Nieuws

Blauwtongvaccin definitief niet toegestaan, schapenhouderij baalt: "Virus kan over paar weken weer uitbreken"

Herder Willem Dijkema met zijn stadskudde
Herder Willem Dijkema met zijn stadskudde © Stadskudde Almelo
De eerste knutten, de mugjes die blauwtong verspreiden, zijn alweer gesignaleerd. Schapenhouders hoopten op een Zuid-Afrikaans vaccin tegen de dodelijke schapenziekte, maar dat middel wordt definitief niet toegestaan in Nederland. Dit tot teleurstelling van schapenhouders. Ook de Almelose herder Willem Dijkema, die weet hoeveel schade het virus heeft aangebracht, snapt het niet.
Het blauwtongvirus sloeg vorig jaar genadeloos toe in Nederland. Schapen werden massaal ziek en zo'n 37.500 dieren stierven in Nederland. In Overijssel liepen er eind vorig jaar 3300 schapen minder rond dan een jaar eerder, een daling van bijna zes procent.
Om massale sterfte dit jaar te voorkomen, drongen schapenboeren aan op de toelating van een Zuid-Afrikaans virus. Maar demissionair minister Adema van Landbouw stelt dat er op basis van diverse onderzoeken te veel onzekerheden zijn over de veiligheid en de effectiviteit van het Blu-Vax-vaccin. Adema heeft daarom besloten het vaccin niet toe te laten, meldt de NOS.

Dood en verderf

De minister is in gesprek met Nederlandse producenten over een blauwtongvaccin. Adema hoopt dat er voor de zomer een veilig vaccin is. Boerenorganisatie LTO vreest dat dat te laat is. Die stelt dat de kans groot is dat met het stijgen van de temperatuur de mugjes opnieuw toeslaan en opnieuw dood en verderf zaaien onder schapen.
Het is een doemscenario voor Dijkema. "Je moet er niet aan denken dat een groot deel van je kudde wordt getroffen door blauwtong." De Almelose herder heeft voor de hobby 15 schapen die in en rond Almelo mogen grazen. "Een van m’n schapen is afgelopen zomer getroffen door blauwtong en ze is er met behulp van de dierenarts en met veel paracetamol doorheen gekomen. Maar ik ken schapenhouders die op een kudde van 200 schapen 30 dieren zijn verloren. Het zal je maar overkomen. Dat is verschrikkelijk.”

'Verdenking van onwil'

Afgezien nog van de economische schade, is de ziekte een vreselijke lijdensweg voor het dier. Schapenhouders durfden afgelopen seizoen niet eens naar de weide te gaan uit angst voor wat ze zouden aantreffen, weet Dijkema. Zelf bezit hij weliswaar geen kudde, maar is wel gezagsdrager in de wereld van de schapenhouders en treedt vaak op als woordvoerder voor de sector, meldt 1Twente.
Waarom zou hier iets niet werken wat in Zuid-Afrika wel werkt? Dat roept vragen op
Herder Willem Dijkema
Ook wordt hij ingezet als schaapherder bij projecten. ”Schapenhouders snappen niet waarom het vaccin wordt tegengehouden. Binnen de sector wordt al hardop de verdenking van onwil bij de overheid uitgesproken met de vraag die eigenlijk wel wat voor de schapenhouders wil doen. Er is een vaccin voorhanden dat elders werkt, maar hier mag het niet worden toegediend. Dat is de wanhopige schapenhouder lastig uit te leggen.”

Vragen

Het Ministerie van Landbouw vaart op het advies van de Commissie toelating diergeneesmiddelen en daar bestaan twijfels over de veiligheid en de werkzaamheid van het vaccin. Dijkema: ”Daar kun je wat van vinden, maar waarom zou hier iets niet werken wat in Zuid-Afrika wel werkt? Dat roept vragen op. Zeker wanneer je daar als schapenhouder mee hebt te maken en je dieren doodziek ziet worden.”

Voor consumptie

De Almelose dierenarts Herman ter Keurs snapt de zorgen onder de schapen- en veehouders. Die vermaledijde knut baart hemzelf als zorgverlener ook grote zorgen, maar een vaccin zal eerst geregistreerd moeten staan. ”Dit is wel de weg, zoals we die in onze regelgeving behoren te bewandelen. De dieren worden voor consumptie gehouden en als daar iets fout gaat omdat de regels niet zijn nageleefd, ontstaat er een probleem. Daar zit deels altijd iets politieks achter."
Volgens Ter Keurs is er geen ander probaat middel te bedenken tegen de boosdoener dan het vaccin. ”Goede verzorging en pijnbestrijding als symptomatische behandeling is het maximale wat je kunt doen. En dan maar hopen dat het dier er doorheen komt."
Dat blauwtong is echt een vreselijk virus
Dierenarts Herman ter Keurs
Dat de mug zich alweer laat zien, stemt de dierenarts niet gerust. "Ja, ik maak me zorgen voor de zomer. Vooral ook omdat de infectiedruk bij een komende uitbraak groter zal zijn. De bron heeft de tijd gehad zich te versterken. Tegen het serotype 6 dat hier in 2008 de kop opstak, is een vaccin voorhanden. Maar dat werkt niet voor het serotype 3 waar we nu mee te maken hebben. In Wageningen zijn ze momenteel met een vaccin bezig en we moeten hopen dat ze het snel geregistreerd krijgen.”

Op stal zetten

Er zijn ook manieren, zo geeft de dierenarts aan, waarmee je de knut uit de weg kunt gaan. ”Daar wordt wat sceptisch over gedaan, maar schapen en bijvoorbeeld koeien op stal zetten kan deels helpen. Het is een keuze. De knut komt niet binnen en dat scheelt." Het is niet de ideale oplossing, weet Ter Keurs. "Maar zolang er geen vaccin is, moet je andere dingen uitproberen. Dat blauwtong is echt een vreselijk virus.”
Herder Dijkema blijft de ontwikkelingen op de voet volgen. ”Schapenhouders en veehouders verkeren in grote onzekerheid. Wanneer de temperatuur een tijdje niet onder de 10 graden Celsius is geweest, krijgt het virus vrij spel. En dan hangt het ook nog van het weertype af. Want dat was het oosten van het land vorig jaar gunstig gezind. De grens lag in de lijn Deventer en Zwolle. Daarboven was het goed raak.”
Drachtige ooien van Stadskudde Almelo in de kraamweide
Drachtige ooien van Stadskudde Almelo in de kraamweide © Stadskudde Almelo

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.