mierlo, niet alleen wethouder van Almelo maar ook portefeuillehouder Aanpak Zorgfraude namens de samenwerkende Twentse gemeenten. "Intussen spreekt het RIEC vaak al niet meer van zorgfraudeurs, maar zorgcriminelen", aldus Van Mierlo.

Onder de radar

De zzp-constructie is volgens hem juist zo populair omdat lieden van kwade wil op die manier gemakkelijker onder de radar weten te blijven voor de opsporingsinstanties. Tegelijk is het vanwege het schreeuwende tekort aan personeel vaak een koud kunstje om tot de zorg door te dringen.
"De zorgsector kampt met grote krapte op de arbeidsmarkt. Er is vaak amper personeel beschikbaar. Wie zich als zzp'er aanbiedt, kan vaak al snel aan de slag. De controle of iemand deugt, schiet er vaak bij in. En daar springen criminelen steeds vaker handig op in. De kwaliteit van de zorg komt daardoor in gevaar", aldus Van Mierlo in een toelichting.
Wat overigens niet wil zeggen dat ze ook daadwerkelijk als zzp'er hun handen uit de mouwen steken. Daarvoor huren ze geregeld katvangers dan wel stromannen of -vrouwen in, die ze vervolgens afkopen met een fooi.

Concrete voorbeelden

Het afgelopen jaar kwam er volgens Van Mierlo een aantal concrete voorbeelden aan het licht. "Wat we bijvoorbeeld zien is dat criminelen vaak een legaal beroep hebben naast hun criminele activiteiten. Als zzp'er gebruiken ze dan de zorg om een bepaald inkomen te kunnen verantwoorden. Als zzp'er vallen ze minder op. De praktijk wijst dan ook uit dat deze zzp-constructie vaak een doeltreffende methode is om buiten het zicht van bijvoorbeeld de belastingdienst te blijven."
De Almelose wethouder Eugène van Mierlo is pleitbezorger om nieuwe zorgaanbieders 'aan de poort' te controleren.
De Almelose wethouder Eugène van Mierlo is pleitbezorger om nieuwe zorgaanbieders 'aan de poort' te controleren. © Gemeente Almelo / Rikkert Harink
Van Mierlo noemt een ander voorbeeld dat afgelopen jaar op dook: "Wat we ook zagen is dat mensen vroeger in de zorg werkten en tegelijk actief waren in de hennepteelt. Vanwege die antecedenten konden ze vervolgens vaak moeilijk weer in loondienst aan de slag. Maar als zzp'er lukt dit vervolgens wel. Niet alleen verdienen ze als zzp'er aanzienlijk meer, maar blijven ze bovendien onder de radar. Op die manier weten ze in de reguliere zorgwereld te infiltreren."

Criminele uitbuiting

Ook krijgen de opsporingsinstanties steeds vaker te maken met criminele uitbuiting. "Mensen met een verstandelijke beperking die bijvoorbeeld als geldezel worden ingezet." Deze zorgcliënten dreigen vervolgens in het illegale circuit te belanden. "Dit wordt zo een soort kweekvijver voor het criminele milieu", aldus Van Mierlo.
We moeten samen een front vormen
Eugène van Mierlo
Van Mierlo noemt nog een ander concreet voorbeeld dat afgelopen jaar aan het licht kwam. "Iemand die in de hennepteelt actief is en tegelijk een uitzendbureau is begonnen en van daaruit mensen bij zorgbureaus detacheert. En op die manier dus weet te infiltreren in de zorgwereld."

Strengere controles

Van Mierlo pleit voor strengere controles op zzp'ers in de zorg. "Kwetsbare cliënten hebben recht op betrouwbare en kwalitatief goede zorg door mensen met een zorghart. Daarom willen we betrouwbare zorgaanbieders bewust maken van dit nieuwe fenomeen en ze wijzen op de risico's. Niets is vervelender dan dat het probleem verergert omdat bonafide zorgondernemers - veelal nietsvermoedend - in zee gaan met zzp'ers die er een hele andere agenda op nahouden."
Van Mierlo stelt dat de overheid en zorgaanbieders gezamenlijk een vuist moeten maken. "We moeten samen een front vormen. Ik wil onze inwoners, maar ook alle goedwillende zorgverleners beschermen tegen dit soort praktijken."

Dossier Zorgonderzoek

RTV Oost heeft in het verleden uitvoerig bericht over zorgaanbieders. Deze verhalen zijn gebundeld in het dossier Zorgonderzoek.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.