Nieuws

Desastreuze gevolgen door blauwtong in Zwolse schaapskudde: "Beesten zien sterven van de pijn, geen lol aan"

Herder Tjitse Terpstra
Herder Tjitse Terpstra © RTV Oost
De stal is omgebouwd tot ziekenboeg. Herder en eigenaar van de Zwolse schaapskudde Tjitse Terpstra verzorgt daar de schapen die besmet zijn met blauwtong. Wat medio deze maand begon met één ziek schaap is in amper tien dagen uitgegroeid tot een ziekenboeg met nu veertig ooien. "Het ene moment is er niks aan de hand, het andere moment is het schaap dood."
Door: Jolande Verheij en Esther Rouwenhorst
Twee weken geleden was er nog niets aan de hand. Toen liep de 250 schapen tellende kudde van herder Terpstra nog te grazen op verschillende plekken in de provinciehoofdstad. De kudde onderhoudt een deel van het Zwolse groen en draagt al grazend bij aan het ecologisch beheer, aan een gevarieerde flora en fauna. Maar blauwtong heeft de kudde en de herder in de greep. Met desastreuze gevolgen.
Herder Tjitse Terpstra is al 25 schapen verloren aan blauwtong
"Tussen de 250 volwassen schapen liepen twee dekrammen", vertelt Terpstra. "Die zijn nu dood." Dat geldt ook voor 25 ooien uit de kudde en in de tot ziekenboeg omgebouwde stal wacht nog eens 40 schapen hetzelfde lot. Al doet de herder er alles aan om het niet zo ver te laten komen. Van vijf uur 's ochtends tot tien uur 's avonds is hij in de stal om de zieke ooien te verzorgen. "Dit is echt heel erg."

Helft van kudde kwijt

Het virus hakt erin. Niet alleen fysiek bij de schapen, het raakt ook de herder die aangeslagen is door de aanblik van zijn zieke dieren en het verlies van zijn schapen. Tien procent van zijn schapen is dood en Terpstra vreest dat het daar niet bij blijft. "Ik ben bang dat ik de helft van mijn kudde kwijt ben." Maar het ergst? "Het leed van die beesten. Dat je die beesten ziet sterven van de pijn, daar is geen lol aan."
We missen nu al schapen en daar komen straks de lammeren ook nog eens bij
Herder Tjitse Terpstra
Terpstra hoopt dat het virus voor de kerst de kop in wordt gedrukt. Grote vraag is echter wat de langdurige gevolgen zijn. Het dekseizoen is namelijk net begonnen. Maar daar komt nu niets van terecht. Want het virus dat wordt overgebracht door knutten is weliswaar niet overdraagbaar, maar veel ooien zijn verzwakt en de kans op verwerpingen, oftewel miskramen, is groot.

Dubbele schade

Voor dat laatste vreest ook Terpstra, die zijn ooien op tijd heeft laten dekken. "Ik ben bang dat ik straks veel verwerpers heb. Dan gooien ooien uit stress, in dit geval omdat ze ziek zijn, de lammeren af." Het is een fysieke reactie van ooien die stress ervaren. Stress zorgt voor afgifte van het hormoon cortisol normaal gesproken wordt afgegeven om het aflammeren op gang te brengen.
Het lijf reageert dus zoals het zou moeten doen, al zet dat het aflammeren nu dus te vroeg in. Wat dat betekent voor de Zwolse schaapskudde? "Dat is afwachten. Die schade volgt nog en dat loopt waarschijnlijk uit in dubbele schade. Want we missen nu al schapen en daar komen straks de lammeren ook nog eens bij."
Wat is blauwtong?
Blauwtong is een ziekte die alleen voorkomt bij herkauwers, zoals schapen, runderen en geiten. Vooral bij schapen is de ziekte dodelijk. Ze krijgen hoge koorts, hun tong kan blauw kleuren. Mensen kunnen niet besmet raken.

Het virus wordt verspreid via knutten, kleine vliegjes die van april tot het einde van de herfst actief zijn. Het virus is vernoemd naar de typische blauwe verkleuring van de tong en de slijmvliezen van schapen die geïnfecteerd zijn. Verder kunnen schapen een dikke kop krijgen, kwijlen en kreupel worden.

Blauwtong raast momenteel door Nederland. Een maand geleden werd het virus op 319 bedrijven aangetroffen, inmiddels zijn ruim 2600 bedrijven getroffen. In Overijssel is blauwtong inmiddels geconstateerd op 190 bedrijven, blijkt uit de meest recente cijfers van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit.

Geen vaccin of medicijn

Een vaccin tegen het oprukkende virus bestaat niet. Een medicijn evenmin. Eenmaal besmet zijn er twee opties: het schaap gaat dood of herstelt. Goede verzorging vergroot de kans op herstel. En krabbelt een schaap weer op, dan duurt dat een paar dagen tot enkele weken. Al die tijd geeft Terpstra zijn dieren paracetamol tegen de pijn en antibiotica om bijkomende infecties aan te pakken die het schaap nog zieker maken.
Sector slaakt noodkreet om blauwtong
Vijf organisaties, waarvan vier specifiek in de schapensector, hebben gisteren een dringende oproep gedaan aan demissionair landbouwminister Piet Adema. Zij stellen dat de uitbraak van blauwtong zeer ernstige en dodelijke uitwerking op de dieren en desastreuze gevolgen voor dierhouders heeft.

De organisaties vragen de minister daarom de kosten voor onderzoek naar de verspreiding van het virus voor zijn rekening te nemen. Ook willen de organisaties dat er geld wordt vrijgemaakt voor de ontwikkeling en afname van een vaccin. Verder moet het Rijk getroffen schapenhouders tegemoetkomen in de gestegen kosten voor dierenartsen en destructie van dode schapen. Die steun moet minimaal vijf jaar duren.

De noodkreet is ondertekend door voorzitters van Agractie, vakgroep schapenhouderij van LTO Nederland, de Vereniging Gescheperde Schaapskuddes Nederland, Nederlands Texels Schapenstamboek en Platform Kleinschalige Schapen en Geitenhouders.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.