Vuurwerkramp Enschede: kleine 20 jaar na dato nieuwe ontwikkelingen

Het is intussen een kleine 20 jaar geleden, maar er zijn nieuwe ontwikkelingen rond de vuurwerkramp Enschede. Voormalig Europarlementariƫr Paul van Buitenen gaat aangifte doen omdat het onderzoeksinstituut TNO volgens hem wetenschapsfraude heeft gepleegd. Deze nieuwste ontwikkelingen zijn voor oud-SE Fireworks-directeur Rudi Bakker aanleiding om een zogeheten herzieningsverzoek in te dienen in een ultieme poging af te dwingen dat justitie het gehele onderzoek heropent. Dit meldt het journalistieke onderzoeksplatform Follow the Money vandaag.

Het is een van de grootste rampen in de naoorlogse geschiedenis van ons land: de vuurwerkramp Enschede in mei 2000. De gevolgen van de allesvernietigende explosies van de vuurwerkopslag van SE Fireworks zijn catastrofaal. De trieste balans: 23 doden, onder wie 4 brandweermannen, bijna 1000 gewonden en de wijk Roombeek wordt grotendeels van de kaart geveegd.


Eerste vlammetje
Tot op heden is het nog altijd een mysterie wie verantwoordelijk was voor het allereerste vlammetje. Ook Follow the Money komt niet met een antwoord op die prangende vraag, maar meldt vandaag wel dat er opvallende nieuwe ontwikkelingen zijn.

Klokkenluiders
Jan Paalman - een van de rechercheurs van het zogenoemde Tolteam, dat destijds de ramp onderzocht – is ervan overtuigd dat de overheid allerlei feiten verzwijgt om zo zelf buiten schot te blijven. Hij stapte daarom naar de Expertgroep Klokkenluiders, die op haar beurt Paul van Buitenen inschakelde. Deze befaamde klokkenluider kreeg internationale bekendheid toen hij eind negentiger jaren een cruciale rol speelde bij de val van de Europese Commissie.


Vier jaar onderzoek
Van Buitenen stortte zich vier jaar lang op het duizenden pagina’s tellende dossier rond de vuurwerkramp en sprak met tientallen getuigen. Nadat hij eerder dit jaar al met eerste bevindingen naar buiten was gekomen, komt Van Buitenen nu in een nieuw rapport tot de conclusie dat het onderzoeksinstituut TNO onderzoeksfraude heeft gepleegd.

Beide Fireworks-directeuren werden destijds veroordeeld wegens dood door schuld omdat ze te veel en te zwaar vuurwerk in hun bunkers hadden. Iets wat de directeuren altijd ontkenden: ze hadden lichter vuurwerk opgeslagen dan justitie ze verweet. De TNO-rapportage speelde indertijd een belangrijke rol in dit vonnis.


Bijval directie Fireworks
Daarbij krijgt de directie nu bijval van Van Buitenen. Hij stelt dat de zwaarte van dergelijke ontploffingen niet zozeer wordt veroorzaakt door het kaliber vuurwerk, maar vooral de manier waarop dit ligt opgeslagen. Daarbij baseert hij zich op uit 2005 daterende proeven in Polen, waaruit blijkt dat ook lichtere projectielen extreem zware explosies kunnen veroorzaken. Eerder onderzoek naar de vuurwerkramp in 1991 in Culemborg onderschrijft die conclusie.

Volgens Van Buitenen handelde TNO onder druk van politiek Den Haag, die snel antwoorden eiste in het slepende onderzoek naar de oorzaak van de ramp. Met de conclusie dat er bij SE Fireworks te veel en te zwaar werk lag, zouden er zwaardere straffen opgelegd kunnen worden tegen de Fireworks-directeuren.


'Overheid buiten schot'

Op die manier zouden de directeuren de schuld voor de ramp in de schoenen geschoven krijgen, terwijl het vermeende falende toezicht door de lokale en landelijke overheid niet aan de kaak werd gesteld. “TNO zou de toedracht van de enorme explosie willens en wetens hebben verdraaid om de overheid buiten schot te houden”, aldus Follow the Money.

Van Buitenen noemt het in dit verband opvallend dat de onderzoekers destijds verklaarden dat de administratie van SE Fireworks bij de ramp was verwoest, terwijl die volgens hem lag opgeslagen bij de huisaccountant van het bedrijf.


Onder één hoedje
De vraag werpt zich op waarom een onafhankelijk instituut als TNO met de overheid onder één hoedje zou spelen. Volgens Van Buitenen heeft dit te maken met een latere subsidieaanvraag.

In die subsidieaanvraag spreekt TNO zichzelf tegen, aldus Van Buitenen. Enerzijds meldde het onderzoeksinstituut in 2001 aan justitie dat er bij SE Fireworks op de rampdag te veel en te zwaar vuurwerk lag opgeslagen en dat dit de oorzaak was van de ramp. Anderzijds dient TNO een aanvraag bij de Europese Unie in voor financiering van een uitgebreid wetenschappelijk onderzoek naar de vuurwerkramp. Dit onderzoek was volgens TNO nodig “omdat de oorzaak niet was te achterhalen” en de gigantische explosies “onverklaarbaar” zijn. Dit argument gaat daarmee regelrecht in tegen die eerdere conclusie over de oorzaak van de tragedie.

'Dubieuze rol TNO'

Van Buitenen: “Het optreden van TNO is dubieus. Het laat de oren hangen naar het OM en tegelijk dient het haaks daarop een verzoek in voor de Europese Unie.” Van Buitenen vindt dat er daarom sprake is van wetenschapsfraude en gaat daarvan aangifte doen.


Reactie TNO

TNO-woordvoerder Maarten Lörtzer zegt tegenover Follow the Money nog niets te hebben gehoord van de beschuldigingen: “Als die leiden tot een klacht, zullen wij daar zorgvuldig op reageren.”

Deel dit artikel: