Trees van Monftoort houdt pleidooi voor een groene theologie

Trees van Montfoort was altijd al bezig met duurzaamheid: ze probeerde zo milieubewust mogelijk te leven, scheidde haar afval, reed alleen auto als het echt niet anders kon en at zo min mogelijk vlees. Dat verbond ze nooit met haar geloof. Maar onder meer door haar betrokkenheid bij feministitische theologie besefte ze dat er wel degelijk een verband was. In haar boek Groene Theologie pleit ze voor een herbezinning in denken, doen en geloven.

"Theologie ging over God en de mensen, en niet over de natuur, daar ging de natuurwetenschap over. Ik heb die twee eigenlijk nooit met elkaar gecombineerd". Een jaar of tien geleden viel bij haar het kwartje: theologie zou moeten gaan over de hele wereld, want ook de Bijbel gaat over de hele aarde en alles wat daarin is. 

Blinde vlek

Veel kerken hebben een blinde vlek voor duurzaamheid of benaderen het vooral praktisch en investeren bijvoorbeeld in zonnepanelen. Maar, zegt Van Montfoort: "Er zit ook een binnenkant aan. Hoe zit de wereld in elkaar, wat is onze plek als mensen in de wereld. Zijn we wel het hoofd van de schepping?" 

Meer dan rentmeester

Bij veel christenen ligt de focus op het begrip rentmeesterschap. "Het goede daaraan is dat we verantwoordelijkheid nemen voor de aarde. Maar in de Bijbel komt het alleen voor als een economisch begrip. Rentmeesterschap is een economische term en dat past een beetje te goed binnen onze huidige moderne manier van denken waarbij we de aarde zien als hulpbron, als handelswaar, maar niet als huis van levende wezens."

Volgens Van Montfoort is het christendom veel te veel meegegaan met ontwikkelingen sinds de Renaissance en de Verlichting, waarin er een scheiding kwam tussen mens en natuur. De focus kwam te liggen op het individu, economische groei en maakbaarheid. In haar boek benadrukt ze dat niet de mens centraal moet staan maar Gods liefde voor de hele schepping. 

Herbezinning

De huidige ecologische crisis vraagt om een herbezinning van hoe we met de aarde omgaan. Van Montfoort: "De afgelopen tien jaar zijn de warmste tien jaar ooit geweest, zegt het KNMI. En volgens het Wereld Natuur Fonds is in minder dan vijftig jaar tijd zestig procent van de gewervelde dieren op aarde verdwenen."

Consumentisme

Ze voegt er aan toe dat het juist de armsten zijn die het meest te lijden hebben onder consumentisme. "Zeespiegelstijging, vervuiling, het kappen van tropische regenwouden om aanplant van soja mogelijk te maken, het delven van mineralen voor onze mobieltjes: het komt uit mijnen in de derde wereld en geeft daar de vervuiling."

Trees van Montfoort is onderzoeker, predikant en was lid van de werkgroep Theologie, Kerk en Duurzaamheid. Ze studeerde aan de Katholieke Theologische Hogeschool van Utrecht, de Katholieke Theologische Universiteit Utrecht en de Universiteit Leiden. Ze maakte programma's voor de KRO en was bestuurslid voor de Oecumenische Vrouwensynode. Ze is sinds 1996 als predikant verbonden aan de Protestantse Kerk Nederland. Haar boek Groene Theologie werd vorig jaar verkozen tot beste theologische boek van 2019. Van Montfoort is op zaterdag 22 februari te gast in de Waterstaatskerk in Hengelo.

Nieuwsgierig geworden? Luister op zondag 2 februari naar Hoogtij.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via een WhatsApp-bericht: 06 - 57 03 33 33.

Deel dit artikel: