Nog meer zieken als gevolg van werkzaamheden aan pur-huis Vriezenveen

Het gezin dat er woonde werd er al doodziek van, maar nu zijn bij de sloop van het pur-huis in Vriezenveen nog meer mensen ziek geworden. Het gaat om vrienden en familieleden van het gedupeerde gezin Keijzer. Allemaal hielpen ze afgelopen week mee om het puin te ruimen.

Hoewel ze volledig beschermd in pakken en met koolstoffilters (lees: mondkapjes) hebben gewerkt, hebben de vrienden en familieleden van Rick Keijzer sindsdien te maken met een opeenstapeling van medische klachten. Vrijwel allemaal hebben ze een vreemde hoofdpijn, waardoor ze zich duf en verdwaasd voelen.

Daarnaast hebben ze allemaal maagkrampen ondervonden en zijn ze dagen later nog steeds aan de diarree. "Een zeer hoofd, neusbloedingen en schildklieren die ook meteen dikker worden. Ik denk: ik moet maken dat ik weg kom hier", aldus Erik Dekker, één van de getroffen vrijwilligers.

Chemisch afval

Twee weken geleden werd het beruchte huis gesloopt, maar toen bleek dat het bouwafval niet kon worden afgevoerd. Afvalverwerkingsmaatschappijen beschouwen het bouwpuin als chemisch afval, omdat het vermengd is met giftige chemicaliën die in het isolatieschuim actief blijven. Afvalverwerkers vrezen hoge boetes, of zelfs het verlies van de vergunning, als ze het verontreinigde puin toch verwerken.

'Met het handje'

Daarom resteerde er voor Keijzer maar een optie: zelf met de hand het puin schoon bikken. "Steentje voor steentje, alles met het handje. Er kwamen mensen langs die me vroegen waar ik toch aan begonnen was. Ik dacht alleen maar: 'dom door doen, we komen er vanzelf'", zegt Leon Keijzer, de broer van het gedupeerde gezin. 

Gevaarlijk

"Ik begrijp volledig waarom ze dat hebben gedaan, maar vanuit medisch en zeker ook vanuit chemisch oogpunt is dit sterk af te raden. Het is zelfs gevaarlijk", zegt chemicus Atie Verschoor van het Rijnstate Ziekenhuis in Arnhem. Verschoor doet al sinds 1994 onderzoek naar gevaarlijke stoffen en de effecten ervan op de gezondheid.

Ze zegt dat ze de overheid al sinds 2012 probeert te waarschuwen voor de gevolgen van het gebruik van ondeskundig aangebracht purschuim. "Pur bestaat uit meerdere chemische stoffen, waarvan er meerdere giftig zijn. Als het proces van vermenging niet exact op de juiste manier gebeurt, dan is het gewoon gevaarlijk. En dat blijft het voor langere tijd. Daarom zou pur nooit gebruikt moeten worden in woningen of gebouwen. Als die eenmaal gesloopt worden, dan heb je ineens te maken met enorme hoeveelheden chemisch afval."

ondanks beschermende kleding zijn alle helpers ziek geworden (Foto: RTV Oost, Oscar Siep)
ondanks beschermende kleding zijn alle helpers ziek geworden (Foto: RTV Oost, Oscar Siep)

Hypersensitief

Leon Keijzer heeft zijn handen er zelf inmiddels ook vanaf getrokken. "Toen ik zondag hier kwam en uit de auto stapte, toen merkte ik het meteen ook bij mezelf. Toen heb ik besloten dat er niemand meer in de buurt komt." Het is voor Leon een uiterst wrange beslissing, want zijn doel was juist om het gezin van zijn broer weer aan een nieuwe toekomst te helpen.

Broer Rick Keijzer, zijn vrouw en zijn kinderen zijn hypersensitief geworden voor chemische gassen, omdat ze onwetend waren en jarenlang in het foutief geïsoleerde huis bleven wonen. Omdat ook de verzekeringsmaatschappijen de gezondheidsklachten niet wil koppelen aan het purschuim, kwam het gezin er financieel niet uit met ASR. Broer Leon besloot stichting 'De Grote Uitdaging.nl' op te richten, in de hoop dat hij met sponsors en donaties het gezin van zijn broer aan een nieuwe toekomst zou kunnen helpen.

Maar nu blijkt dat het purschuim na al die jaren nog steeds 'ademt' en dus giftige gassen uit stoot, is de familie Keijzer verder van huis dan ooit tevoren. 

'GGD verzaakt'

Chemicus Atie Verschoor vindt dat de gemeente en de GGD haar taken verzaken. "De GGD is er voor de gezondheid van de mensen. Het zou ze sieren als ze een keer gingen doen waarvoor de GGD is opgericht." Verschoor vindt dat de gemeente Twenterand verantwoordelijk is nu er een grote bult chemisch afval open en bloot ligt te ventileren. "Dit is een gevaar voor de volksgezondheid in de omgeving van het huis. Een gevaar voor buren, omwonenden en toevallige passanten, maar ook voor de dieren in de buurt."

Afvalverwerkers

Verschoor doet met haar medische team al jaren onderzoek naar de gezondheidseffecten van gevaarlijke stoffen. Ze wijst erop dat er talloze wetenschappelijke publicaties zijn waarin het verband tussen gezondheidsklachten en purschuim wordt bewezen. "Ze steken de kop in het zand, maar dit probleem wordt alleen maar groter."

Ze vindt dat de gemeente niet kan afwachten, maar direct moet handelen vanuit het voorzorgsbeginsel. "Veel liever vandaag dan wachten op morgen. De gemeente is daar wettelijk ook toe verplicht. Bij twijfel, uit voorzorg direct die troep weg halen. En dat ook op een verantwoorde manier doen. Want anders hebben de afvalverwerkers weer gezondheidsklachten en zo stapelt het probleem zich alleen maar op."

'Vervelend'

Loco-burgemeester Martha van Abbema van de gemeente Twenterand zegt niet zomaar uit zichzelf te kunnen handelen. "Uiteindelijk is de GGD voor ons wel de partner in volksgezondheid en er zijn protocollen voor. Als er ergens een risico voor de volksgezondheid is, dan dienen zij contact met ons op te nemen en te vertellen hoe er gehandeld moet worden. Dat is tot nu toe niet gebeurd."

Van Abbema vindt het heel vervelend voor de familie Keijzer, maar ze vindt ook dat het gezin geen voorkeurspositie verdient boven andere bewoners in de gemeente. 

'Geen noodzaak'

De GGD Twente heeft dagen moeten nadenken over ons verzoek om een interview. Uiteindelijk werd dat verzoek door de woordvoerder telefonisch afgedaan met de mededeling "dat de GGD niet de noodzaak ziet en zelfs twijfelt aan de gevaren van de gassen afkomstig uit het purschuim."

Atie Verschoor reageert hard: "De GGD moet de taken gaan vervullen waarvoor ze zijn opgericht en dat is voor de mensen. De GGD zou eens objectief moeten kijken wat de wetenschappelijke literatuur hierover schrijft."

Subsidie

Hoewel de provincie Overijssel in 2013 een subsidie verstrekte aan Keijzer, ter stimulatie van het isoleren met purschuim, voelt zij zich bij monde van de woordvoerder ook niet verantwoordelijk voor de gevolgen ervan. Woordvoerder Joram van Donk denkt dat de provincie ook niet zal stoppen met het verstrekken van die subsidies voor purschuimisolatie.

De familie Keijzer kan intussen geen kant meer op. Het onbewoonbare pand is er niet meer, nu zijn ze opgescheept met een grote bult chemisch afval.