Nieuws

Drie weigergemeenten in Overijssel kunnen oproep krijgen per direct statushouders te huisvesten

Deventer heeft asielzoekers tijdelijk gehuisvest op een cruiseschip
Deventer heeft asielzoekers tijdelijk gehuisvest op een cruiseschip © Marcel de Graaf
Hardenberg, Steenwijkerland en Hof van Twente behoren tot de groep van 'weigergemeenten' in Nederland die zich niet of onvoldoende houden aan de wettelijke taak om statushouders te huisvesten. Eén Overijsselse gemeente krijgt binnenkort al een telefoontje van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers om per direct woonruimte ter beschikbaar te stellen voor asielzoekers met een verblijfsvergunning. Om welke gemeente het gaat, wil COA niet zeggen.
De oproep aan de Overijsselse gemeente mee te werken aan het huisvesten van statushouders is niet vrijblijvend. Het gaat om een 'last call', voordat het COA met ondersteuning van het ministerie van justitie zelf gaat ingrijpen om noodzakelijke huisvesting af te dwingen. COA noemt als maatregel het afhuren van hotels voor de benodigde opvangplaatsen. Ook kunnen buurgemeenten worden 'opgezadeld' met de opdracht om extra opvangplaatsen af te staan als blijkt dat de weigergemeente om praktische redenen niet kan voldoen aan hun taakstelling voor het huisvesten van vergunninghouders.
Dat Hardenberg, Steenwijkerland en Hof van Twente in gebreke blijven wil niet zeggen dat zij niets doen aan asielzoekersopvang. In Hardenberg bijvoorbeeld staat een reguliere azc met 750 opvangplaatsen voor vluchtelingen en Hof van Twente heeft in Markelo een tijdelijke opvang voor 100 vluchtelingen. Maar in de wettelijke taakstelling voor gemeenten gaat het ook om het vrijmaken van woonruimte voor statushouders.

Hardenberg 'doet genoeg'

"Ik kan wél vertellen dat Hardenberg zoveel doet aan asielzoekersopvang dat we deze gemeente nu niet gaan bellen voor meer woonruimte voor statushouders", zegt woordvoerder Bob van 't Klooster van het COA. "Ook al halen ze de norm niet voor de aantallen die moeten worden gehaald, we kiezen ervoor eerst de gemeenten te benaderen die weinig of niets doen aan asielzoekersopvang."
Welke gemeente, Steenwijkerland of Hof van Twente, dan wel aan de jas zal worden getrokken wil het COA niet kwijt. "Een van de twee kan in een van de komende weken een telefoontje verwachten. We zijn deze week begonnen met bellen."
Formeel is de huisvesting van statushouders (dat zijn asielzoekers met een verblijfsvergunning) een taak van gemeenten. De provincies houden daarop toezicht. De provincie Overijssel heeft recent een document opgesteld met actuele cijfers over de opvangplekken en huisvesting van asielzoekers per gemeente. Deze cijfers, die weergeven welke gemeenten achterstanden hebben in de huisvesting van statushouders, zijn meegenomen in een aanbiedingsbrief van het ministerie van Justitie en Veiligheid aan de Tweede Kamer.

21.000 statushouders zonder woning

Als gemeenten niet sneller mensen onderbrengen, verblijven over ruim een jaar 21.000 statushouders in de opvang, schrijft het ministerie van Justitie. Nu zijn dat er al 16.000. De snelle groei van het aantal statushouders in de opvang komt doordat de doorstroom van statushouders naar woningen stokt: daarvan zijn er simpelweg te weinig.
Het plan is nu om het huisvesten van statushouders te versnellen. Het COA wil wat doen voor de grote groep asielzoekers met een verblijfsvergunning die het azc in Ter Apel overbevolken. Tienduizend van zestienduizend statushouders wachten al langer dan veertien weken op woonruimte ergens in Nederland. De uitstroom stokt, omdat gemeenten achterblijven met het aanbieden van huisvesting. De situatie in Ter Apel is inmiddels zo schrijnend, dat asielzoekers al wekenlang op stoelen slapen in de wachtruimte van de Immigratie- en Naturalisatiedienst.
Het doel is om elke week 500 statushouders extra te laten uitstromen, twee keer zoveel als nu.

Actief aansporen

Om de drukte in het aanmeldcentrum weg te nemen wil het COA gemeenten actiever aansporen om zich te houden aan de wettelijke taak om statushouders te huisvesten. Vandaar de belronde langs -in eerste instantie- 45 'weigergemeenten' die een grote achterstand hebben en niets doen aan asielopvang. Wie minder dan dertig procent van de taakstelling in 2023 heeft gehaald kan vroeg of laat een telefoontje verwachten per direct huisvesting te regelen voor asielzoekers met een verblijfsvergunning.
In heel Nederland gaat het trouwens om 90 gemeenten die de norm niet halen; dus als de eerste belronde langs 45 geselecteerde gemeenten onvoldoende resultaat geeft, volgt een tweede belronde langs een volgende groep van tekortschietende gemeenten. Het is niet te zeggen in welke belronde de telefoon overgaat bij een van de Overijsselse gemeenten.
Het COA wil geen verdere mededelingen doen over de weigergemeenten die worden gebeld of al zijn gebeld. Maar uit een brief van het COA die gisteren is verstuurd valt op te maken dat elke gemeente die onder de norm van dertig procent blijft aan de jas kan worden getrokken, zeker als er tot nog toe weinig wordt gedaan aan asielzoekersopvang.

Huisvesten vergunninghouders

Hof van Twente stokt op 10 procent van de taakstelling en moet nog dit jaar 55 vergunninghouders huisvesten. Steenwijkerland haalt met 20 procent de norm ook niet en zal nog dit jaar woonruimte moeten leveren voor 76 statushouders. Hardenberg blijft eveneens onder de norm (21 procent) en moet 99 vergunninghouders huisvesten.
waarom een tekort aan opvangplekken

Het tekort aan opvangplekken komt niet alleen door toename van het aantal asielaanvragen. Een groter probleem is dat mensen te lang in de asielopvang blijven. Bijna de helft van de mensen in de opvang woont op een tijdelijke locatie die vaak na een paar maanden weer sluit. Daarna moeten weer alternatieve locaties worden gevonden. De doorstroom stokt ook doordat de IND aanvragen niet op tijd afhandelt. De wachttijd voor een beslissing op een asielaanvraag is opgelopen tot een jaar. De achterstand is opgelopen tot 68.000 zaken.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.