Nieuws

Universiteit Twente onderzoekt in welke mate online zoekmachines bijdragen aan polarisatie

University of Twente
University of Twente © RTV Oost/Wouter de Wilde
Krijgt iemand die in Zwolle of Enschede stikstof als zoekterm intikt in bijvoorbeeld Google dezelfde resultaten als iemand die hetzelfde doet in Rotterdam? Universiteit Twente gaat op zoek naar het antwoord op die vraag. Dat gebeurt in het Digitale Polarisatie-project dat de Universiteit in Enschede heeft opgestart. Het project moet de invloed die zoekmachines hebben op de samenleving blootleggen.
Gevoelige onderwerpen als vaccinaties, energie of stikstof lijken de Nederlandse samenleving steeds verder te polariseren. Wetenschappelijke bevindingen en traditionele gevestigde media verliezen autoriteit. Steeds vaker staan groepen lijnrecht tegenover elkaar. Dat gebeurde bijvoorbeeld in de coronacrisis, maar ook recent bij discussies over stikstof en het klimaat.

Algoritmes

Mogelijk speelt informatie die via zoekmachines over die onderwerpen worden gevonden een belangrijke rol bij de polarisatie. Eén van de mogelijke oorzaken zijn zogenaamde 'filter bubbels'. Dit zijn algoritmes van zoekmachines zoals Google, Bing en Yahoo die op basis van persoonlijke informatie op de achtergrond een gebruikersprofiel samenstellen. Wanneer mensen naar informatie zoeken op het internet, worden deze profielen gebruikt bij het tonen van zoekresultaten. Deze sluiten dan nauw aan bij de verwachte interesses van de gebruiker. Iedereen krijgt een eigen profiel met als gevolg dat de getoonde zoekresultaten per persoon kunnen verschillen.
"Uit onderzoek is gebleken dat mensen informatie van een zoekmachine meer vertrouwen dan zichzelf. Juist daarom is het belangrijk om te onderzoeken of iedereen wel dezelfde resultaten te zien krijgt", aldus dr. Shenja van der Graaf, onderzoeker bij het Centrum voor Digitale Inclusie aan de Universiteit Twente (UT).
Hoewel Google elke dag zo'n 8,5 miljard zoekopdrachten uitvoert, is er weinig bekend over de impact die zoekmachines hebben op de informatie die mensen tegenkomen. Het onderzoek van de UT is erop gericht om hier meer duidelijkheid in te krijgen door een onafhankelijke evaluatie uit te voeren op de informatie die door de zoekmachines wordt aanbevolen.

BURGERWETENSCHAP-ONDERZOEK

De UT wil hier meer over te weten komen door een datadonatie-project, waaraan iedereen in Nederland ouder dan 18 jaar kan deelnemen. Hoe meer mensen meedoen, hoe beter de resultaten zijn. Door deel te nemen, draag je bij aan het blootleggen van de rol die zoekmachines spelen in het informeren van burgers, en daarmee hun invloed in het publieke debat.
Mensen die willen deelnemen moeten een browser-plugin, ontwikkeld door de Universiteit Twente, installeren op hun computer. "Daarop zetten wij keywoorden", legt onderzoeker Van der Graaf uit. Dat gaat dan om woorden als stikstof, energie en klimaat, maar bijvoorbeeld ook Mark Rutte.

Vergelijken

"Het is niet zo dat wij toegang krijgen tot de computer van mensen die deze plugin installeren", zegt Van der Graaf. Wel kan worden uitgelezen wat bepaalde keywoorden voor resultaten opleveren op verschillende zoekmachines die mensen gebruiken. Deze data, wordt dan vergeleken met resultaten van andere mensen in andere delen van het land. Daarom zoekt de UT ook in heel Nederland deelnemers aan dit onderzoek.
De UT wil tot en met de zomer data verzamelen. Daarna start de analyse.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.