Onderzoekers ontrafelen beetje bij beetje verhaal van kerkheuvel in Staphorst

Het was een robuuste kerk van twintig bij vijfendertig meter. Zonder toren, maar met klokkenstoel. Omringd door een kerkhof. De voorloper van de huidige hersteld hervormde kerk in Staphorst is exact in beeld.

Waar stond de voorloper van de Grote Kerk in Staphorst precies? Hoe groot was het oude godshuis waar Staphorst tot 1752 ter kerke ging en in welke richting stond het gebouw? De Staphorster Stichting Historieherstel 2017 wilde het precies weten. De informatie is nodig om correcte informatieborden te maken die bij de kerkheuvel komen te staan.

De middeleeuwse kerk in beeld (Foto: Eelco Kuiken)
De middeleeuwse kerk in beeld (Foto: Eelco Kuiken)

'In de richting van de wederkomst van Christus'

Drie weken geleden deed een bedrijf in opdracht van de stichting onderzoek met een grondradar. Het was wel duidelijk dat de kerk voor, naast of onder de kerkheuvel had gestaan, maar precieze informatie ontbrak. De conclusie is nu klip en klaar: het was een gebouw van twintig bij vijfendertig meter precies op de kerkheuvel, gebouwd van west naar oost, in de richting van Jeruzalem.

Ook niet zo gek, de kerk stond er honderden jaren en was lang katholiek. Alle middeleeuwse kerken staan in de richting van de Wederkomst van Christus. De stichting vermoedt dat het gebouw sterk leek op de Stiftskerk in Weerselo.

Heuvel onderzoek  (Foto: Eelco Kuiken)
Heuvel onderzoek (Foto: Eelco Kuiken)

Menselijke resten 

De kerkheuvel is feitelijk geen heuvel, maar een overblijfsel van een stuk hoger grond. De rest is in de afgelopen honderden jaren afgegraven door boeren die het zand goed konden gebruiken. De plek van de kerk bleef ongemoeid, waarschijnlijk uit eerbied. In en rondom de kerk lagen namelijk de doden begraven. Dat is, ook zonder grondradar, nog altijd goed te zien.

Op de plek zijn veel menselijke resten te vinden. Overal op de kerkheuvel zie je op de bosgrond menselijke resten liggen. Uitgebleekt door de elementen, maar onmiskenbaar. De Stichting Historieherstel 2017 is van plan alle botten te verzamelen om ze netjes en respectvol te herbegraven op dezelfde plek.

Luidklokken

Dit grote onderzoek naar de exacte plek en afmetingen van de kerk maakt deel uit van een project om de oude klokkenstoel die ook voor de voorloper van de Grote kerk aan de Oude Kerhofsweg stond, te herbouwen op de originele plek.

In die klokkenstoel hingen twee klokken: de van Wou-klok uit 1512 die zestig jaar lang in de tuin van de huidige Grote Kerk aan de Gemeenteweg stond en de Mariaklok uit 1417. Deze verhuisde in 1754 mee naar de nieuwe kerk en hing in de toren.

Oud schilderij van de kerk  (Foto: Eelco Kuiken)
Oud schilderij van de kerk (Foto: Eelco Kuiken)

Beide klokken roofden de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog om er kogels van te maken. De Mariaklok verdween spoorloos, de Van Wou-klok kwam terug, maar wel met een scheur. Hij werd opgelapt, maar barstte weer open.

Sinds 1960 stond het meesterwerk in de tuin. Eijsbouts restaureerde deze klok en van de Mariaklok goot Laudy uit Groningen vorig jaar oktober een replica. Beide bronzen luidklokken staan nu op de Gemeentewerf, klaar om weer te beieren, net als vroeger.

De eiken die nodig zijn om de klok te maken zijn geveld en daar zijn balken van gemaakt. De bouw begint deze week. Bouwbedrijf Jansen uit Staphorst doet dat.

De heuvels bleven achter

Ook wil de stichting die diverse kerkheuvels die er zijn in de gemeente met wandelpaden verbinden. In de geschiedenis ‘wandelde’ Staphorst door het gebied. Als de gronden ingeklonken waren of uitgeput, verplaatste de gemeenschap het dorp en ook de kerk. Heuvels bleven achter.

De realisatie van het project is begroot op 164.000 euro. De helft is binnen. De stichting gaat door met het zoeken van fondsen.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via een WhatsApp-bericht: 06 - 57 03 33 33.

Meer over dit onderwerp:
Hiernumaals staphorst Nieuws
Deel dit artikel: