Objektentheater TamTam uit Deventer geeft gevonden voorwerpen al veertig jaar een tweede leven

Platgereden spijkers, een kapot fototoestel van zestig jaar geleden of het speeltje dat ooit in je Happy Meal zat. De meeste mensen doen er niks mee en gooien het uiteindelijk weg. Gérard Schiphorst en Marije van der Sande uit Deventer niet. Al veertig jaar brengen zij gevonden voorwerpen weer tot leven in hun theatervoorstellingen.

Op een tafel in hun werkplaats in Deventer ligt een zilveren jurk. Uit de kringloopwinkel, blijkt later. Ernaast ligt een oude, roestige oliespuit. Gérard wikkelt de jurk om z'n hand, pakt het oliespuitje vast en ineens is het getransformeerd tot een wezentje met een lange snuit. 

Gérard en Marije vieren het 40-jarig jubileum van TamTam (Foto: Anna Kaczmarz)
Gérard en Marije vieren het 40-jarig jubileum van TamTam (Foto: Anna Kaczmarz)

Dat is TamTam objektentheater. Ooit begonnen als poppentheater, maar dat was van korte duur. "We waren hele slechte poppenmakers", geeft Gérard lachend toe. "Al heel snel begonnen we dingen te gebruiken in plaats van poppen."

Gevonden voorwerpen

Dingen. Gewoon dingen. In de breedste zin van het woord. Of het nou een oud fietszadel of een cassettebandje is. Gérard en Marije zien overal gezichtjes, acteurs en mogelijkheden in. "Rommelmarkten vinden we heel fijn. Als mensen weggaan, laten ze spullen liggen die ze niet kunnen verkopen. Kapot speelgoed en dat soort dingen."

"Op dat moment wordt het voor ons interessant. Dan komen dingen tevoorschijn die op het eerste gezicht niets zijn, maar als je ze dan andersom houdt of op een andere manier bekijkt, zit er toch iets in", legt Gérard uit.

De verzamelde acteurs/objecten van Gérard en Marije (Foto: RTV Oost)
De verzamelde acteurs/objecten van Gérard en Marije (Foto: RTV Oost)

Die creativiteit zorgt ervoor dat hij en Marije in de afgelopen veertig jaar al ontelbaar veel objecten hebben verzameld. In hun werkplaats staan dozen vol opgeslagen spullen. Netjes gelabeld met termen als 'beesten', 'tangen' of 'vervoersmiddelen'. Want wie wat bewaart, heeft wat. 

Auditie

In dit geval zijn dat duizenden acteurs die elke keer weer, zonder te klagen, de bühne op kunnen. En dat heeft zo zijn voordelen. "Onze acteurs hebben geen cao's. Die kun je rustig in een kist donderen en er drie jaar later weer uithalen", vertelt Gérard lachend. 

Maar objectacteurs en échte acteurs lijken toch meer op elkaar dan we denken. "Wij houden audities voor de objectacteurs. Als we een nieuwe voorstelling maken, kijken we eerst in alle dozen. Dan nemen we een stapel spullen mee die auditie mag doen, die zetten we dan in een spotje en dan zeggen we 'dat ding is wel talentvol, dat kan iets'."

34 landen

Gérard en Marije gebruiken in hun voorstellingen geen tekst. Muziek, beeld en video zijn door de jaren heen steeds belangrijker geworden. Maar dat ze de meest alledaagse en afgedankte dingen, zonder tekst, weer springlevend kunnen maken, dat valt ook andere landen op. 

"Binnen de poppenspelfestivals, die heb je over de hele wereld, waren we een soort vreemde eend in de bijt en dat vonden programmeurs interessant", vertelt Gérard. Het stel is net terug uit China en heeft inmiddels in 34 landen gespeeld met TamTam. 

Het oude fototoestel van Gérard (Foto: RTV Oost)
Het oude fototoestel van Gérard (Foto: RTV Oost)

Ze begonnen ooit in 1979 en nog steeds zien ze onverwachts talent. Zo wilde Gérard z'n oude fototoestel weggooien. Maar ineens, terwijl hij dat ding al sinds zijn zesde heeft, zag hij een gezicht, een neus en uiteindelijk een acteur. "Dus daar gaan we straks auditie mee doen."

Maar wordt het na veertig jaar niet eens tijd voor iets anders? "Zo lang we het nog leuk vinden en het niet te veel is, gaan we gewoon door", concludeert Marije.

De jubileumvoorstelling 'Roestige Spijkers & Andere Helden' is 20 november in de Deventer Schouwburg te zien. Klik hier voor alle informatie.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via een WhatsApp-bericht: 06 - 57 03 33 33.

Meer over dit onderwerp:
Cultuur Deventer theater Nieuws
Deel dit artikel: