Nieuws

Tijdelijk lucht voor boeren: provincies hoeven tot 2025 niet te handhaven bij PAS-melders

Provincies zijn niet altijd verplicht om op te treden tegen zogeheten PAS-melders, bedrijven die zonder natuurvergunning zitten en daardoor formeel in overtreding zijn. Tot medio 2025 krijgen provincies de ruimte om in sommige gevallen af te zien van handhaving, zo heeft de Raad van State bepaald. Ze moeten dan wel "motiveren dat er een redelijk evenwicht is tussen de belangen van PAS-melders aan de ene kant en het natuurbelang aan de andere kant".
De hoogste bestuursrechter wijst onder meer op de rechtszekerheid van de ondernemers en op het voornemen van de overheid om het uiterlijk in de loop van 2025 mogelijk te maken voor alle PAS-melders om een natuurvergunning aan te vragen.

Overijssel en Utrecht

De zaken waarin de Raad van State woensdag uitspraak deed, draaiden om drie PAS-melders uit Overijssel en Utrecht: een melkveehouderij in Kampen, een biomassacentrale in Balkbrug en een vleesproducent in IJsselstein. Wat ze met elkaar gemeen hebben, is dat ze geen vergunning hebben voor hun stikstofuitstoot. De provincies wilden daar niet tegen optreden, tot ergernis van milieuorganisatie MOB. Die spande rechtszaken aan om handhaving af te dwingen.
Hoewel de Raad van State hiermee tijdelijk ruimte geeft om niet op te treden, zijn de rechters niet tevreden over de manier waarop Overijssel en Utrecht hun besluiten hebben onderbouwd. De provinciebesturen moeten daarom nieuwe besluiten nemen over de drie bedrijven.

Enkel een melding

Toen het zogeheten Programma Aanpak Stikstof (PAS) nog van kracht was, hoefden bedrijven die relatief kleine hoeveelheden stikstof uitstoten slechts een melding te doen. De Raad van State heeft het PAS echter ongeldig verklaard in 2019, omdat het te vrijblijvend was en daarmee in strijd met Europese natuurwetten.
Bedrijven die een PAS-melding hadden gedaan, hebben sindsdien toch een vergunning nodig. Doordat veel natuurgebieden al te hoge concentraties stikstof te verduren hebben en daar van de rechter geen verslechtering in mag optreden, kunnen die vergunningen vaak echter niet worden uitgegeven.
"Jaren in onzekerheid"
Enkele PAS-melders laten tegenover RTV Oost weten opgelucht te zijn met de ruimte die provincies voorlopig krijgen van de Raad van State. "We krijgen lucht, dus dat is fijn", zegt een van hen. "Je weet dat je niets verkeerds hebt gedaan, want wij konden toen niet eens een vergunning krijgen. Maar toch zit je wel al jaren in onzekerheid." Tegelijkertijd blijft diezelfde PAS-melder zich inzetten op het eigen bedrijf en voor de eigen toekomst. "De provincie is wel begaan met ons en doen wat ze kan, maar het zou gewoon geregeld moeten kunnen worden."

Een andere PAS-melder heeft aan landbouwgedeputeerde Maurits von Martels voorgesteld om voor elke PAS-melder een gedegen onderbouwing op te stellen, zoals provincies al hadden moeten doen. "Bedrijfsspecifiek en goed onderbouwd wat de berekende gevolgen voor de natuur kunnen zijn." Zo lang dat er niet is, gaat deze boer door met melken. "En proberen we positief te blijven. Al ben ik bang dat ze 2025 ook niet gaan halen."

Per geval bekijken

"Of provincies daadwerkelijk kunnen afzien van handhaving vergt nog wel een nadere beoordeling", legt de Raad van State verder uit. Per geval moet worden bekeken wat de gevolgen zijn voor de natuur als niet wordt gehandhaafd. Provincies kunnen ervoor kiezen om PAS-melders te ontzien en andere natuurmaatregelen te nemen. Als voorbeeld noemt de Raad van State het bemestingsverbod dat Overijssel instelde op eigen gronden.
Provincie tevreden over uitspraak
Volgens de provincie is de uitspraak van vandaag goed nieuws voor de provincie en zogeheten PAS-melders. De provincie ziet de uitspraak als 'een steun in de rug voor PAS-melders in afwachting van een structurele oplossing'. Tot halverwege volgend jaar hoeft Overijssel niet te handhaven bij bedrijven die geen natuurvergunning hebben.

Wel moet Overijssel de weigering om te handhaven nogmaals goed onderbouwen van de hoogste bestuursrechter, de natuur mag namelijk geen schade ondervinden van de ontstane situatie. Met name boeren zijn PAS-melder. Bedrijven hadden in het verleden bij een kleine uitbreiding van het bedrijf, bijvoorbeeld een nieuwe stal of meer vee, geen vergunning nodig. Een melding was voldoende.

De uitspraak heeft consequenties voor handhavingszaken tegen PAS-melders in Overijssel, waarbij het college van Gedeputeerde Staten nieuwe besluiten moet nemen die voldoen aan de uitspraken van vandaag. Gedeputeerde Staten beraden zich op de uitspraken. Verlenging van de tijdelijke bemestingsmaatregel ligt voor de hand. Tegelijkertijd is het bemestingsverbod een ingrijpende maatregel. De provincie roept het Rijk op om zo snel mogelijk met een structurele oplossing te komen.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.