Nieuws

Poppodium Burgerweeshuis viert 40-jarig jubileum in roerige tijden: "Een feestje met een raar randje"

De poort van het Burgerweeshuis, de entree van de Deventer poptempel
De poort van het Burgerweeshuis, de entree van de Deventer poptempel © RTV Oost / Bart Kieft
Het roemruchte Deventer poppodium Burgerweeshuis viert feest. Het 40-jarig jubileum wordt uitbundig gevierd, ondanks een onzekere toekomst. Want verhuist het poppodium alsnog met tegenzin naar het schouwburgcomplex, zoals de Deventer gemeenteraad wil? Of ligt er toch nog iets anders in het verschiet? De jubileumvreugde wordt er niet door getemperd. "Maar ik snap dat het een feestje met een raar randje is", zegt burgemeester Ron König.
Met DJ Dikke Thomas, The Grand East en Mambo Kurt en in aanwezigheid van de burgemeester werd het jubileumjaar gisteravond afgetrapt. Want dat er iets te vieren valt, mag duidelijk zijn volgens alle getrouwen van het Deventer poppodium. Het Burgerweeshuis groeide in vier decennia immers uit tot een gerenommeerde poptempel met landelijke uitstraling.
Directeur Kelly Hammer van het Burgerweeshuis over de status van het Deventer poppodium in Nederland
Directeur Kelly Hammer zegt daarover: "Landelijk denk ik dat we echt een plek innemen in de muzieksector. En dat heeft te maken met al die muziekstijlen die we durven aan te gaan. En daarbij hebben we de internationale subtop, met niches op het gebied van bijvoorbeeld stonerrock. En je ziet ook dat als bands uit Amerika een Europese tour doen en Nederland aandoen, dat dan ook vaak het Burgerweeshuis op de lijst staat."

Trots

"Dat maakt mij trots", zegt de directeur die straalt bij de aftrap van de jubileumactiviteiten, ondanks de recente teleurstelling op het gebied van huisvesting. Want er komt geen Burgerhaven, de zo gewenste nieuwe locatie voor het Burgerweeshuis op het Deventer Haveneiland. Tenminste, zo heeft de Deventer gemeenteraad in december beslist.
The Grand East tijdens het feestelijke openingsnummer tijdens het jubileumfeest
The Grand East tijdens het feestelijke openingsnummer tijdens het jubileumfeest © RTV Oost / Bart Kieft
Het aangedragen alternatief, samensmelting met de schouwburg, wordt door nagenoeg alles en iedereen binnen het Burger afgewezen. "In ieder geval het plan zoals dat nu is voorgelegd", zegt de directeur. "De toekomst is wat huisvesting betreft ongewis."

Burgemeester: "Het komt goed met het Burger"

Maar burgemeester Ron König denkt dat het uiteindelijk goed komt met het Burgerweeshuis. In een stampvolle jubileumzaal zegt hij: "Het is een instituut in de stad en dat wordt vanavond gevierd. Ik sta hier ook best een beetje met een dubbel gevoel, want ik weet dat heel veel mensen ontzettend gehecht zijn aan deze plek. Maar de Bagijnenstraat gaat gewoon niet meer, dat is aan alle kanten duidelijk. We kijken naar de toekomst en ik hoop dat het Burgerweeshuis en de bezoekers dat ook doen. Maar ik snap ook dat het een feestje is met een raar randje."
Burgemeester Ron König over huisvestingsproblemen Burgerweeshuis: "Het komt goed"
König vervolgt: "Het komt wel goed met het Burgerweeshuis want het is een club die altijd doorgaat en altijd weer nieuwe initiatieven bedenkt. Dat zagen we ook in coronatijd met Burgerhaven, hartstikke creatief gedaan. Dus ik vertrouw er echt op dat het goed komt met het Burger en de gemeenteraad rekent daar ook op.

Bewogen geschiedenis

Het Burgerweeshuis kent een bijzondere en zeer bewogen geschiedenis. Eerst als Bagijnenklooster en later weeshuis en daarna als gekraakt pand. Dat gebeurde begin jaren tachtig een aantal keer, onder meer door Deventer jongeren die smachtten naar een eigen plek. Een plek om samen te zijn, met een zaal voor popconcerten en manifestaties. "Dat kraken paste in de tijdsgeest", zegt Johan Kuiper, die destijds de eerste coördinator was van een jongerencentrum in het Burgerweeshuis.

Op de plek van het huidige Burgerweeshuis ontstond dik 700 jaar geleden het Bagijnenklooster. Ruim twee eeuwen later werd het klooster een tehuis voor wezen. Er mochten alleen wezen van Deventenaren worden ondergebracht. Onechte, lamme, blinde of gebrekkige kinderen kregen geen onderdak. Als de kinderen zestien werden moesten ze het weeshuis verlaten. Ze kregen dan twee hemden mee, een paar schoenen en 'een behoorlijk kleed van onverdeelde kleur'. Tot in de vorige eeuw bleef het Burgerweeshuis zijn functie als weeshuis houden, na de Tweede Wereldoorlog was het enige tijd een bejaardentehuis.

In april 1981 werd via de buren van het leegstaande pand de binnenplaats bereikt en werd eenvoudig toegang tot het pand verschaft. Daarna werd de poort van binnenuit opengemaakt. Er werd een bed, een tafel en een stoel geplaatst, om aan te tonen dat het pand bewoond was. De krakers waren zeer divers, maar droegen het pand al snel over aan het OJC, het Open Jongeren Centrum. Dat was de feitelijke voorloper van het huidige Burgerweeshuis.
Het Burgerweeshuis in vervallen staat begin jaren '80
Het Burgerweeshuis in vervallen staat begin jaren '80 © RTV Oost / Bart Kieft
In het Burgerweeshuis was daarmee een vrijstaat gevormd. Een gemeenschap die in sneltreinvaart groter werd en allerlei nieuwe dingen ontwikkelde. Er waren kleine verbouwingen, er kwam een popzaal en een kraakcafé. Uiteindelijk erkende ook de Deventer gemeenteraad de noodzaak van een plek voor de jeugd. Op 10 maart 1984 kwam daardoor aan de kraakperiode officieel een einde.
Coördinator van het eerste uur Johan Kuiper op de iconische trappen van het Burgerweeshuis
Coördinator van het eerste uur Johan Kuiper op de iconische trappen van het Burgerweeshuis © RTV Oost / Bart Kieft
Dat gebeurde tijdens een openingsweek, Turkse jongeren, FNV-jongeren, een theehuis, theater, disco, cursussen etc. Het kwam allemaal samen in het Burgerweeshuis. "Een tijd van grote jeugdwerkloosheid in Nederland", zegt Johan Kuiper nu. "Je zag dat in veel meer steden dit soort initiatieven voor jongeren ontstonden. Vaak eerst door te kraken, daarna werd het gelegaliseerd."

Ruige periode

In de loop van de jaren tachtig werd vervolgens de muziek steeds belangrijker. In het Burgerweeshuis gebeurde hét, zoals in een jubileumboek over 25 jaar Burgerweeshuis wordt beschreven. Beschikbaar geld werd steeds vaker gebruikt voor het binnenhalen van bands. Het Burgerweeshuis kwam daarbij ook gestaag in een ruige periode terecht met veel drugsgebruik en geweldsuitingen. Tragisch dieptepunt daarbij is een steekpartij met dodelijke afloop, eind 1985. De goede naam die het Burgerweeshuis had opgebouwd liep daarmee deuken op.
Het Burgerweeshuis was begin jaren tachtig een vergaarbak van organisaties, bijeenkomsten en manifestaties. Hier de aankondiging van een Koerdische avond.
Het Burgerweeshuis was begin jaren tachtig een vergaarbak van organisaties, bijeenkomsten en manifestaties. Hier de aankondiging van een Koerdische avond. © RTV Oost / Bart Kieft
Het Burgerweeshuis werd in de jaren daarop een losgeslagen bende, zo meldt het jubileumboek. Het eten werd slechter, toiletten waren goor, de vloer was vies, overal lag bier. Maar heel langzaam werd die negatieve tendens omgebogen.
Een proces naar verbetering dat versneld werd door de komst van directeur Rob Kramer van Doornroosje in Nijmegen. Samen met vrijwilliger Pascal Bouma (later doorgegroeid tot een veelgeprezen directeur en veel te vroeg overleden) vormde hij een tandem die veel goodwill kweekte en de juiste mensen om zich heen verzamelde.

Professioneel poppodium

Vandaaruit groeide het Burger door naar een gerenommeerd en professioneel poppodium met landelijke uitstraling. Het pand werd mooi opgeknapt, er mocht niet meer geblowd worden in het café van het Burgerweeshuis. Het jongerencentrum was een poptempel geworden, maar met een jong en dynamisch karakter. Er werd een prijswinnende website ontwikkeld en dance en house deden hun intrede. Later kreeg de hiphopcultuur er flinke voet aan de grond. Met nieuw elan kreeg het Burgerweeshuis steeds meer status.
Een optreden van Kyteman in het Burgerweeshuis, één van de legendarische live-acts op het Deventer poppodium
Een optreden van Kyteman in het Burgerweeshuis, één van de legendarische live-acts op het Deventer poppodium © RTV Oost / Bart Kieft
Die status heeft de Deventer poptempel nog steeds in stad en ommeland. Maar de toekomst en daarmee de reputatie staan op het spel door de huisvestingsperikelen die het Burgerweeshuis de voorbije tien jaar in beslag hebben genomen.

Nu eerst feest

Met als voorlopig eindpunt het besluit van de Deventer gemeenteraad dat het Burgerweeshuis een nieuwe plek moet zien te vinden binnen het schouwburgcomplex tegenover het station. Directie, medewerkers en vrijwilligers van het Burgerweeshuis verzetten zich daar tegen. Hoe het verder moet met de Deventer poptempel staat vooralsnog in de sterren geschreven. "Maar nu is het eerst feest", besluit directeur Kelly Hammer.
TV Oost zendt op dinsdag 12 maart om 17.45 uur een lange reportage uit over 40 jaar Burgerweeshuis die elk uur herhaald wordt. Op zaterdag 16 maart om 22.45 uur is 40 jaar Burgerweeshuis ook te zien, net als op zondag 17 maart om 17.45 en 18.45 uur.
Feestelijke ode aan het 40-jarige Burgerweeshuis van band The Grand East

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via WhatsApp of via de mail.