Dominee haalt hard uit naar gemeente: 'Enschede profiteert van allerarmsten'

Dominee Jan Bonne Veldhuizen heeft jaren het uitkeringsbeleid van de gemeente Enschede van dichtbij meegekregen en heeft er geen goed woord voor over. "Door een heel strenge houding, alles volgens de letter van de wet te doen en géén aandacht te hebben voor het menselijke leed, bespaart de gemeente jaarlijks ruim drie miljoen euro. Over de rug van de allerarmsten en zwaksten in de Enschedese samenleving."

Als klein jongetje zag hij zijn vader samen met 1500 andere arbeiders huilend de poort uit lopen bij textielfabrikant Van Heek. Na het ontslag ging het gezin door een periode van grote armoede. Het lot van de allerarmsten gaat hem daarom aan het hart, zegt hij terwijl hij zijn hoofd schudt. "Begrijp me niet verkeerd hoor, ik vind Arjan Kampman (wethouder Enschede, met participatiewet en inkomensondersteuning in zijn portefeuille, red.) een heel aardige man, een supervent zelfs. Maar dit gebeurt willens en wetens. En dat kan écht niet." 

Bij de gemeente is de kritiek van Veldhuizen bekend. Wethouder Kampman spreekt vaak met de dominee: "We hebben veel begrip voor het werk van meneer Veldhuizen en de vrijwilligers, maar wij kijken zeer nauwkeurig naar aanvragen, we vertragen niet bewust procedures. We begrijpen dat het beeld bestaat dat we niet alles netjes doen, maar we volgen heel goed de participatiewet."

De afgelopen jaren zag Veldhuizen de meest schrijnende gevallen voorbij komen. Samen met vijftig vrijwilligers van het Diaconaal Platform staat hij de allerarmsten bij als zij noodgedwongen een uitkering moeten aanvragen. En vaak komt er volgens Veldhuizen een afwijzing van de gemeente. "En daarmee kopen ze acht weken uitstel, hè? En dat betekent dat diegene in die tijd géén geld ontvangt."

Jan Bonne Veldhuizen (Foto: Wouter de Wilde / RTV Oost)
Jan Bonne Veldhuizen (Foto: Wouter de Wilde / RTV Oost)

En dat leidt tot situaties die haast niet voor te stellen zijn: "Eén van mijn vrijwilligers ging onlangs lang bij een cliënt die door het uitstel zó in de problemen kwam, dat hij zijn hele wereld zag instorten. De vrijwilliger vond hem met doorgesneden polsen."

'Zakelijke houding'

Een ander verhaal toont volgens de dominee opnieuw de 'zakelijke houding' van de gemeente aan. "Een vrouw en haar kind wonen in een mooi huisje, de vrouw werkt in een supermarkt, heeft géén enkele bijstand. Dan gebeuren twee dingen: haar kind wordt ziek waardoor er 24 uur per dag verzorging nodig is en de vrouw wordt verkracht in haar eigen huis. Ze moet noodgedwongen haar baan opzeggen."

Uitkering 

De vrouw vraagt vervolgens bij de gemeente een uitkering aan, maar reageert niet snel genoeg op een brief die bij haar bezorgd wordt van de gemeente. "Ze zat midden in het verwerkingsproces van haar opgelopen trauma. Gevolg: afwijzing van de uitkering. Ze heeft niet voldaan aan de informatieplicht."

Veldhuizen schudt zijn hoofd. "En dan moet ze haar huis uit. We hebben toen ingegrepen met een advocaat en het verhaal bij de klachtenfunctionaris van de gemeente neergelegd. Die schrok van het verhaal. Je kunt toch niet een vrouw met zo'n traumatische ervaring op die manier behandelen?" Wethouder Kampman erkent dat er fouten worden gemaakt, maar zegt ook dat er dan wat aan gedaan wordt: "Via de wijkcoaches zoeken we dan contact."

Voorbeelden 

Veldhuizen leefde zelf als kind jarenlang in grote armoede. De situatie van de mensen die hij spreekt gaat hem door merg en been. En volgens Veldhuizen blijkt al snel dat de voorbeelden maar het topje van de ijsberg zijn. Honderden voorbeelden kan hij noemen van mensen die in grote financiële problemen komen door de strenge houding van de gemeente. Of nog erger, geen bron van inkomsten meer hebben én daarom besluiten om toch maar een wietplantage op zolder te beginnen. "De gemeente kijkt alleen maar naar de korte termijn, maar hiermee berokken je veel meer ellende dan één besparing kan goedmaken."

En besparen, dat doet de gemeente met dit beleid, betoogt de dominee. Veldhuizen doet een rekensommetje op zijn handen: "Reken maar uit: een bijstanduitkering is duizend euro voor een alleenstaande, 1500 euro voor een gezin. Als je als gezin acht weken uitstel krijgt, is dat toch al drieduizend euro winst voor de gemeente." De rekensom resulteert volgens de dominee in een slordige drie miljoen euro op jaarbasis. 

Kostbaar beleid

"Dat is ook meteen het probleem", erkent Veldhuizen. "Als de gemeente een warmer beleid wil hebben naar deze doelgroep, kost dat jaarlijks miljoenen." En daarom staat Veldhuizen nu op. De gemeente Enschede maakte onlangs bekend opnieuw te moeten bezuinigen, ruim negen miljoen euro. Het sociaal domein wordt vermoedelijk niet ontzien.

En dat maakt Veldhuizen boos, waardoor hij het nu het moment vindt om zijn mening te geven. "Dit kan zo niet langer. Zijn ze nou helemaal gek geworden in het stadhuis?" Maandag 8 juli mogen de raadsleden van de gemeente besluiten waarop bezuinigd gaat worden.

Is er dan nog zicht op verandering? Wethouder Kampman zet de deur op een kier. "Als u mij persoonlijk vraagt, dan zie ik ook dat de wet op een aantal punten knelt. Daar kijken we ook naar, daar zijn we ook in Den Haag over aan het praten, maar dat is niet iets wat we heel snel geregeld krijgen. Maar het beeld dat ontstaat dat wij over de rug van armen geld proberen te verdienen, wil ik ver van mij werpen."

Wie is dominee Veldhuizen? 

Jan Bonne Veldhuizen is voorman van vijftig vrijwilligers van het diaconaal platform die werken vanuit de Stadsbank. De vrijwilligers helpen samen met de Stadsbank mensen in financiële problemen. Veldhuizen stopte op zijn 52ste met een goedbetaalde baan als ict-manager, werd dominee en startte het vrijwilligersproject met de Stadsbank. 

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via een WhatsApp-bericht: 06 - 57 03 33 33.

Meer over dit onderwerp:
Enschede Stadsbank Hiernumaals Nieuws
Deel dit artikel: