KIK-kunst in Galerie Oostwal2

'jhaah, bajjetjes!' zegt José terwijl ze naarstig piepkleine balletjes klei draait tussen twee handen. Ze mikt de balletjes eerst in een plastic bak, per vijf ongeveer en legt ze dan keurig in al bestaande rijtjes in datzelfde bakje. Laag voor laag bouwt ze zo een voorraad miniballetjes op. 'Saaaalh!' vertelt ze Jan Wegdam als hij vraagt wat ze ermee gaat doen. Ze maakt een schaal van keramiek.

José is verstandelijke gehandicapt en kunstenaar. Jan Wegdam is oprichter van de stichting KIK die Art Brut stimuleert en deze mensen helpt een plek als kunstenaar te verwerven.

José kijkt Jan aan. 'En dan?' vraagt Jan 'Vukopuhhh!' zegt ze, al draaiend… ze laat zich niet afleiden maar vindt de aandacht wel heel erg leuk want ze kletst er voor haar doen op los. 'Gaaltje kijken, gaaltje kijken'. Jan pakt een prachtige geglazuurde keramieken schaal van 30 centimeter doorsnee op en laat die mij zien. Ik zie dat die is opgebouwd uit honderden, duizenden balletjes. Daarna gebakken met een witte glazuur en daardoor zwevende groene vlekjes. Door José gekozen en samengesteld. De nieuwe schaal wordt helemaal 'goen'. Ze kijkt omhoog en lacht.

Haar werk wordt verkocht in Ootmarsum en dat is nieuw in Overijssel. Hettie Scheper en haar compagnon hebben sinds kort een galerie in Ootmarsum. Voor Jan Wegdam van de stichting KIK is dit een 'dream come true'. Al tien jaar runt hij met een groep gepassioneerde vrijwilligers, onder wie kunstenaar Jan Lansink, de stichting. Uit liefde. Omdat ze zelf te maken kregen met kinderen met een ander bewustzijn. Omdat ze vinden dat ook deze kunstenaars een plek verdienen. Kunst in haar meest ongeremde en pure vorm, zegt galeriehoudster Hettie. Als ik de term Outsider Art gebruik wijst Jan Wegdam me vriendelijk terecht. 'Dit zijn geen buitenstaanders, het heeft een negatieve klank.' Hij noemt het liever Art Brut, ruwe kunst of naïeve kunst. Werk gemaakt door mensen met een verstandelijke beperking of psychische problematiek. Gemaakt omdat het gemaakt moet worden.

Een andere jongen in het atelier draait kleiballen als knikkers en hoort mij met mijn camera om hem heen stiefelen. Hij is blind en 'kijkt' altijd naar OverUITdeKunst. 'Dat was toch met Peter Schoof?' hij draait zijn hoofd in mijn richting. 'Ja', zeg ik 'en nu met mij, Inga Tjapkes.'


'Jaahaah', hoort hij 'jij deed het nieuws. Ook wel 's op de radio.' Zijn handen hangen stil in zijn bakje. 'Wat goed!' zeg ik, 'je kent mijn stem.' Plotseling schuiven er allerlei stoelen. Het is twaalf uur. Voor ik twee keer met mijn ogen kan knipperen is het hele atelier leeg. Lunch.

In Ootmarsum praat ik nog even met Hettie. Zij ziet de verbazing. 'Mensen kunnen vaak niet direct plaatsen wat er te zien is. De combinatie van werk van - ja, hoe moet je dat nou noemen - reguliere kunstenaars en kunstenaars met een verstandelijke beperking. Het verschil is soms niet te zien.' Hettie werd gegrepen door deze vorm van kunst toen zij in Oldenzaal exposities inrichtte in het stadstheater. Het ontroerde haar en maakte dat ze meer wilde weten over het leven van mensen met een verstandelijke beperking. Want zeg nou zelf, als het niet hoeft, hoe vaak denk je dan aan deze mensen? vroeg Hettie zich zelf. Ze ontdekte dat deze kunstenaars niet maken omdat ze dat bedachten, ze maken omdat het moet, omdat het niet anders kan.

'Er is een plek voor deze mensen en de kunst die ze maken maakt hen blij… en mij ook. Weet je wat zo bijzonder is, de verbanden die deze kunst legt. Onbewust hebben deze Art Brut kunstenaars een enorme -mooie- invloed op de mensen om hen heen'.

Inga Tjapkes

Zondag 12 juli in OverUITdeKunst. Wilt u de Art Brug van de stichting KIK bekijken? Galerie Oostwal2, in Ootmarsum. De opbrengst van de verkochte kunstwerken stelt de kunstenaars in staat door te werken en hun talent te ontwikkelen. In september start de Art Brut Biennale in Hengelo, 12 tot 20 september - Hazemeijer Hengelo.

Meer over dit onderwerp:
OverUIT de Kunst Weblogs Nieuwsbrief
Deel dit artikel: