Boeren Burgers Buitenlui: Een massagraf verscholen in de bossen van Ommerschans

Boeren Burgers Buitenlui zendt deze zomer een drieluik uit over de Koloniƫn van Weldadigheid. Het grote plan van de oud-officier Johannes van den Bosch om 200 jaar geleden de armoede in Nederland te bestrijden.

Centrale vraag in de serie is of het sociale experiment gelukt of mislukt is. De meningen zijn twee eeuwen later nog steeds verdeeld. Over één ding is iedereen het wel eens: het experiment was uniek op wereldschaal en daarom krijgen de Koloniën van Weldadigheid waarschijnlijk een plek op de beroemde Werelderfgoedlijst van Unesco.

'Zwarte bladzijde uit de geschiedenis'

Als je het niet weet, dan is het gewoon een prachtig bosgebied. Ondertussen liggen in dit bos in Ommerschans duizenden bedelaars begraven. Mannetje aan mannetje in een jutezak gestopt, naamloos, met alleen een nummer als kenmerk.

Amateurhistoricus en inwoner van het gebied, William Janssen, noemt het de zwarte bladzijde uit de geschiedenis van de kolonietijd. Janssen beschrijft in het radioprogramma Boeren Burgers Buitenlui de schrijnende omstandigheden waarin de meeste bedelaars en landlopers zich verkeerden. "Ze zaten hier omdat ze er in de steden vanaf wilden. Alleen werden hier vanaf 1819 veel te veel bedelaars heen gestuurd. De boel liep gruwelijk uit de hand."

Nieuw bestaan opbouwen
Kern van het plan van de Koloniën van Weldadigheid was om arme gezinnen uit de steden vanaf 1818 naar nieuwe nederzettingen in het oosten over te brengen. Daar konden ze een nieuw bestaan als boer opbouwen.

Het regime was streng in de koloniën. Daarvoor in de plaats kregen de bewoners wel medische zorg en kregen de kinderen onderwijs, wat bijzonder was voor die tijd.

'Oord der verschrikkingen'
In de tweede aflevering gaan we naar Ommerschans. Dat was een strafkolonie waar bedelaars en landlopers ondergebracht werden. Maar volgens kenner William Janssen werd er ook nog wel eens een vergissing gemaakt en kwamen er mensen terecht die er nooit geplaatst hadden mogen worden.

De stafkolonie werd 'het oord der verschrikkingen' en men heeft er dan ook alles aan gedaan om de sporen van dit verleden te wissen. De laatste jaren komen er toch steeds meer verhalen boven, mee dankzij het werk van onderzoekers.

Meer over dit onderwerp:
boeren burgers buitenlui Ommerschans Verhalen
Deel dit artikel:

Reageren