Nieuws

Politiechef over carbidschieten: "Immaterieel erfgoed of niet, er zijn regels"

Johan Ekkel, politiechef Zwolle
Johan Ekkel, politiechef Zwolle ©Marielle Beumer, RTV Oost
Wat mag wel en wat niet bij het traditionele melkbusschieten rond de jaarwisseling? Het een vraag die voor de politie lastig is te beantwoorden. “Dat is ingewikkelde materie”, zegt Johan Ekkel. Hij is politiechef in Zwolle en tevens schrijver van het boek Mut Kunn'n, een nieuw boek over de historie van het melkbusschieten in Kampen. Vrijdag wordt deze traditie toegevoegd aan de Unesco-lijst van Immaterieel Erfgoed. Ekkel: "Het simpele feit dat het Immaterieel Erfgoed is, wil niet zeggen dat er dan geen regels meer zijn."
Voor de handhaving is het goed om te weten dat er een verschil is tussen het knallen met vuurwerk en carbidschieten. Laatstgenoemde valt niet onder het vuurwerkbesluit. Voor het carbidschieten stelt iedere gemeente z'n eigen regels op. Regels die passen bij de manier waarop oud en nieuw in die gemeente wordt beleefd en gevierd. Deze regels staan in de zogeheten Algemene Plaatselijke Verordening (APV).
"De handhaving verschilt dus per gemeente en is daardoor maatwerk”, licht Ekkel toe. Politiemensen moeten zich van tevoren altijd verdiepen in de APV van de desbetreffende gemeente om te weten wat er over het carbidschieten is afgesproken.
Handhaving bij melkbusschieten is maatwerk. Verslag Marielle Beumer, RTV Oost/ camera: Nordy Visser, Zieno.nl

Maatwerk

Niet in elke gemeente is de overlast door carbidschieten hetzelfde. Dat komt vooral door de grote verschillen die er binnen Overijssel zijn. "In sommige gemeenten schieten ze uitsluitend ‘s nachts rond de klok van twaalf uur. In andere gemeenten maken ze er juist overdag een feestje van. Staan ze bij een partytent, met veel snacks en bier en schieten ze af en toe ook met een melkbus. Dat is de invulling die je veel op het platteland ziet", aldus de politiechef.
En dan is er de Kamper manier van melkbusschieten. De schutters beginnen 's morgensvroeg en eindigen ver na middernacht. "Dus het is nergens hetzelfde", zegt Ekkel. "Overal moeten we als politie aanvoelen hoe de traditie verloopt. Wat zijn de regels? En hoe gaan we daar mee om?” Het komt wat dat betreft aan op de professionaliteit en het inzicht van de politiemensen ter plaatse. Ekkel is ervan overtuigd dat zijn mensen prima aanvoelen wat wel en wat niet acceptabel is.

Boek Mut Kunn'n

In zijn politieloopbaan werkte politiechef Ekkel in verschillende regio's waar tijdens de jaarwisseling met melkbussen wordt geschoten. Hij liep rond in Kampen, Steenwijkerland en Staphorst. Hij kent de traditie van haver tot gort en weet hoe je als handhaver met het fenomeen omgaat zodat het veilig verloopt. Samen met zijn neef, historicus Jonn van Zuthem, schreef Ekkel recent het boek Mut Kunn'n. Een boek over de geschiedenis van het carbidschieten. Het eerste exemplaar wordt vrijdag op het Nationale Carbidcongres in Kampen gepresenteerd.
In het boek schreef Ekkel zijn kennis en ervaringen op rond het melkbusschieten. Enerzijds vanuit historisch besef. Anderzijds omdat hij het jammer zou vinden als zijn kennis erover verloren zou gaan. Regelmatig doen gemeenten en veiligheidsexperts een beroep op hem als ze vragen hebben over carbidschieten. En, een keer per jaar melkbusschieten Mut Kunn'n, verklaart Ekkel de titel van het boek. Al weet hij als politieman dat er genoeg mensen zijn die er een grondige hekel aan hebben.
Melkbusschieten in Kampen
Melkbusschieten in Kampen ©RTV Oost

Dikke Berta's

“Je hebt mensen die faliekant tegen zijn. Vanwege het lawaai, omdat ze een bang huisdier hebben of vanwege het milieu. Ook met die mensen moeten wij serieus rekening houden. Dat het melkbusschieten nu is verheven tot immaterieel erfgoed, betekent niet dat alles mag. Ekkel: "Je hebt je te houden aan tijden en afstanden, dat blijft.”
Ingrijpen door de politie is niet in alle gevallen te voorkomen. Soms gaat het te gek. Als er bijvoorbeeld wordt geschoten met een zogenoemde Dikke Berta. Dat is een 'kanon' van een grote giertank. "Als daarover geen specifieke regels in de APV staan, dan grijpen we in."
Het is voor de politie voortdurend zoeken aftasten wanneer de grenzen worden overschreden. "Gemeenten bewegen in hun APV vaak mee om de lokale context af te dekken.” En als er moet worden ingegrepen, dan is er altijd het risico dat de situatie verder uit de hand loopt. "Zeker als er drank of drugs in het spel zijn", zegt Ekkel.
De manier van carbidschieten verschilt per regio
De manier van carbidschieten verschilt per regio ©RTV oost

Landelijke wetgeving carbidschieten?

Bij het opstellen van regels is het belangrijk dat de lokale bevolking erbij wordt betrokken. Dat is de belangrijkste les die Ekkel door de jaren heen heeft geleerd. “Als je het carbidschieten lokaal regelt, dan gaat het vaak goed.”
Dat de regelgeving per gemeente verschilt, is volgens de Zwolse politiechef juist goed. Een landelijke richtlijn voor het carbidschieten wijst hij van de hand. “Dat werkt misschien op sommige plekken in het westen van het land. Hier in het oosten en noorden is het carbidschieten traditie en dat moet zo blijven. Als het maar veilig gebeurt, daar gaat het om.”
Het traditionele melkbusschieten in Kampen krijgt vrijdag 1 december op het eerste Nationale Carbidcongres in Kampen de officiële status van immaterieel erfgoed. Het schuttersgilde Kampen en een vertegenwoordiger van Unesco zetten hiervoor een handtekening onder het erfgoed contract. Bovendien wordt het boek Mut Kunn'n, over de historie van het carbidschieten en andere oudjaarstradities van Jonn van Zuthem en Johan Ekkel gepresenteerd. Aanleiding voor RTV Oost om deze week in aanloop naar het congres een aantal verhalen over de eeuwenoude traditie te publiceren. De videoreportages zijn mede tot stand gekomen dankzij beeldmateiaal van cameraman Nordy Visser van Zieno.nl

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.