Nieuws

Kosten renovatie Stadstheater Almelo hoger dan geschetst: "Rente niet meegerekend"

De ingang van het Theaterhotel met de welbekende toekan aan de gevel
De ingang van het Theaterhotel met de welbekende toekan aan de gevel © ANP / Harold Versteeg
Twee van de drie scenario’s die de Almelose gemeenteraad heeft opgesteld om het Stadstheater financieel te ondersteunen, vallen op voorhand af. Dat stelt de schouwburg zelf. Met de optie die wel bespreekbaar is, is ruim twintig miljoen euro gemoeid. Alleen klopt dat financiële plaatje niet. "De kosten vallen hoger uit."
Theaters staan niet bekend om hun winstgevendheid. Dat geldt ook voor de schouwburg in Almelo. Daar is een tekort van zo'n vier ton per jaar, inmiddels opgelopen tot 4,8 miljoen euro. Volgens het theater mede door een programmasubsidie – betaald door de gemeente – die jaren niet met de inflatie is meegegroeid. Een financieel gat dat steeds door het Theaterhotel is gedicht.

Toekan

Het theater en het hotel hebben dezelfde ingang en ze delen hetzelfde dak. In feite is het één gebouw, maar op papier zijn die twee ondernemingen gescheiden. Wel prijkt de welbekende toekan aan de gevel, het logo van de vermogende Van der Valk-familie. En juist die link met het grote hotelgeld werkt nu in het nadeel van de schouwburg. Want zoals directrice Esther Hammink vorige week tegen de gemeenteraad zei: "Het theater moet de eigen broek ophouden." Net als voor het Theaterhotel geldt, want ook hier springt geen van de Van der Valk-ooms financieel bij.
Toch heeft het hotel de afgelopen jaren er dus voor gezorgd dat het doek niet viel voor het theater. Een constructie die Hammink niet langer wil. En sparen voor een theaterrenovatie lukt op deze manier evenmin.
Tekst gaat verder onder foto.
Een voorstelling toen het Stadstheater nog wél open was
Een voorstelling toen het Stadstheater nog wél open was © RTV Oost / Leroy Vugteveen

Patstelling

Omdat de renovatie naar verwachting achttien miljoen euro kost in 2025, moet de schouwburg creatief zijn. Daarom wordt de hulp van de gemeente ingeschakeld. Ook vanwege de culturele rol van het gebouw. Het plan: het Stadstheater leent het benodigde renovatiebedrag bij de bank en de gemeente dekt met een jaarlijkse subsidie de aflossing en rente.
Gesprekken tussen de gemeente en de theaterdirectie over een dergelijke constructie zijn inmiddels volledig vastgelopen. Er is een patstelling en ondertussen zijn de schouwburgdeuren gesloten. De tijdelijke sluiting was gepland, omdat de verbouwing in 2024 zou beginnen en het programma daardoor moest stoppen. Om de kwestie uit het slop te trekken, legt het college de bal bij de gemeenteraad. De raad kan dus kiezen uit drie opties.
Dit zijn de drie scenario's

Scenario A
De gemeente willigt de financiële verzoeken van de schouwburg in. Wat wil zeggen dat Almelo ruim 20 miljoen euro in het theater pompt. Het grootste deel (18 miljoen euro) is bestemd voor de verbouwing, het overige deel bestaat uit (incidentele) subsidies voor de tijd dat de rode stoelen onbezet blijven vanwege de bouwwerkzaamheden. Zoals zo vaak komt ook in dit scenario voor niets de zon op. De gemeente wil als tegenprestatie een meerderheid in de eigendoms- of zeggenschapspositie.

Scenario B
In dit scenario werkt de gemeente wederom volledig mee. Het Stadstheater krijgt de ruim 20 miljoen euro en hoeft daar de gemeente geen meerderheidsbelang voor te geven. Wel maken de partijen samen afspraken over de uitvoering van dit plan, die worden vastgelegd in een zogeheten dienstverleningsovereenkomst. Die overeenkomst heeft een minimale looptijd van vijftien jaar.

Scenario C
Het plan dat de gemeente financieel gezien het minste kost. In dit geval krijgt het Stadstheater 6 miljoen euro uitgesmeerd over een periode van tien jaar. Dit bedrag is voor de verbouwing van het pand. Daarnaast krijgt het theater 2 miljoen euro ter overbrugging van de verbouwperiode. Ook kent de gemeente een jaarlijkse budgetsubsidie voor de theaterprogrammering van 1 miljoen toe. Die subsidie gaat pas in als de schouwburg de deuren na de make-over weer opent.

Scenario C is een tijdelijke instandhouding van het theater. Want het is de bedoeling binnen een periode van tien jaar te stoppen. In diezelfde tijd moet het Stadstheater op zoek naar een nieuwe invulling van de schouwburg.

Rentekosten?

Scenario A én B lijken passend, toch ziet het theater dat anders. Om te beginnen omdat alleen het renovatiebudget wordt toegekend. "Hierbij wordt volledig voorbijgegaan aan het feit dat het bedrag een lening bij de bank wordt en dat dit jaarlijks rente kost", schrijven Hammink en haar adviseur André Oude Weernink in een brief aan college en gemeenteraad. Er wordt in het collegevoorstel met geen woord over de rente gerept. Hammink en Oude Weernink stellen dat het theater simpelweg niet de middelen heeft om die rente uit eigen zak te betalen.
Daarnaast wil de gemeente in scenario A een meerderheidsbelang, om iets voor de flinke investering terug te krijgen. Voor Hammink is dat absoluut onbespreekbaar. De reden is de licentieovereenkomst die het theater heeft om de kenmerkende toekan boven de ingang te mogen hebben. Die mag alleen gebruikt worden als het vastgoed volledig eigendom blijft van een Van der Valk-familielid. Op deze manier kan het bedrijf aan een nieuwe generatie doorgegeven worden. Daarom wil het Stadstheater op een andere manier financiële zekerheden borgen, vastgelegd in een overeenkomst.
Blijven deze stoelen voortaan leeg?
Blijven deze stoelen voortaan leeg? © Theaterhotel Almelo

Culturele rol

Het college ziet de culturele functie van de schouwburg. 'Kunst en cultuur, waaronder ook een theaterfunctie, zorgen voor een waardevolle verrijking van de belevingswereld van vele inwoners en bezoeker', schrijft het college in het raadsvoorstel. Mede daarom is het gemeentebestuur bereid om extra subsidie toe te kennen om te investeren in het vastgoed van het theater. Wel kijkt de gemeente naar een nieuw cultuurbeleid. Dit is nog in de maak. Het is dan ook de vraag of een grote investering in het huidige theater – dat volledig in private handen is – daarin past.

Deuren gesloten

In alle voorstellen komt de gemeente met geld over de brug. 'Het voorstellen van een dergelijk scenario (volledig afwijzen van financiële hulp, red.) doet afbreuk aan het uitgangspunt dat een theater(programma) van belang is voor Almelo. Juist daarom bevat het voorstel de drie scenario's zoals nu weergegeven', aldus het college.
Bij scenario C is de gemeente bereid zes miljoen euro bij te dragen, voorwaarde is wel dat het theater binnen tien jaar moet sluiten. Dat is onmogelijk, stelt Oude Weernink. "De overige twaalf miljoen euro zou het Stadstheater dan zelf moeten afdekken en financieren. Geen bank die dat financiert, nog los van het feit dat je dan de investeringen in tien jaar moet afschrijven. Dat betekent het einde van het Stadstheater."

Besluit?

Vanavond zal wethouder Margreet Overmeen - Bakhuis het voorstel voor het eerst in de openbaarheid toelichten. Ook zal de raad beslissen of zij genoeg dossierkennis heeft om later deze maand een salomonsoordeel te vellen.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.