Nieuws

Windmolens in Enschede, stad woedend na 'overrulen' door provincie: "Molendictaat"

Enschede ziet ruimte voor enkele windmolens, Overijssel wil er 10 in de gemeente
Enschede ziet ruimte voor enkele windmolens, Overijssel wil er 10 in de gemeente © ANP / Erald Van Der Aa
Flinke boosheid in Enschede over het nieuwe windmolenbeleid van de provincie. Waar de stad ruimte ziet voor enkele windmolens, wil de provincie dat er zo'n tien turbines gebouwd worden in het cluster met Haaksbergen. Door de hakken in het zand te zetten, dreigt Enschede de regie te verliezen. En dus gaat het tijdens een spoeddebat over "een molendictaat", "lak aan bewoners" en "lelijke faalpalen".
"Ik vind dit echt satire", klinkt het uit de mond van wethouder Niels van den Berg. Hij verwijst naar een besluit van de Enschedese gemeenteraad uit 2020, om een plan voor een windmolen aan de Windmolenweg in Enschede te schrappen. En dan komt de satire niet weg van de straatnaam, maar uit het besluit van de provincie. "Onze raad schrapte die locatie, en nu komt die plek door de provincie weer terug op tafel. Zo kan ik niet werken met inwoners en de raad."
Het is een tekenend voorbeeld in de situatie tussen Enschede en Overijssel, als het gaat om de komst van windmolens. De provincie wil doorpakken, de stad wil de tijd nemen. Maar de kans is enorm groot dat het vaker zo zal gaan: dat de provincie een besluit neemt, waar Enschede het mee moet doen.

Draagvlak

Waar de gemeente weinig draagvlak voelt bij de inwoners en alleen een kans ziet voor windmolens op een strook langs de N18, heeft de provincie energiedoelen te halen. En dus wijst Overijssel ongeveer een derde van de gemeentegrond aan als potentiële locatie voor windmolens, en wil het in het gezamenlijke cluster met Haaksbergen 10 turbines zien verschijnen in de komende jaren. De stad zelf dacht aan maximaal 2 à 3 windmolens.
Windkaart gemeente Enschede. Kleine rechthoekige vlak: zoekgebied Enschede. Blauwe vlak: zoekgebied Overijssel
Windkaart gemeente Enschede. Kleine rechthoekige vlak: zoekgebied Enschede. Blauwe vlak: zoekgebied Overijssel © Gemeente Enschede
En dus is het bonje.

Nieuw windbeleid

Al sinds de enorme overwinning van BBB tijdens de provinciale verkiezingen (15 maart 2023) wil Overijssel het windbeleid aanpassen. Overijssel wees enkele deelgebieden aan waar turbines moeten komen, kwam met een verplichting voor clusters van vier, en een maximum aan opgewekte energie per gebied. Dat laatste om een wildgroei te voorkomen, aldus de provincie.

"Geïrriteerd"

Ondertussen werkt Enschede op zijn eigen tempo aan de energietransitie, zo stelt de wethouder. "Maar ondertussen veranderen de spelregels. We zouden de tijd krijgen voor onze plannen, 'met rust gelaten worden'. Nu overrulet de provincie ons. Ik ben echt geïrriteerd."
En dus stuurt Enschede een zienswijze richting de provincie, met een stevige mening over het nieuwe windbeleid. Volgens het college staat het handelen van de provincie "op gespannen voet met de principes van zorgvuldigheid, een betrouwbare overheid en goed bestuur". De gemeente wijst erop dat in de stad in ieder geval zoeklocaties aangewezen zijn voor windmolens, "in tegenstelling tot veel andere Twentse gemeenten".
Volgens de gemeente gaat bij Overijssel snelheid voor zorgvuldigheid. De boodschap vanuit Enschede: wij doen hier niet aan mee.

"Lak aan bewoners"

"Overijssel heeft lak aan onze bewoners", oordeelt Valerie Schraauwen (Burger Belangen Enschede) over het provinciebeleid. De spoedvergadering is bedoeld om de wethouder nog input mee te geven voor de zienswijze van de gemeente. "Enschede was een voorbeeldstad, waar draagvlak was voor energie-initiatieven. Maar de afspraken waren nog niet gemaakt, de handtekeningen nog niet droog, of het is van tafel geveegd door Overijssel."
De handtekeningen waren nog niet droog, of de provincie veegde de afspraken van tafel
Valerie Schraauwen, Burger Belangen Enschede
Vanuit coalitiepartner VVD noemt Malkis Jajan het een "molendictaat". Hij ziet een gang naar de rechter, net als BBE en SP, als serieuze mogelijkheid om de provincie te stoppen. PVV'er Hidde Heutink, naast raadslid ook Kamerlid, spreekt van "lelijke faalpalen", en legt de schuld bij de gemeenteraad. "Dit is jullie eigen domme schuld", wijst hij naar het besluit om in te stemmen met 2 à 3 windmolens. Daarmee zou de deur opengezet zijn.

Kritiek op wethouder

Dat Enschede met de vinger naar Overijssel wijst, gaat er bij andere partijen overigens niet in. "Onbehoorlijk bestuur van de provincie? Dat is de splinter benoemen bij de ander, maar de balk in je eigen oog missen", noemt D66'er Maschja Baas het. Volgens haar handelt Enschede te traag als het gaat om de energiedoelen. "Deze wethouder toont geen leiderschap, en dan is het onvermijdelijk dat de provincie de regie neemt." Een opvatting die mede-oppositiepartijen GroenLinks en Volt delen.
En, opvallend, ook coalitiepartij PvdA is kritisch. Verwijzend naar het juridisch willen tegenhouden van de provincie: "Procederen tot het hoogste orgaan hoor ik sommigen zeggen, maar dat kan de provincie ook hè. Wij houden ons niet aan de doelen", zegt Yara Hümmels.
We moeten blijven zoeken naar goede plekken voor windmolens in de stad
Yara Hümmels, PvdA
Ze hint erop dat er meer actie vanuit Enschede zelf moet komen. "Realistisch gezien, kunnen we niet om wind heen. De gebieden die wij hebben aangewezen, zijn niet voldoende, vrezen we. Dus we moeten blijven zoeken naar goeie plekken voor windmolens in de stad."

Regie uit handen

Als de provincie het voorgenomen beleid overeind houdt, betekent het handelen van Enschede dat de stad de regie uit handen geeft. Was Enschede akkoord gegaan met de doelstelling van 160GWh (zo'n tien windmolens), dan was dat het maximum, en zou de provincie daarna de juridische ruimte hebben om nieuwe initiatieven af te kappen.
Clustergebieden voor windmolens in Overijssel
Clustergebieden voor windmolens in Overijssel © RTV Oost/Marc Willighagen
Maar nu Enschede niet meewerkt, ligt het hele speelveld open. Dat weet de wethouder ook, zo schreef hij voor het debat aan de raad: "Hiermee verliezen we zeggenschap en bevoegdheid als het gaat om het wel of niet toestaan van windturbines en onder welke voorwaarden dat gebeurt."
De stad hoopt dat de provincie nog bijstuurt, en samen met Enschede wil wachten op nieuwe landelijke richtlijnen, onder meer over de afstandsnormen. Een argument dat Enschede in 2021 ook al gebruikte. Die nieuwe richtlijnen volgen in de zomer van 2025.

2029

Ruim op tijd, volgens wethouder Van den Berg, die verwijst naar de krapte op het elektriciteitsnet. "Het is een drama op dit moment, het ziet er heel slecht uit. Voordat een windmolen gebouwd kan worden, zitten we in 2029, en misschien nog wel veel later."

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.