Nieuws

Wie wil er nog burgemeester worden in Overijssel? "Vak staat onder druk"

Wie wil er nog burgemeester worden? Het vak wordt als steeds zwaarder ervaren, zeggen meerdere burgemeesters tegen RTV Oost. Onlangs solliciteerden in Almelo slechts acht kandidaten op de vrijgekomen functie, terwijl er voor kleinere gemeenten juist meer belangstelling is. "Ik heb het vak echt zien veranderen", zegt 'nestor' burgemeester Arco Hofland.
Onder de acht sollicitanten in Almelo was geen enkele vrouw en de jongste sollicitant was 25 jaar. "Ik moet eerlijk zeggen, ik was er wel door verrast", zegt Andries Heidema, die als Commissaris van de Koning sollicitatiegesprekken voert met kandidaat-burgemeesters in Overijssel. "Dat er door Herman Finkers ooit iets over een stoplicht en Almelo is gezegd, dat is niet meer het Almelo van nu. De mensen die niet solliciteerden, hebben wel een kans gemist, want het is een geweldige stad."
Dát er weinig mensen interesse hadden in de baan in Almelo, hoeft volgens Heidema niets te zeggen over de kwaliteit van de kandidaten. "In 2005 hadden we in Enschede maar zeven kandidaten. Peter den Oudsten is daar burgemeester geweest met, volgens mij, veel waardering. Dus je hebt maar één kanjer nodig, dat liet zich daar bewijzen."

Zwaarder ambt

Toch zeggen veel burgemeesters dat 'hun' vak de laatste jaren steeds zwaarder is geworden. De coronacrisis, de asielproblematiek, de opvang van Oekraïners, de ggz: de dossiers stapelen zich op. En dat er vanuit 'Den Haag' een miljoenenbezuiniging boven de gemeenten hangt, helpt ook niet mee.
"Je merkt dat het ambt is veranderd", zegt Arco Hofland (Raalte), nu de langstzittende burgemeester in Overijssel. "Sociale media zijn een veel zwaardere rol gaan spelen, de samenleving is harder geworden en de impact die het heeft op je functioneren, is toegenomen. Je moet je als burgemeester goed realiseren dat je 24 uur per dag aanstaat, dag in, dag uit."
Je merkt dat het ambt is veranderd
Arco Hofland, waarnemend burgemeester van Raalte
Commissaris Heidema: "Het is absoluut een uitdagend ambt en het is niet makkelijker geworden. Er liggen meer taken bij de burgemeester dan tien jaar geleden, de samenleving is complexer geworden en een gemeente heeft nu meer taken dan vroeger."
Wat verdient een burgemeester?
Als burgemeester van Almelo verdien je bijna 11.000 euro per maand, in Raalte gaat het om ruim 9.000 euro. Daarvoor moet je wel bijna 24/7 'aan' staan. "Als je het qua uren dat je werkt omrekent, dan is het matig betaald", zegt burgemeester Arco Hofland. "Het is een goed salaris dat burgemeesters krijgen, maar de belangstelling moet eigenlijk ook uitgaan naar hoe mooi dit ambt is en niet hoeveel je verdient."

Erica van Lente, burgemeester van Dalfsen: "Ik vind het salarisbouwwerk van burgemeesters heel transparant. En heel eerlijk: ik vind dat ik voldoende verdien."

Onno van Veldhuizen stopte in 2021 als burgemeester van Enschede. Hij bedankte voor een tweede termijn, omdat het ambt een te grote wissel op hem trok. "Het vak was zoiets als de zwaartekracht: het was er gewoon. Wat denk je dat het vak met de mensen om je heen doet?", zei Van Veldhuizen eerder.
Kleinere gemeenten trekken meer kandidaten
Andries Heidema
Voor grotere gemeenten zoals Almelo lijkt het animo voor het burgemeestersambt wat terug te lopen, terwijl er bijna 30 mensen solliciteerden voor de baan in Raalte. "Je ziet dat aantrekkelijkere, kleinere gemeenten, die ook geschikt zijn voor iemand die niet eerder burgemeester is geweest, meer kandidaten trekt", zegt Heidema.
Hij benadrukt ook dat we af moeten van het klassieke beeld dat je eerst raadslid of wethouder moet zijn geweest, voordat je ergens burgemeester kunt worden.

Voordeel van 'klein zijn'

Erica van Lente, burgemeester van Dalfsen, werd onlangs uitgeroepen tot beste bestuurder van 2024. "Heel eerlijk: ik ben hier nu vijf jaar burgemeester en ik merk dat er nog steeds wel veel mensen geïnteresseerd zijn in het burgemeestersambt", vertelt ze. "Het voordeel van een kleinere gemeente als Dalfsen is dat je wat meer in verbinding kunt staan met je inwoners en je niet de hele dag op het gemeentehuis hoeft te zijn."
Op de vraag of een grotere gemeente zoals Zwolle weleens lonkt, geeft Van Lente geen duidelijk antwoord. "Maar in de grotere gemeenten kan het risico zijn dat je de bestuurlijke overleggen ingetrokken wordt en dat zou ik ook wel weer jammer vinden."

Personeelstekort?

Heidema vreest nog geen 'personeelstekort' in de Overijsselse burgemeesterswereld. Burgemeester Arco Hofland benadrukt wel dat het vak ook aantrekkelijk moet blijven voor jongere generaties. "We moeten laten zien hoe leuk en aantrekkelijk dit vak is. Hoe je dichtbij de samenleving de problemen van vandaag, maar ook de problemen van morgen, probeert op te pakken."

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.